De campingkakker

Schrijver Arthur van Amerongen haalde onlangs mijn lichtend voorbeeld Bob den Uyl (sallallahu alaihi wa sallam) aan en dan specifiek zijn Wet Den Uyl: je vindt niet wat je zoekt, maar alleen dat wat je niet zoekt.

Waarheid als een koe, overigens niet alleen toepasbaar op het reizen, maar ook op je doodgebloede huwelijk, je terugtrekkende haargrens en de affreuze collega’s in die naargeestige kantoortuin waar je de beste jaren van je leven doorbrengt. Je wilde het niet, je zocht het niet, je kreeg het toch.

In een vlaag van weemoed en mentale afmatting schreef ik eerder eens dat reizen voor mij bittere noodzaak is. Dat klinkt niet minder dramatisch dan het werkelijk is. Het ontvluchten van de werkelijkheid, het ‘echte leven’ zoals anderen het weleens noemen, maakt mij los van mijn dagelijkse sores. De strubbelingen om munten te verdienen met het schrijven. Om succes te boeken, al is het bescheiden, met mijn geproduceerde epistels.

Ik geniet van de soms minieme maar vaker immense verschillen tussen de Nederlandse en andere culturen. De andere gebruiken, het eten, de andere dagindeling en het volledig op jezelf aangewezen zijn, zonder de veiligheid van een bekende taal en eigen vaste gebruiken. Dat kleine cirkeltje van uit je comfortzone stappen, het onbekende tegemoet treden met open vizier is eng, dus lekker.

Het reizen, het daarmee samenhangende opzoeken van adrenaline rushes zoals bergsporten, snowboarden en extreme tochten over de Poolcirkel, het maakt mijn leven een stuk aangenamer. Het is als een drug, op het randje van zelfdestructie, maar beheersbaar.

Echter.

Weleens op een campingtoilet gezeten? Welnu… de afgelopen weken laveerde ik gevoeglijk door ons prachtige Avondland, mocht ik het genot smaken van de Verdragen van Schengen en plantte ik her en der mijn tentje neer, dit al om het harde werken van de afgelopen maanden te compenseren door mij te laven aan een orgie van Het Grote Nietsdoen.

Nadeel van dat mobiel wonen is het ontberen van een closet en een douchecel. Dat gebrek aan stromend water compenseerde ik door tweemaal daags mijn bezwete corpus onder te dompelen in woest kolkende rivieren, koele Alpenmeren en razende watervallen.

Mijn gevoeg doen was desondanks voorbehouden aan de openbare campingtoiletten. Kakken in een eigenhandig gegraven kuiltje klinkt harske avontuurlijk en outdoor, maar zelfs ik ben van een beetje beschaving niet vies.

Placht ik voor ik van leer trek altijd eerst wat papier over de bril te draperen om vervolgens met de grootste voorzichtigheid te gaan zitten om mijn sanitaire smetvrees niet al te veel aan te zetten, daar werd mijn verbazing telkenmale geprikkeld door de nabuur in het aanpalende hok.

Dat – type babyboomer – komt binnen gestrompeld, ramt het klapdeurtje open, gaat zonder enige vorm van schonen zitten en dan barst de hel los. Een bacchanaal van excrementen volgt. Een spuitorgie van feces, zo erg dat het wel op de muren moet zitten. Het gaat gepaard met gegrom, gekreun en gezucht waarbij het persen een barende vrouw blosjes van jaloezie zou bezorgen – overigens kan dat met kracht naar buiten werken van uitwerpselen niet anders dan groteske aambeien opleveren. Het geheel gaat gepaard met windturbines van darmgassen, buikwinden en het verspreiden van poepbacteriën all over the place. Aan obstipatie heeft de gemiddelde campingkakker een broertje dood.

Maar de ergste in zijn soort is nog wel de ontlaster die al rokende zijn te zwart gebakken bbq-vlees naar buiten wurmt. De geur van nicotine, stront, het klamme bouqet van een veertig jaar oud toiletgebouw… Ik wilde het niet, ik zocht het niet, ik kreeg het toch.

Awel, om in de luchtige geest van Den Uyl te spreken: het reizen vereist sterke zenuwen. Een sterke maag ook.

Automatisch kiezen voor het jaarabonnement met 17% korting en als eerste (exclusieve) content ontvangen? Simpel, kik op onderstaande button, vul je gegevens in en je bent erbij. Voilà!

Liever een losse donatie doen? Dat kan!

Een zelfgekozen bedrag als losse donatie doen kan hier, met een directe overboeking naar NL70 BUNQ 2076 5623 89 t.n.v. Tjeerds Brainfarts onder vermelding van je mailadres of door op het BUNQ-logo te klikken. Natuurlijk krijg je bij een losse donatie ook - tijdelijk naar rato - toegang tot betaalde content.

Los doneren via PayPal of Stripe is ook mogelijk. (NB.: PayPal leidt je naar een donatiepagina op naam van mijn uitgeverij, Jalapeño Books)

Een kop koffie is ook altijd welkom!

Monter stap ik uit de douche, kwak een beetje wax in mijn haar en stap op de fiets richting mijn stamkroeg. Het is zo’n kroeg waar een nieuw biertje al is neergezet voor je je oude op hebt. Waar iedereen elkaar kent en waar het met iedereen altijd goed gaat. Tot het moment ze dronken zijn en de geveinsde levensvreugd als een klaagzang over de bar schalt.

Mijn vrienden en ik voelen ons er thuis. De barvrouw verwelkomt ons immer vrolijk met een plat Rotterdamse ‘hàlló heere, hoe’st met jullie dan, lekker pilsie doen?’, de eigenaar is van onze leeftijd en drinkt er graag eentje mee en we genieten van de verhalen van de drinkebroers.

De avonden die we er beleven zijn regelmatig van een categorie The Hangover (1, 2 of 3 om het even) en eindigen steevast via rare gebeurtenissen elders in de stad. Niet zelden raken we elkaar kwijt (shotjes zijn de duivel) en komen we elkaar ‘s nachts weer ergens tegen.

Een tijd geleden was het weer zo’n fijne avond, maar het zag er naar uit dat het dit keer een rustig zou blijven.

Rond een uur of negen, we hadden de saté net achter de kiezen, kreeg ik een appje.

“Hi, ik ben in Rotterdam vandaag en ik zit in een onwijs mooi hotel aan de Maas. Met jacuzzi en sauna op de kamer. Zin om langs te komen? xxx M.”

Grijnzend app ik terug dat ik in de kroeg zit, maar dat ik rond een uur of 11 haar kant op kom.

“Wat is je kamernummer? Neem ik nog wat te drinken mee.”

De avond vordert en de biertjes vloeien rijkelijk. Ook de duivel doet zijn intrede en lichtelijk beschonken fiets ik rond 11 uur naar huis om de beloofde drank te halen. Mijn vrienden slepen zich huiswaarts en ik waag mij in mijn eentje aan een nieuwe versie van The Hangover.

Eenmaal thuis fris ik me op en ga ik op zoek naar een passende fles. Ik trek de koelkast open, zie nog één fles bubbels in het wijnrek liggen en pak deze zonder verder te kijken wat het precies is. Binnen tien minuten sta ik in de grote hal van het hotel. Ik knik vriendelijk naar de portier die me wantrouwend groet, maar verder ongemoeid laat. Terwijl ik in de lift sta, kijk ik naar de fles.

Kut! Het is de fles die ik heb gekregen tijdens mijn housewarming. In plaats van een label met daarop de naam van de champagne prijkt er een enorme foto van mij terwijl ik sta te dansen tijdens het carnaval in Panama. Veel plezier in je nieuwe huis!’ is de enige tekst op het etiket.

Zachtjes klop ik op de deur. M. doet open. Haar witte badjas verhult subtiel haar schitterende borsten, maar verraadt dat ze verder niets aan heeft. We groeten elkaar met een zachte zoen op de wang en ze leidt me de kamer in. M. geeft me een badjas en verzoekt met zachte dwang me direct uit te kleden, de badjas aan te trekken en de fles open te trekken.

Weinig mannen die daar tegenin zouden gaan, dus binnen een minuut lig ik grijnzend naast haar in een enorm bed, een fles met daarop mijn eigen hoofd te ontkurken.

‘Ik ben een beetje dronken,’ zegt ze.

‘Dat treft,’ antwoord ik.

Read more

Eén der hoeders van ’s werelds mensenrechten is UNICEF, dat specifiek opkomt voor kinderrechten. Het is - als organisatie onder de vlag vallend van de Verenigde Naties - een zogenoemde intergouvernementele organisatie, wat er in de praktijk op neerkomt dat er veel gelobbyd wordt, politiek wordt bedreven en dat gevoelige zaken veelvuldig met de diplomatieke mantel der liefde worden bedekt.

Genitale verminking bij meisjes is zo’n gevoelig onderwerp en dat verdient aandacht en een luid openlijk protest van de organisatie die zegt voor kinderrechten op te komen. Maar UNICEF is inmiddels zo internationaal politiek geëngageerd dat het een van de meest grove mensenrechtenschendingen als genitale mutilatie niet meer als zodanig aankaart of sterk veroordeelt.

Meisjesbesnijdenis is een diepgewortelde traditie die helaas pas op de lange termijn echt uit te bannen is. Daar werkt UNICEF hard aan, maar het is moeilijk. Zouden we ons openlijker uitlaten over dit taboegebruik, zou dat contraproductief werken. UNICEF is een intergouvernementele organisatie en werkt dus samen met overheden.

Ergo: wij houden onze bek, want zomaar onomwonden mensenrechtenschendingen onderzoeken en aankaarten, stel je voor. Straks worden overheden nog boos. (dixit Marie)

In de Volkskrant staat een artikel over meisjesbesnijdenis in Iran en dat UNICEF (ook hier) de ernst van de situatie onderschat.

In vier van de dertig Iraanse provincies worden meisjes besneden. In delen van de zuidelijke provincie Hormozgan is mogelijk 60 procent van de vrouwen besneden. In drie westelijke provincies (Kermanshah, Koerdistan en West-Azerbeidzjan) beloopt hun aantal tot 20 procent. Besnijdenis wordt in Iran voornamelijk toegepast door moslims van de Shafi'i, een van de vier scholen in de soennitische islam. Volgens de Shafi'i-school is besnijdenis van meisjes 'aanbevolen' dan wel (afhankelijk van de interpretatie) 'verplicht'. De regering wil haar vingers niet branden aan dit onderwerp, net zo min als VN-organisatie Unicef.

Besnijdenis is een schandelijke misdaad tegen de menselijkheid en dient scherp veroordeelt te worden. UNICEF - dé organisatie die ervoor zorgt dat kinderen in de hele wereld een goede kindertijd kunnen hebben - is geen knip voor de neus waard, zolang ze meesmuilend dit soort praktijken (NSFW!) toestaan en hun zachte gezalfde vingertjes niet willen branden aan de ernstige verminking van kinderen.

Het is totale waanzin dat subjectieve gevoeligheden als diepgewortelde tradities en geloofsovertuigingen prevaleren boven het zo snel als mogelijk voorkomen van deze barbaarse gebruiken.

Ze drong zich wel vaker aan me op. Aan de bar, waar ze naar mijn mening veel te dicht tegen me aan kwam staan. Me over mijn been aaide, richting mijn kruis, terwijl ik daar duidelijk niet van gediend was. Via appjes waarin ze weinig aan de verbeelding overliet. Het was ongemakkelijk, heel ongemakkelijk. Want hoe direct ik ook ben, ik ben weer niet zó direct dat ik vraag of ze haar hand van mijn been wil halen. Of die aangeeft dat ik haar appjes niet apprecieer.

Toen was daar een willekeurige avond aan de bar, zij was er ook. We drinken, blijven bij onze eigen vriendengroep staan, groeten elkaar, verder niets en geen vuiltje aan de lucht. Nu heb ik de eigenschap dat ik vrijwel altijd overal als laatste wegga. Ik ben er zo een die het licht uitdoet zeg maar. Zo ook die avond. En zij heeft die eigenschap ook. Kortom, we zaten samen aan de bar, deden het licht uit en eindigden bij haar thuis voor een afzakkertje. En al snel werd het ongemakkelijk. De drank, de sfeer, er hing seks in de lucht en mijn aversie en twijfel staken net zo hard de kop op als wanneer ik nuchter was geweest. Lang verhaal kort: zij drong aan, ik zwichtte, we neukten, ik had de dag erna spijt. Een dubbele kater.

Haar fout, haar schuld? Voel ik me aangerand of misbruikt? Nee. Ik was er zelf bij. Er was geen dwang, enkel mijn eigen ontbrekende ruggengraat en een overkill aan alcohol.

Ander voorbeeld. Ik was op vakantie met vrienden. Je raadt het al, de drank vloeide rijkelijk, de dames waren fijn, ik belandde op een dakterras met een blonde Noord-Europese dame. Hing er seks in de lucht? Ja. Kwam het ervan? Nee. Ze was te dronken. Het moment dat ze uitgebreid in een plantenbak op het terras zat te pissen, was mijn libido net zo ver te zoeken als de inhoud van haar blaas.

Even daarvoor gebeurde er echter iets anders. We zaten op een ligbedje. Zij lag, ik zat tussen haar benen. We dronkemanspraatten. Tot zij uit het niets haar rokje optrok - sliploos - haar benen om mijn nek zwiepte en me met een oerkracht head first in haar kruis duwde.

Valt te scharen onder aanranding, nietwaar? Moet je als man eens bij een vrouw doen. Ik moest er enkel om lachen. En ik heb mijn gezicht 34x gewassen met bleek, maar dat terzijde.

Was het intimiderend? Ja. Met name omdat ik geen adem kreeg. Was het ongewenst? Op die manier; ja. Voel ik me aangerand of misbruikt? Nee. Ik zie het eerder als hilarische anekdote waarbij de avond niet helemaal verliep zoals ik verwachtte.

De afgelopen dagen was #zeghet trending topic op de Twitters en gister mochten een aantal hoofdpersonen bij Pauw hun verhaal doen. Ik heb weinig op met awareness hashtags, evenals ik niets heb met roze kankerstrikjes en meer van zulks. Kleine kanttekening: Peter Kwint werd zich bewust, en zelfs bij Justitie is er iets gaan dagen, dus vooruit, het heeft tóch nut gehad.

Helaas gaat nu Sunny Bergman, de chronisch verongelijkte subsidie slurpende documentairemaakster, met de #zeghet manie aan de haal. In een column beschrijft ze dat ze seks had met een gozer omdat hij geil was, zij wilde slapen, hij nog maar eens zei dat hij zo geil was en zij dus toch maar met hem neukte.

Nog een anekdote uit de koker van Sunny: “Op mijn eerste vakantie zonder ouders gingen mijn beste vriendin Michelle en ik naar Los, om daar een keer ongegeneerd los te gaan. ’s Avonds werden we dronken en ontmoetten twee Canadese mannen. Een van hen nam mij mee en neukte mij. Vanwege mijn dronkenschap herinner ik me niet meer wat er gebeurde. (contradictio in terminis) Terwijl de volwassen Canadees feitelijk een dronken, minderjarig meisje had geneukt dat op dat moment niet meer bij bewustzijn was.”

Right. Sunny Bergman zuipt zich een stuk in de kraag (vrijwillig), gaat stappen (vrijwillig), gaat los (vrijwillig), gaat neuken (vrijwillig) en bij de kater de ochtend erna is niet zijzelf “schuldig” aan die kater, maar de man. De gore klootzak.

De Sunny Bergmans van deze wereld, die de spijt over hun eigen geneuk of gebrek aan ruggengraat, toewijzen aan “de man” in kwestie, zijn de pest voor vrouwen die daadwerkelijk misbruikt, aangerand of verkracht zijn, of die te maken hebben met (fysiek) geweld.

Het zijn de #zeikwijven die een serieus probleem voor eigen gewin misbruiken.

Er ligt een meisje op een veldbed. Vlechtjes sieren haar mooie, smalle gezicht. Ze zal een jaar of 15 zijn en ze ligt onder een ouderwets bloemetjeslaken. Het meisje kijkt schuchter de camera in en draait haar hoofd weg. Tersluiks kijkt ze nog eens naar de onzichtbare cameraman, om vervolgens omhoog te kijken, naar een onzichtbaar punt in de kamer.
De camera draait weg van het meisje en zoomt in op een grote man. De man heeft een vriendelijk gezicht, droeve ogen en hij draagt een opvallend witte doktersjas. Een diepe frons toornt zijn gelaat, zijn brede mond heeft opkrullende mondhoeken; alsof hij continu glimlacht.
Zacht begint de doktersreus te spreken. In het Frans. Voor de slechte verstaander is het een niet al te treurig tafereel. De kijker ziet een mooi kind en een vriendelijke doktersreus die zoet Frans spreekt.

De zoete klinkende woorden vertellen het gruwelijke verhaal van het mooie meisje met de vlechtjes. Jaren achtereen is ze gebruikt als seksslavin, als kindhoer. Groepsverkrachtingen zorgden ervoor dat delen van haar baarmoeder zo gruwelijk verminkt werden dat ze afgestorven zijn. De verkrachtingen hebben ervoor gezorgd dat haar blaas niet meer functioneert. Het meisje is incontinent. Haar genitaliën zijn onherstelbaar verminkt. Het verhaal van dit naamloze meisje staat niet op zichzelf. Het vertelt het verhaal van tienduizenden meisjes en vrouwen in Congo.

De vriendelijke doktersreus is arts en gynaecoloog Denis Mukwege. Hij heeft in Bukavu het Panzi-ziekenhuis opgericht, waar hij meisjes en vrouwen helpt die slachtoffer zijn van (groeps-)verkrachtingen en ander seksueel geweld. Vele duizenden levensreddende en hersteloperaties heeft dokter Mukwege uitgevoerd. Zo’n man zou op handen gedragen moeten worden. Maar toch, op 25 oktober jl. werd er een aanslag gepleegd op dokter Mukwege. Hij overleefde ternauwernood en verblijft nu in België.
Op dit moment laait het geweld tussen de rebellengroepering M23 en het regeringsleger weer op. Grote vluchtelingenstromen zijn op gang gekomen en berichten van massa-executies en groepsverkrachtingen doemen weer op. Het werk van dokter Mukwege is van levensbelang voor de vele stille slachtoffers van deze extreme oorlogsmisdaden in Congo.

De EU ontving in oktober de Nobelprijs voor de Vrede. Een schandelijke vertoning. Net als dokter Mukwege zijn bijnaam verdient, zo verdient hij ook een Nobelprijs.

Onthoud die naam: dokter Mukwege, de Engel van Bukavu.

Dit is een blog uit 2012. Flashforward van 2012 naar 2018.

Het heeft de dames en heren van het Nobelprijscomité behaagd in al haar wijsheid dit jaar de Nobelprijs voor de Vrede toe te kennen aan dokter Mukwege en Nadia Murad. Beter laat dan nooit.

Op dinsdag 27 november viel de eer te beurt aan de Tweede Kamercommissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking om op initiatief van de Postcodeloterij de man te mogen spreken die met gevaar voor eigen leven in het gruwelijkste oorlogsgeweld vrouwen, meisjes en zelfs baby’s behandelt nadat zij slachtoffer zijn geworden van seksueel oorlogsgeweld. Bovendien kwam Mukwege hier niet alleen om van gedachten te wisselen, het gaat veel verder dan dat:

‘Het is in oorlogstijd moeilijk voor vrouwen om bewijs van seksueel geweld aan te dragen,’ aldus Mukwege. ‘Er heerst een cultuur van giftige mannelijkheid, waar vrouwen beschouwd worden als objecten.’ Mukwege vraagt Nederland ‘een stevige positie’ in te nemen als het gaat om kandidaten voor de komende verkiezingen in Congo die op een sanctielijst staan van de EU. De Congolese regering voert de druk op de EU op om de sancties voor een aantal kandidaten op te heffen. ‘Dat wekt de indruk dat iedereen kan doen wat hij wil, zonder dat daar consequenties aan kleven.’ Mukwege ageert hiertegen en vraagt directe hulp aan Nederland, via deze Kamercommissie.

Een uitgelezen kans dus voor de leden van de commissie – Wilders, Voordewind, Karabulut, Ouwehand, Bosman, Azmani, Kuzu, Sjoerdsma, Ojik, Van Helvert, Veldman, Amhaouch, Belhaj, Diks, Van den Bosch, Bouali, Weerdenburg, Van den Hul, Baudet, Kuik, Van Haga, Alkaya, Stoffer, Geleijnse of als deze leden onverhoopt verhinderd zouden zijn door griep, de plaatsvervangers Van der Staaij, Bosma, Van Dijk, Bruins Slot, Geurts, De Graaf, Van Oosten, Rutte (niet Mark), Van Rooijen, Azarkan, Van den Berg, Buitenweg, El Yassini, Futselaar, De Groot, Hiddema, Jetten, Van der Lee, Markuszower, Van Raan, Weverling, Wiersma, Moorlag, Den Boer en Van der Graaf, om daadwerkelijk bij te dragen aan ontwikkelingshulp waar die hulp voor bedoeld is.

Toch?

Uit het AD: ‘Kamerleden Kirsten van den Hul (PvdA), Isabelle Diks (GroenLinks) en – met een paar minuten vertraging – Wybren van Haga (VVD) waren daarbij. De commissie werd voorgezeten door PVV-Kamerlid Raymond de Roon.
‘De organisatie had wel begrip voor de geringe belangstelling. Dinsdag is een lastige dag voor dergelijke gesprekken, omdat de partijen dan hun fractievergadering houden en – na een korte pauze voor de lunch – door moeten naar het vragenuurtje.’

Van de 49 (vervangende) commissieleden verschijnen er drie, waarvan een te laat.
3.
D.R. I. E!

‘Dinsdag is een lastige dag voor dergelijke gesprekken.’

Weet je wat lastig is en niet alleen op dinsdag, om elke dag, el-ke fuck-ing dag zeven tot acht vrouwen op je operatietafel te hebben die ernstig verminkt zijn. Ook nogal lastig op dinsdag, maar ook op woensdag of zondag: continu moeten vrezen voor je leven omdat je in oorlogsgebieden werkt.

Echt lastige gesprekken op dinsdag zijn de gesprekken waarin je een meisje van 12 moet vertellen dat ze incontinent is, dat ze nooit kinderen zal krijgen en dat ze de rest van haar leven gezondheidsklachten zal hebben vanwege de groepsverkrachting die ze heeft ondergaan. Op dinsdag een moeder moeten vertellen dat haar baby is gestorven omdat het is verkracht.

Dát zijn lastige dinsdaggesprekken.

Het is dan ook aannemelijk dat Mukwege vanuit Nederland niet op steun hoeft te rekenen waar het gaat om het innemen van een stevige positie ten aanzien van de komende verkiezingen in Congo. Van een polderland waar 94 procent van een commissie de wekelijkse fractievergadering, het wekelijkse vragenuurtje en godbetert DE LUNCH! belangrijker acht dan jou te woord te staan, hoef je niet te rekenen op enige steun.

Plaatsvervangende schaamte is een vrij nutteloze emotie, maar in dit geval laten wij ons representeren door 150 gekozen vertegenwoordigers waarvan 49 specifiek voor deze commissie. Het zou onze volksvertegenwoordigers dan ook sieren als zij voortaan iets meer interesse zouden tonen in de gasten die zij uit naam van ons, boeren, burgers en buitenlui, mogen ontvangen. Het is een schop na richting Mukwege – ‘leuk en aardig dat je hier bent Denis, maar je bent niet belangrijk genoeg, we moeten Mark een vraag stellen en ik moet ook lunchen, hè!’ – , óók uit mijn naam bij monde van de Commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.

Afstand nemen van iets wat anderen doen of (na)laten is net zo’n nutteloze schijnvertoning als het hebben van plaatsvervangende schaamte, maar het is in dit geval niet anders: ik neem afstand van deze schofferende vertoning en schaam me plaatsvervangend mijn ogen uit mijn kop.

Zelfs zonder Nobelprijs op zak zou je voor deze man daar als Kamerlid moeten zitten. Maar te fucking druk met CDA-cadeaubonnen, Dijkhoff-ballonnen en meer van die bElaNGRiJke ZaKEn dIE eR tOE dOeN. Beschamend.

— Tjeerd Langstraat (@TjeerdL) November 27, 2018

O mon cherry, je was de kers op de tarte au myrtille. Het toefje slagroom naast de ijzersterke espresso, de gesmolten reblouchon door de scrummbled œufs.

Met een welhaast dierlijke tederheid ontving je me. Je overviel me met je natuurlijke, verfijnde pracht en je rauwe rand. Als een vrouwenhuid zo zacht, maar met de gespierde hardheid van een turner en de souplesse van een balletdanseres.

Binnen de gebaande paden bleek je petit, daarbuiten een grootsheid. Je grenzen had je subtiel aangegeven, maar je daagde me uit om over die grenzen heen te gaan. Jij ondeugd.
Je machtige boezem voelde als een donsveren kussen, het afdalen in je decolleté was een orgastisch genoegen waar geen einde aan leek te komen.

Het vluchtig glijden langs de randen van je blanke dijen, bracht een euforisch genoegen, tintelingen door mijn hele lichaam en een welhaast meditatieve geestestoestand.
Zelden heb ik zo een verfrissende odeur mogen ervaren, zulk een sublieme smaken mogen proeven, je was een weldadige prikkeling van al mijn zintuigen.

Je naam is pure poëzie, het prononceren klinkt als een meesterlijke prelude van Bach. Jou beminnen was een hemelse coïtus, o Bonneval sur Arc.

Ze bestaan nog. Elegante hotels uit begin vorige eeuw die generaties lang in familiebezit zijn gebleven. Hotels uit de tijd dat reizen alleen voor de rijke bovenlaag was weggelegd. Ilse en ik bezochten een van deze karaktervolle belle époque hotels in het Zuid- Tiroler Ortisei: Hotel Engel.

Eigenlijk is het huidige hotel Engel pré belle époque: toen in 1913 de eigendomspapieren werden getekend door Martin Demetz senior stond de Eerste Wereldoorlog voor de deur en eindigde het “gouden tijdperk” van relatieve onbezorgdheid. De grote ontdekkingen, opbloeiende industrieën en het uitbundige cultureel leven waarvan het sensuele cabaret in de Moulin Rouge welhaast het bekendst is, kwamen tot een abrupt eind toen Frans Ferdinand werd vermoord en de wereld zich in een hevige onderlinge strijd wierp.
Voor de familie Demetz is de belle époque wellicht vals sentiment en begon hun diamanten tijdperk juíst daar waar het vorige gouden eindigde. Nu ruim 100 jaar later is het hotel nog immer in familiebezit en klopt de vierde generatie Demetz aan de deur om zich in het succesvolle familiebedrijf te begeven.

Liefde is niet te koop
Of toch…
Op 23 februari 1913 koopt Vinzenz Vinatzer op een executieveiling Gasthof Zum Goldenen Engel. Opgetogen gaat hij huiswaarts waar hij zijn vrouw verteld dat hij een mooie klapper heeft gemaakt. Helaas voor de arme Vinzenz geeft zijn wederhelft met veel misbaar te kennen dat zij als handelsdame nooit en te nimmer een gasthuis zal runnen.
Weemoedig laaft Vinzenz zich aan het bier in de lokale kroeg en lucht hij zijn hart bij de drinkebroers aldaar. Onder hen bevindt zich Martin Demetz senior, die eveneens met een vrouwelijk issue heeft te kampen. Zijn grote liefde Maria wil alleen met hem trouwen als hij haar onafhankelijkheid kan schenken. Een baan die ze leuk vind, het liefst een pension.

Martin en Vinzenz komen nog in de kroeg tot een akkoord en op 26 april 1913 worden de handtekeningen gezet.
Overigens werd een aparte paragraaf in het contract toegevoegd. Martin heeft op laten nemen dat hij nimmer zelf in de zaak hoefde te werken. Zijn Maria wilde onafhankelijkheid, dus kreeg ze onafhankelijkheid. Hij de eigenaar, zij het werk, samen de liefde.

550 jaar gastvrijheid
De geschiedenis van het hotel gaat veel verder terug dan de laatste 100 jaar. Al in de late middeleeuwen eind 1400, stond op deze plek een herberg in wat toen nog Oostenrijk was. In 1547 werd dit de ‘Unter Ur’ wat in het Duits ‘onder de klok’ betekent. Hiermee werd in vroeger tijden aangegeven dat een locatie ten zuiden van de kerk ligt. Gasten bestonden in die tijd vooral uit handelslieden, soldaten en overheidsmedewerkers. Vanaf midden 1800 kwamen de eerste toeristen, vooral bemiddelde Oostenrijkers die het zich konden permitteren op reis te gaan.
Als beloning voor de steun aan de Entente in de Eerste Wereldoorlog werden Trentino en het zuiden van de provincie Tirol aan Italië toegewezen. Dit bracht een nieuwe stroom toeristen naar het inmiddels genaamde ‘Gasthof Zum Goldenen Engel’: de Italianen.

Na jaren van voorspoed en groei brak de Tweede Wereldoorlog uit. Tijdens de oorlog vochten de zonen van senior in Rusland, Italië en Afrika. Bij terugkomst uit krijgsgevangenschap besloot Martin Demetz junior het roer om te gooien. Van herberg Unter Ur, tot Gasthof Zum Goldenen Engel, nu werd het tijd om er een hotel van te maken: Hotel Engel was geboren.

Neerlandsch bloed
In 1950 nam Martin junior het hotel over van Martin senior waarna het hotel grondig werd verbouwd. In 1994 ging het hotel over van Martin junior naar zijn zoon Oswald en zijn vrouw Michèle, die het hotel in 2004 verbouwden en aanpasten aan de eisen van die tijd. Inmiddels is de volgende verbouwing in stilte bezig: alle kamers worden momenteel stuk voor stuk opgeknapt en stijlvol heringericht.
De inrichting komt volledig voor rekening van Michèle, sinds 30 jaar de vrouw van Oswald en van kinds aan al bekend met de familie Demetz.

“Mijn overgrootvader van moeders kant, de familie Dentz, kwam al naar Ortisei sinds 1890, toen nog Oostenrijk. Sindsdien hebben ze elk jaar in Ortisei vakantie gehouden, soms ook in de winter. Alleen tijdens de oorlogen niet. Ze behoorden tot de eerste toeristen van het dorp. Mijn grootmoeder ging ook in de 30-er jaren hier al skiën. Daarom zijn de families van Oswald en mij zo goed bevriend, al vele generaties. Ik heb Oswald in 1982 leren kennen en op 25 oktober 1986 zijn we getrouwd, 30 jaar al!”

Michèle heeft een Nederlandse moeder en is als tiener verliefd geworden op Oswald. Een vakantieliefde uitgegroeid tot hoteliers huwelijk, bekroond met twee zonen en een dochter, die inmiddels langzaam richting familiebedrijf terugkeren. Ze zijn de wereld overgegaan voor studie, werk en de liefde, maar komen zo zoetjesaan weer terug naar Zuid-Tirol.

“Ik heb het geluk gehad mijn man hier te leren kennen. In Südtirol leef je in het hart van Europa, we worden omringd door vele landen, met hun verschillende talen, cultuur en mentaliteit. De kinderen zien dat nu ook in. Tot op de dag van vandaag is het een klein paradijs. Helaas begint dat hier en daar wat af te brokkelen door de huidige politieke situatie in Europa.”

Gasten
Hotel Engel is een viersterren hotel met geweldig goed restaurant. Wijnen en spijzen van hoog niveau, een high end service level, extra’s zoals een beauty, zwembad en sauna en liggend in een prachtig gebied; dan komen er gasten die ook daadwerkelijk wat te spenderen hebben en kiezen voor kwaliteit. Dat dat ook leuke anekdotes en bijzondere personen aantrekt moge duidelijk zijn.

“Er was ooit een professor uit Bolzano die gedurende zijn werkzame leven in de schoolvakanties naar Hotel Engel kwam. In die tijd was het nog gewoon dat een professor op zijn 50e met pensioen ging.
De beste man is na zijn pensioen permanent in het hotel komen wonen. Gewoon, van de een op andere dag is hij niet meer weg gegaan.

Niets in zijn kamer had enige persoonlijke waarde. Er stonden geen foto’s van familie, geen boeken of snuisterijen. Het bleef een hotelkamer. Elke ochtend kwam hij de ontbijtzaal in en groette hij iedereen. Mocht hij onverhoopt iemand niet gezien hebben en daardoor niet begroeten, dan begon hij opnieuw: iedereen kreeg dan nogmaals een ochtendgroet, inclusief hen die hij vergeten was in eerste instantie. Hij is bijna twintig jaar bij ons geweest. Bij zijn begrafenis waren alleen Oswald en Oswalds vader.”

Zuid-Tirol, Val Gardena
Zuid-Tirol was sinds de 8e eeuw deel van het hertogdom Beieren. In 1363 kwam Zuid-Tirol onder bewind van het Habsburgse vorstenhuis en sindsdien behoorde het tot Oostenrijk. Als beloning voor de steun aan de Entente in de Eerste Wereldoorlog werd Zuid-Tirol aan Italië toegewezen.
Val Gardena telt ruim 10.000 inwoners en kent drie kleine stadjes: Ortisei, St. Christina en Selva. De vallei ligt op een hoogte tussen 1.236 en 1.563 meter met als uitschieter de 3.181 meter hoge berg Sasso Lungo, het symbool van het Val Gardena. Rondom het dal liggen UNESCO-werelderfgoed de Dolomieten en natuurpark Puez-Odle.
Bij de volkstelling van 1910 sprak nog geen 3% van de bevolking Italiaans. Nu is dat ongeveer een kwart. Ruim 65% spreekt Duits en een minderheid spreekt het Retro-Romaanse Ladinisch. Zuid-Tirol is officieel drietalig, wat zich duidelijk laat zien in het dagelijkse leven. Verkeersborden tonen drie verschillende teksten, en steden als Bolzano kun je ook aanduiden als Bozen of Bulsan.
En het zorgt nog weleens voor verwarring: heb ik nou geboekt bij Hotel Angelo of Hotel Engel? En ligt het nou in Ortisei of St. Ulrich? Welnu, het kan beiden dus!

Informatie
Hotel Engel ligt aan de rand van het knusse centrum van Ortisei. Vanuit het dorp kun je alle kanten op om te gaan skiën in de winter, te gaan wandelen in de zomer of te gaan fietsen in het voor- en najaar. Het hotel beschikt over een bescheiden binnen- en buitenzwembad, een beautycentrum en sauna. Het restaurant is van hoge kwaliteit.

Kijk voor alle mogelijkheden en kamerprijzen op http://www.hotelangelo.net/nl/.

Hotel Angelo Engel Petlin 35
I-39046
Ortisei – Val Gardena Italy
0039 0471 796 336
info@hotelangelo.net

Op 1 januari 2017 mocht ik een nieuwe titel op mijn cv bijschrijven: selfpubber. Naast freelance journalist en schrijver kwam daar uitgever bij te staan. In de maanden die volgden heb ik in een aantal luchtige blogs uit de doeken gedaan hoe ik ‘from scratch’ voor elkaar heb gekregen dat ik in vier maanden tijd twee boeken heb uitgegeven. De blogs heb ik hier en daar aangepast en gebundeld tot deze longread, ter leering ende vermaeck.

Van schrijver tot selfpub auteur
Men zegt weleens dat een schrijver zich pas auteur mag noemen nadat hij tenminste twee boeken heeft uitgebracht. Check! Ik ben auteur. Ik debuteerde in 2013 met de thriller Villa Gladiola en won hiermee unaniem de publieksprijs van de Schaduwjury voor beste thrillerdebuut (2014). Ook werd ik genomineerd voor de Schaduwprijs voor de beste oorspronkelijk Nederlandstalige spannende debuutroman van het jaar (2014) en werd ik genomineerd voor een Hebban Award, eveneens voor beste debuut in het spannende (thriller) genre (2014).
Datzelfde jaar schreef ik het e-boek(je) Start je webwinkel en in 2017 rolt er een vers boek van de pers: de thriller Eeuwig Donker. Niet alleen ga ik Eeuwig Donker zelf uitgeven, ook heb ik van mijn beiden eerste boeken de rechten terug. De derde druk van Villa Gladiola is inmiddels weer te bestellen! Met trots kan ik dus zeggen dat mijn uitgeverij, die de naam Jalapeño Books draagt, in full swing is vanaf de oprichting op 1 januari 2017.

Waarom Jalapeño Books?
Die vraag is tweeledig te beantwoorden. Waarom deze naam en waarom überhaupt zelf je boeken uitgeven?

“Gaat ‘ie goed jalapeño pepertje van me?”

Deze retorische vraag krijg ik geregeld op momenten dat ik met een bepaalde vurigheid ‘acteer’. Ik kan wel stellen dat ik ben gezegend met een eigenwijs, impulsief temperament; gelijk een spicy jalapeño peper.

Dat temperament en die eigenwijze inborst zijn mede debet aan de keuze om mijn boeken in eigen beheer uit te gaan geven. Mijn goed ontvangen debuut Villa Gladiola schreef ik onder contract bij een uitgever in Nijmegen, waarna ik voor mijn tweede boek Eeuwig Donker werd benaderd door een Amsterdamse uitgever die zich manifesteert in de Eredivisie der Hollandsche uitgevers.

Maar lang verhaal kort, mijn ervaringen met gevestigde uitgevers zijn niet zo best. Dus besloten mijn temperament en ik het heft in eigen hand te nemen en het conservatieve juk af te werpen. Toen dit besluit was genomen hoefde ik ook niet lang na te denken over een naam voor mijn uitgeverij: Jalapeño Books was geboren. Een spicy uitgeverij van prachtige, intense boeken.

Van bankzitter tot veldspeler
Goed, dat was een kort college over de ontstaansgeschiedenis van mijn carrière als schrijver tot zelf uitgevende auteur. Een transformatie van bankzitter tot veldspeler, waar ik zelf kan bepalen waar ik loop, hoe ik loop en wanneer ik loop. Er zijn betere metaforen te bedenken, maar op dit moment volstaat die van de veldspeler prima. Op weg naar het doel om te scoren. Badumtsj.
Ik ga dus zelf uitgeven. Ik word een self publishing schrijver. Of auteur zo je wilt. Ik ben een selfpubber. Maar, wat nu? Metaforisch gezien is dit een nieuw hoofdstuk, een krakend maagdelijk wit vel papier, onbeschreven. De toekomst ligt open en alles is mogelijk. En dat klinkt fijn, maar het is minstens zo’n valkuil als de weerbarstige werkelijkheid zoals ik die ken als freelancer: er is geen manager die me ’s morgens aanstuurt en zegt wat ik tussen 8:30 en 17:00 uur moet gaan doen.
Van nature ben ik best lui. De keuze om altijd alles zelf te willen doen, is dan ook een kromme, want dit heeft tot gevolg dat ik zeven dagen in de week werk. En als ik niet werk, dan ben ik wel met werk bezig in mijn toch al overvolle hoofd. (inmiddels al 12,5 jaar lang trouwens, 17 maart jl. was mijn koperen jubileum, jeej!)

Just do it
De tip die je menigmaal voorbij ziet komen als gevraagd wordt hoe een schrijver aan zijn schrijfsels komt is “begin gewoon, dan komt het vanzelf”. Prima mantra voor zo’n beetje alles in het leven. Dus ik ben maar gewoon begonnen. Na de inschrijving van Jalapeño Books als handelsnaam in de KvK, de rechtenoverdracht per 1 januari 2017 van mijn vorige twee boeken, heb ik de domeinnaam vastgelegd. Het begint met een website nietwaar. En met die website ben ik maar gewoon begonnen. Ik had een idee in mijn hoofd, trok een foto van de interwebs als voorbeeld van mijn nog te maken auteursfoto, printte wat plaatjes en letters uit en ging letterlijk knippen en plakken. Dat bouwen ging niet zonder slag of stoot. Uiteraard niet. Maar, aangezien deze longread vooral moet gaan over het selfpubben, zal ik jullie verder niet vermoeien met de 3.874 punten waarmee je rekening moet houden als je een site bouwt waarop ook je boeken besteld kunnen worden. Ik bedoel maar, zo’n site moet beveiligd zijn, wist ik veel. Dat wordt dus een https:// i.p.v. een http://. Gelukkig heb ik de beste hoster ter wereld die mij werkelijk bij elke domme vraag met raad en daad bijstaat.

Chaos. CHAOS!
Dat selfpubben is 38 ballen tegelijkertijd in de lucht houden. Dus terwijl ik de website bouw, de teksten schrijf, nadenk over de opzet, uitzoek hoe en welke provider het beste en makkelijkste (en goedkoopste) is als betaaloptie, ben ik ondertussen op zoek naar hoe een boek nu eigenlijk uit te geven. Want met het wegvallen van een traditionele uitgever waarbij ik in feite alleen mijn manuscript maar hoef in te leveren en er aan het eind van de band een boek wordt uitgepoept, moet ik nu zelf gaan uitzoeken hoe er van dat Word-document een heus boek wordt gemaakt die in de winkels komt te liggen. En terwijl mijn hersenpan bijkans uit elkaar ploft, bedenk ik me: lijstjes. Maak lijstjes. Hoewel ik een dikke haat aan plannen, post-its en lijstjes heb, komt er nu zoveel op me af dat ik wel moet. Er moet orde komen in de chaos. Ik bedoel maar, deze tekst, zit er structuur in? Amper.

Lijstjes
Lijstjes dus. We schrijven december 2016.
KvK. Check.
Rechten terug.
Opzet website in de maak. Checkcheckcheck.
Manuscript. O ja, mijn manuscript… Dat waar het eigenlijk om draait. Daar zitten tientallen d/dt fouten in. Kromme zinnen. Een plot waar misschien een fout in zit. Een tijdlijn die niet helemaal klopt. O fuck… moet ik een redacteur inhuren? Kost duur! Hoe kom ik eigenlijk in de boekhandels te liggen? En wat kost dat? Wat kost alles eigenlijk? Ken ik trouwens iemand die covers kan ontwerpen? Effe koffie maken. Wat was ik eigenlijk aan het doen? O ja, lijstjes maken, orde schepen. ORDE!

...

Nu de eerste schreden zijn gezet op het selfpub vlak, moet ik doorpakken. Me volzuigen met informatie, afwegingen en weloverwogen keuzes maken. Maar, waar te beginnen? Of… wat nu? En zoals zo vaak wanneer je even niet meer weet waar te beginnen of door te gaan, lost dat probleem zich vanzelf op.
Onlangs moest ik voor een reportage op reis en liep ik op Schiphol toevallig (jaja…) tegen een speciale editie van Schrijven Magazine aan. Deze editie stond volledig in het teken van zelf je boek uitgeven. Hoppa, pak mee!

Pauline Cornelisse
Meest bekende Nederlandse selfpubber is natuurlijk de weergaloze Paulien Cornelisse die De verwarde cavia in eigen beheer heeft uitgegeven. In deze editie stond dan ook een interview met haar en haar verhaal kwam me zó bekend voor. Eerlijk is eerlijk, als zelfs een bestselling BN’er tegen de betonnen muur van de conservatieve uitgeverswereld aanrent, geeft dat toch wat steun in de rug.
Ik verslond deze editie tot de laatste spatie en waar ik normaliter tijdschriften weggooi na ze gelezen te hebben, zal ik deze bewaren als relikwie als aandenken aan het moment dat ik uitgever werd.
Wat ik overigens grappig vond was het interview met Maarten Carbo. Hij heeft twee boeken geschreven over zelf uitgeven. Succes met je boek (Ambo) en Zelf uitgeven (Querido). Zie je het? Twee boeken schrijven over zelf uitgeven, MAAR HET DAN NIET ZELF UITGEVEN! Ik vind dat grappig. En een beetje ongeloofwaardig.

Informatie slurpen
Wat ik erg handig vond was het stuk met daarin een negental bedrijven die zich bezighouden met het ondersteunen van auteurs die zelf uitgeven. Veel vragen die ik had werden deels beantwoord, maar er kwamen minstens zoveel vragen voor terug.
Eerder schreef ik dat ik een lijst was gaan maken van de 1.001 zaken die ik moet gaan regelen. Na het lezen van dit magazine stonden er 2.002 zaken op de lijst. En als er één ding wel duidelijk werd na het maken van die lijst, was dat zelf uitgeven eigenlijk helemaal niet ‘zelf’ is. Je doet het niet alleen. Want, ik zoek een redacteur, iemand die het plot naloopt. De tijdlijn checkt.
Ik zoek een redacteur die alle d/dt foudten eruidt haald.
Ik zoek een fotograaf die mijn auteursfoto maakt.
Ik zoek een grafisch vormgever die een cover kan ontwerpen.
Ik zoek een m/v die het binnenwerk kan opmaken.
Ik zoek een PR-tijger die ervoor zorgt dat heel Nederland weet dat mijn boek er is.
Ik zoek een m/v die ervoor zorgt dat mijn boek via het CB in elke boekhandel komt te liggen.
Ik zoek en ik zoek en ik zoek…
Ik zoek geld. Heel. Veel. Geld.
En hoe zit het eigenlijk met het aanvragen van een ISBN-nummer? Wat is het verschil tussen POD en offset? Waar druk je sowieso een boek? Sonja Bakker deed het in Polen dacht ik…
Waar ik in ieder geval wel uit was na het lezen van het magazine, was dat ik bij een van deze bedrijven zou aankloppen voor hulp. Maar hierover later meer!

Een miljoenmiljard vragen dus. Liters met informatie. Maar er gloort iets aan de horizon: orde. Er komt structuur in. En daarom een Tip Top 5 voor de periode waarin je nog volledig als een dwaallicht door het bos slingert en door de bomen dat bos… enfin, je bent zoekende, maar je vindt steeds meer je richting.

1. Wees eigenwijs. Zal vast een cliché zijn, maar fuck dat. Je weet namelijk heel goed wat je wel wil en wat je niet wil. Laat je dus niets aanpraten, vertrouw op je gevoel en doe wat jou goeddunkt. Zwalk van links naar rechts, ga op je bek en vind je weg.

2. Zoek de juiste mensen. Wees niet bang om vrienden met een bepaalde expertise te vragen. Vraag advies. Besteedt uit - ook nu al - wat een ander beter kan dan jij.

3. Zuig informatie op. Je moet zoveel regelen, zoveel beslissingen nemen en zoveel zaken oppakken die je waarschijnlijk voor het eerst gaat doen. Zorg dat je weet waar je het over hebt, waar je mee bezig bent. Don’t act like a pro. Be a pro! (deze quote ga ik gelijk effe patenteren)

4. Maak een begroting. Het zal in deze fase nog wat schatten zijn, maar zorg dat je niet tegen al te grote onaangename verrassingen aanloopt.

5. Geef een borrel. Dat was een van de tips in Schrijven Magazine. Ik vind dat op dit moment wel een mooie tip. Drink een goed glas en vier dat je deze awesome stap hebt genomen!

Nu de site wordt opgetuigd, de lijstjes zijn gemaakt en er een soort orde in de chaos is geschapen, is het tijd voor een redactieslag. Er moet iemand door het manuscript razen om de verhaallijn na te lopen en er moet een taalnazi gevonden worden om alle verkeerd staande komma’s en d/dt fouten eruit te slopen. Mijn mantra Don’t act like a pro. Be a pro! geldt ook (of juíst) voor het verzamelen van de mensen om je heen. Dus ik ga op zoek naar echte pro’s binnen hun vakgebied.

Redactie
Nu is mijn geluk bij het zoeken naar de juiste personen dat ik al een decennium in Neêrlands medialandschap werkzaam ben. De geschreven media welteverstaan, dus piece of cake om iemand te vinden toch? Spoiler: ja en nee. Want er speelt hier namelijk nog een dingetje mee. Geld. Mijn manuscript is ruim 300 pagina’s dik. Om dat te redigeren ben je wel effe bezig. En pro’s die wel effe bezig zijn, hoor je ook naar behoren te betalen. Logisch. Enfin, lang verhaal kort: ik heb een mooie deal gesloten met mijn eigenste Wordpimp: @Woordlab. En niet alleen Jo gaat aan de slag. Ook Lize, neuropsycholoog en klinisch neurowetenschapper, met naast haar officiële titels ook de titel van taalnazi, gaat met de rode pen aan de gang. Van het redigeren van wetenschappelijke artikelen, naar het redigeren van een bestseller thriller: ik zou het op mijn cv zetten.

Proeflezers
De een zweert erbij, de ander vindt het klinkklare onzin. Ik zweef een beetje in het midden. Ik snap de toegevoegde waarde van de kritieken die een proeflezer kan geven. Iemand die het manuscript zeg maar zonder enige kennis of verwachting leest. Anderzijds, zoveel mensen zoveel meningen en met te veel meningen loop je de kans dat je niet meer weet wat nu echt nuttige kritiek is. Maar wat eigenlijk het lekkerst is aan de kritieken van proeflezers, zijn de kritieken zonder kritiek. Die waarbij je enkel een veer in den derrière krijgt. Zoals bij die van Natalie:

“Erg goed bedacht. Een vasthoudend verhaal met een totaal onvoorspelbaar einde. Een boek dat goed in elkaar zit, goed te lezen is en heel prettig leest. De scenes soms zijn heftig, maar goed beschreven zodat het lijkt alsof je erbij bent! Spannend! Well done!”

Cover
Even los van hoe de opmaak gaat worden en wie deze klus voor zijn of haar rekening gaat nemen, is de vraag: wat moet er op de cover? Daar was ik eigenlijk vrij snel uit. Carla, een van de hoofdpersonages uit het boek, is een knappe, wat mysterieuze vrouw. Een vrouw die gruwelijke dingen heeft meegemaakt. Dus moet er een vrouw op de cover. Een mooie. Met een mysterieuze blik, getergd. De tweede reden dat er een vrouw op de cover moet is simpel. Ik hou van vrouwen. En ook hier heb ik weer geluk. Mijn goede vriendin Ilse is fotograaf. En niet zomaar een. Ze is goed. En knap. Mysterieus dan weer niet, want ik ken haar beter dan ze zichzelf kent. Echter, ik had haar niet in mijn hoofd om covergirl te worden. Tot de dag ze bij mij thuis was om mijn auteursfoto te schieten en ik haar vertelde welk beeld ik ongeveer op de cover wilde hebben. En heel toevallig was Ilse die week bezig geweest met wat lichttestjes, waarbij ze zichzelf had gefotografeerd. Bij het zien van een van die foto’s was ik om. Dit moest ‘m worden. En het werd ‘m.

En wat nu?
De vraag die nog steeds consequent aanwezig is: Wat nu? Welnu, aan de site wordt gebouwd, het manuscript wordt geredigeerd, de coverfoto is gevonden, laten we zeggen dat het manuscript een boek in wording is en dat het wereldkundig maken van mezelf als versbakken uitgever niet lang meer op zich laat wachten. Dus is de volgende stap om al dat virtuele om te zetten in een heus boek van papier en inkt. En hoe ga ik dat doen...? Moet ik een drukker benaderen? En hoe zit dat met de grafisch vormgever, of een opmaker? O wacht, ik heb dat magazine nog met al die selfpub-bedrijven, Brave New Books, Pumbo…
Je begrijpt, de volgende stap is het zoeken van een partij waar ik mijn boek in wording kan laten drukken (en dus uitgeven).

Vanachter de schermen naar voor de schermen
Het podium op. Naar buiten treden, alles wat tot nu gedaan is, moet resulteren in een schitterende voorstelling in de vorm van een papieren boek! Maar hier tast ik volledig in het duister. Hoe kom ik op dat podium?
Waar ik voor een foto een fotograaf zoek, voor de redactie een redacteur, zo moet ik nu eerst achterhalen wat er eigenlijk nodig is om een boek te laten drukken. Dat wordt dus het volgende lijstje, want… ik moet een ISBN-nummer aanvragen. Effe zoeken… Oké, dat moet bij de Titelbank van het CB. Dat kan alleen als ik een uitgevers-prefix heb… Helder. Het boek moet aangemeld worden bij het Commissariaat voor de Media i.v.m. de Wet op de vaste boekenprijs, oké... Ik vind een berg aan informatie over hoe je het binnenwerk dient aan te leveren. Crap! Mijn hele manuscript is niet uitgelijnd en de dialogen hebben geen inspringing. Dat wordt een paar uur aanpassingen doorvoeren. En hoe moet ik het laten drukken, POD of offset?
O boy, er komt nogal wat bij kijken om een boek uit te geven… mooi moment om even dat rondje selfpub-bedrijven te doen.

Self-hulp-pub
Wat kunnen zij mij vertellen wat ik nog niet weet en absoluut moet weten? En wat kunnen zij mij uit handen nemen? Zijn er zaken die ik over het hoofd zie?
Spoileralert lang (uitzoek)verhaal kort: ik heb gekozen voor Pumbo. Simpelweg omdat ik bij dit bedrijf alle touwtjes in handen heb en hen enkel hoef in te schakelen wanneer ik dat wil. Bij elk facet van het uitgeven van je boek, heb je bij Pumbo de mogelijkheid het zelf te doen en te regelen, of gebruik te maken van hun expertise, tegen m.i. redelijke tarieven. Enne, mijn gestaag groeiende to do lijstje, ontploft bijkans door de informatie die bij Pumbo verkrijgbaar is.
Kortom, veel nuttige informatie: check. Hulp waar nodig: check. Reële tarieven: check. Oneindig veel mogelijkheden en volledig zelf de touwtjes in handen hebben: check.
Om mezelf er met een Jantje van Leiden af te maken, hier een aantal links waar je heul veul informatie over zelf uitgeven kunt vinden, wat nevernooitniet in mijn blogs zou passen.

Online gids over zelf uitgeven
Terminologie

De drukproef
We maken even een stapje vanuit de online gids en de terminologie, naar de volgende big step: de drukproef bestellen. Voor mijn beide covers heb ik twee foto’s en twee achterflapteksten aangeleverd, ik heb een uitgevers-prefix en dus twee ISBN-nummers aangevraagd en de juiste NUR-code opgesnord. Titel, naam, quote, sticker van de debuutprijs waarvoor ik was genomineerd met mijn eerste boek en dan de vraag: “ey Pumbo, kunnen jullie hier goedkoop een awesome cover van maken?”
And history was made.

Vervolgens heb ik de geredigeerde manuscripten aangeleverd. Een opmaker van Pumbo heeft ervoor gezorgd dat het passend is in de voor mij ideale maten 135x210mm. Dat ligt lekker in de hand, niet te groot, niet te klein. Normaal boekpapier (90gr roman 1.8 dik), matte kaft. Voilà, er kan besteld worden…
Ik maakte voor Villa Gladiola de keus om het te drukken via Printing on Demand. Puur een financiële keuze, omdat ik vooral wil investeren in mijn nieuwe boek Eeuwig Donker. Per boek verdien ik een stuk minder op deze manier, maar het gaat mij er nu in eerste instantie om dat het boek weer verkrijgbaar is. Dus, sinds 28 februari 2017 (mijn verjaardag) is de tweede druk van Villa Gladiola gewoon weer te verkrijgen! Online en in elke boekwinkel in Nederland te bestellen. En het mooie is, er komen inmiddels bestellingen binnen vanuit het hele land én België. Jeej!
Next stop: geld. Wat kost het allemaal enne… hoe kom ik aan wat extra pecunia’s om dit alles te (voor)financieren? Is de drukproef van Eeuwig Donker gelukt? Hoeveel laat ik er drukken? En hoe kom ik in de boekhandels te liggen? Hoe ga ik de (social) media bestormen en wat wordt mijn PR-plan? #hoedan

Pecunia’s
Een beetje Nederlander praat niet over geld. De hoogte van je salaris hou je voor je, hoeveel spaargeld je hebt weet praktisch niemand en als je een compliment krijgt over die leuke broek zeg je “ja, leuk hè, was maar 10 euro!”
Op dat vlak ben ik dus niet zo’n kaaskop, ik ben vrij open over mijn verdiensten en geploeter in de schrijvelarij-branche waarin ik werkzaam ben. En omdat ik jullie inmiddels al in diverse blogs, tientallen Instagram- en Facebookposts en honderden tweets een kijkje in mijn keuken heb gegeven, schroom ik ook niet om grofweg de kosten en opbrengsten van dit avontuur neer te pennen. Nu ben ik een betere schrijver dan boekhouder, dus waar ik grofweg zeg, ga ik dan ook niet specificeren.
Als ik alles van 1 december 2016, het moment dat ik zei “ik ga het zelf doen”, tot de publicatie van de laatste blog (24 april 2017) optel heeft dit avontuur me een dikke € 3.500,- gekost. Dat zijn sec uitgaven die samenhangen met het bouwen van de website, redactie-/opmaakkosten, (proef)drukkosten, fotografiekosten, etc. Van begin tot eind, van leeg vel papier tot de eerste druk in mijn hand.
Niet direct in geld uit te drukken komen daar nog ongeveer 4 maanden fulltime schrijven bij. Plus een volle maand aan uitzoekwerk, me inlezen, op mijn bek gaan om at the end te kunnen zeggen: “ik ben uitgever, kijk, ik heb twee boeken uitgebracht.” Aanpassen, bijpunten: nog eens een maand.
Dat zijn dus wél zes maanden zonder inkomen. Dat is wél € 3.500,- lappen. Dat is wél een huurachterstand van een maand hebben nu.
Maar hé, boeien! Alles of niets. Want dit boek wordt een succes. Tienduizenden… honderdduizenden mensen die mijn boek(en) lezen, hoe cool is dat! En als het een succes wordt, dan kan ik óók mijn huur weer betalen.

Overzicht
Verkoopprijs: € 19,95
Btw: € 1,13
Fulfilmentkosten: € 2,06
Boekhandelskorting: € 7,90*
Drukkosten: € 4,55
Marge: € 4,30
* Bij levering vanuit het CB-magazijn: 42% (A-boek).

Per boek hou ik dan € 4,30 over. (bij een externe uitgever zou dat trouwens € 1,99 zijn) Dit is gebaseerd op 500 exemplaren. Hoe groter de oplage, hoe hoger mijn marge.
Die € 4,30 is excl. aftrek magazijnkosten CB, excl. aftrek belasting en excl. aftrek investering om een nieuwe druk te bestellen.
Kortom, om mijn huur te kunnen betalen moet dat succes tenminste synoniem staan aan een paar duizend verkochte exemplaren. En dan kan ik ook weer een aantal maanden tikken aan dat derde boek. Da’s dus heel veel werk voor heel weinig geld. Niets nieuws onder de zon en het is een gegeven dat leven van wat je boeken opbrengen haast niet te doen is, maar voor minder dan een normaal inkomen genereren doe ik het niet. Sterker, mijn ambitie is van Saskia Noortiaans niveau.

UPDATE 25 april: de huur is betaald. Dat dubbel fulltimen (want boek schrijven, uitgeven & opdrachtgevers dienen) heeft zich uitbetaald. Letterlijk. #broodschrijver #geenhobbyist

Gratiesj
De laatste tijd vragen best nog wat mensen of ze mijn boek mogen hebben. Voor noppes. Mijn ouders krijgen een boek. Gratis. Mijn muze, mijn ex, mijn broertjes en mijn zusje. Ook gratis. Een aantal mensen die mij op de een of andere manier hebben geholpen. Die ook. En de huurbaas natuurlijk. Maar verder is het gewoon een product dat je moet kopen.
Het is namelijk een product waar ik maanden onbetaald aan gewerkt heb. Een product waar ik geld in heb geïnvesteerd, een product waarvoor ik mensen heb ingehuurd en die ik heb moeten betalen. Ik heb geen salaris, maar ik moet ook eten, drinken en die achterstallige huur betalen. De opbrengsten van de verkoop van het boek zullen mijn salaris vormen.
Kortom, dit boek is het product van mijn werk. En zoals er maar weinig mensen naar hun werk gaan en daar geen salaris voor willen hebben, zo kan ik niet rondstrooien met mijn boeken. Bij de bakker reken je je brood af. Wil je van mij een brood in de vorm van een boek, dan staat daar ook een prijs tegenover. #tegendebakker

Selfpubber versus uitgever
Hoewel de kop van dit stukje suggereert dat een selfpublisher iets anders is dan een “echte uitgever”, ben ik van mening dat dit precies hetzelfde is. Tuurlijk, er zijn zat verschillen, maar die heb je ook tussen hen die als echte uitgever worden gezien.
Tóch noem ik me vanaf nu geen selfpubber meer. Ik ben schrijver. En ik ben uitgever. Uitgever vanwege het simpele feit dat ik twee boeken heb uitgegeven.
Toen ik onlangs in een boekhandel vroeg hoe zij inkopen en of ze mijn boek wilden inkopen, kreeg ik de vraag: “O, maar je doet het niet via een uitgever?”
Waarop ik niet anders kon antwoorden dan “jawel, via Jalapeño Books, mijn uitgeverij en zoals u kunt zien op het scherm voor u, is mijn boek professioneel uitgegeven en kunt u deze bestellen via het CB.”
Het is een raar gegeven dat je alleen als uitgever wordt gezien als je je aansluit bij het verbond voor uitgevers en al 927 jaar op een Amsterdamse gracht een beetje de gevestigde naam aan het uithangen bent.

Boekhandel
Maar ook de mevrouw van deze boekhandel heb ik lief. Net als alle andere boekhandels. Ik hartje de boekhandel, net zozeer als ik de bibliotheek liefheb. De geur van boeken, gelijkgestemden die van boeken houden, van het geschreven woord en die net als ik uren kunnen lezen.
Dus die erkenning komt wel. Met alle geduld van de wereld zal ik blijven uitleggen dat zelf uitgeven niet persé betekent dat het een slecht boek is. Dat een boek uitgegeven door een (nog) onbekende uitgever niet inhoudt dat de kwaliteit ruk is.
Maar hier zit ook direct het knelpunt: hoe bereik ik die 2.500 o zo geliefde boekhandels in Nederland en hoe overtuig ik ze dat ze mijn boeken moeten inkopen omdat dit goede boeken zijn die ook voor hen inkomen zullen genereren?
Veel boekhandels gaan drie keer per jaar naar de boekenvakbeurs waar uitgevers hun waar aanprijzen. Een stand kost € 995,- dus mij zal je daar niet zien. En met mij waarschijnlijk velen niet, die wel iets moois aan te prijzen hebben. Gemiste kans voor de boekhandel door enkel te focussen op de big boys.
Het is 2017 en het medialandschap verandert van dag tot dag. Dus zal ik d.m.v. dit soort artikelen, via social media en via een aantal directe benaderingen de boekhandel proberen te bereiken en te overtuigen.
En natuurlijk, natúúrlijk dankzij mijn lezers! Want de beste en meest dankbare reclame is een tevreden lezer. Of potentieel lezer. Want hoe vaker mijn boek besteld zal worden, hoe vaker een boekhandel zal besluiten een aantal exemplaren in te kopen.

Had ik eigenlijk al gezegd dat ondanks alles je eigen boek uitgeven onwijs tof is? Nee hè? Aldus.

Jalapeño Books is here to stay.

‘Over je broer gesproken, we gaan hem laten registreren.’

‘Wie? Wat? Waar? Waarom? Waarvoor?’

‘Lars. Van de week was die blonde vrouw op tv...’

‘Roos Schlikker.’

‘Dat kan wel ja. En we kunnen hem nu registreren.’

‘Goh...’

Lieve Roos, je columns lees ik regelmatig en met veel plezier. Ook je aangrijpende column over je dochter heb ik gelezen. Met een half oog heb ik vervolgens de ontwikkelingen gevolgd, van column tot petitie tot (komende) wetswijziging. Maar geen moment heb ik de link gelegd met mijn eigen thuissituatie. Want pa en ma Langstraat gaan mijn doodgeboren broertje Lars met terugwerkende kracht registreren. En dat heeft me nogal overvallen, naïeveling als ik soms kan zijn.

De dood van Lars is altijd wel “een dingetje” geweest in huize Langstraat en daar zit ‘m de crux, in dat woord ‘geweest’. Voor mij was het iets uit mijn jeugd, uit het verleden. Ik ging er gemakshalve vanuit dat het verdriet was gesleten en dat het trauma grotendeels was verwerkt. Niets is minder waar.
Het was vooral mijn moeder die er last van leek te hebben. Kreeg ze jaren nadien een geboortekaartje van iemand waarop zijn naam stond, dan verdween die subiet in de prullenbak. Bij het horen van de naam Lars verstarde ze. Eigenlijk hing er altijd een smet rondom de naam Lars. Een naam met een vervelende connotatie.
Zo vertelde mijn moeder dat ze de maanden na Lars’ overlijden bijna maniakaal bij mij in de buurt bleef, het nog levende kind. Ik schijn zelfs gezegd te hebben dat ik alleen wilde spelen.

“Pleurt nou ’s op ma, dat zijn mijn blokken. Je zit in mijn enorme peuter-aura.”

Ik denk dat ik daarom ook zo slecht tegen mensen in het OV kan, ze zitten me altijd te dicht op de huid.
Mijn vader liet nooit veel los. En als vaders ergens niet over praten dan is het er ook niet, simpel.
Maar juist nu sprak mijn vader, eigenlijk voor het eerst, echt over Lars. Over hoe kut het is dat je kind niet wordt erkend. Terwijl je het vast hebt gehad. Terwijl je het hebt gezien en geroken.

‘Ik voelde voortdurend dat het niet goed zat. Maar volgens de verloskundige in het ziekenhuis was er niets afwijkend te zien of te horen. Er was niets aan de hand. Zijn hartslag was goed.’

‘De bevalling zette gewoon door, natuurlijk.’

‘Hij had dezelfde grote neus als jullie allemaal hebben. Hij was puntgaaf.’

‘We hebben niet laten onderzoeken waardoor hij is overleden.’

‘De uitvaart hebben we klein gehouden. Heel klein.’

‘Samen. Je moeder en ik hebben een kleine dienst voor hem gehouden op Hofwijk.’

‘Daar is hij ook uitgestrooid.’

‘In het ziekenhuis vergaten ze een foto van hem te maken.’

‘We hebben eigenlijk niets meer van hem. Alleen een aantekening in ons trouwboekje.’

‘Maar we hebben vijf kinderen.’

Het voelt raar om zijn naam op te schrijven. Het voelt raar om het over ‘hem’ te hebben. Voor mij is het een niet tastbaar onderdeel van mijn leven. Aanwezig, maar schitterend door afwezigheid. Een persoon die ik niet heb gekend, nooit heb gezien of gesproken, een jongetje dat niet bestaat, behalve via de verhalen van mijn ouders. Ik was toentertijd te jong om te beseffen wat er gaande was. Het is lastig om de broederliefde te voelen die ik voor mijn andere broertjes en mijn zusje voel.
Maar toch, ik heb drie broertjes en een zusje. Lars, Cas, Thijs en Jitske. En mede door jouw inzet Roos, worden kinderen als Lars binnenkort erkend. Nu, in de toekomst en met terugwerkende kracht. Er wordt erkend dat ze hebben bestaan. De doodgeborenen... nee, de stilgeborenen krijgen zo toch een stem.
En misschien dat het voor mijn ouders een jarenlang ontbrekend stukje rouwverwerking brengt en de terechte erkenning van het bestaan van hun tweede van vijf kinderen: Lars.

Lieve Roos, dankjewel daarvoor.

Update: dit stuk schreef ik op 29 september 2016. Ruim twee jaar later is het mogelijk om de geboorte van een kind dat dood ter wereld is gekomen, officieel te laten opnemen in de Basisregistratie Personen (BRP).   

Pleiten voor betere financiële (werk)omstandigheden voor Nederlandse schrijvers maakt nogal wat los, zo mocht ik afgelopen week ervaren. Zo vergeleek literair kanon Özkan Akyol (Eus) schrijvers van minder allooi dan hij zelf met slechte amateurvoetballers die bij Ajax om een contract bedelen. Volkskrantcolumnist Sylvia Witteman vroeg zich af of ik naast een inkomen voor schrijvers, ook een redactrice wenste om mij onder mijn bureau te laten pijpen. En Podium uitgever Joost Nijsen toonde zich voorstander van censuur waar het schrijvers met een mening betreft die niet in zijn straatje passen.

Feiten
”Hilarische onzin die niet in een kwaliteitskrant gepubliceerd zou moeten worden,” noemt uitgever Joost Nijsen van Podium mijn artikel in Trouw. Hij doet hierbij een aantal aannames, getuigt een slecht lezer te zijn en komt met een bizarre berekening op de proppen die niet uit mijn pen is gevloeid en die simpelweg als hilarische - en hysterische - onzin kan worden bestempeld. En dat voor een kwaliteitsuitgever.

Wat korte feiten. Er zijn in Nederland om en nabij de 60.000 beroepsmatige schrijvers (of zij die aangeven beroepsmatig schrijver te willen worden) en om en nabij de 17.000 boek(her)uitgaven per jaar.

Inclusief studie- en wetenschappelijke boeken totaal 27.568, waarvan 6.600 nieuwe oorspronkelijk Nederlandstalige algemene boeken.

Bron:
NRC Checkt
Centraal Boekhuis 2019, Boekenbarometer
KvB Boekwerk & GfK
Leesmonitor

De door mij “gestipuleerde hahahahahahahahahaha” 700 miljoen omzet is een door de redactie van Trouw naar beneden afgeronde omzet (2018) van de boekenbranche (541 miljoen) en die van de uitgeversbranche (249 miljoen) tezamen.

Bron:
KvB Boekwerk & GfK

“In de onderzoeksperiode (2013-2017) publiceerden jaarlijks gemiddeld 27.000 Nederlandse auteurs een boek. Hiervan verdiende ruim 90 procent minder dan 1.000 euro per jaar aan zogeheten royalties: het deel van de verkoopopbrengst dat de uitgever aan de auteur uitbetaalt. Van die 27.000 verdienden er ruim 10.000 helemaal niets aan hun boek. Zo’n 15.000 auteurs kregen tussen de 1 euro en 1.000 euro. Slechts 115 schrijvers hielden meer dan het minimumloon van 19.200 euro bruto per jaar over.”

“De totale werkgelegenheid in de branche in 2017 is ingeschat op 25 à 26 duizend personen. Het grootste deel van de werkgelegenheid zit bij de auteurs en vertalers. De omzet en toegevoegde waarde van deze schakel ligt juist het laagst.”

Bron:
KVK Boekwerk / SEO Economisch Onderzoek
NRC

Voorstel
Mijn voorstel is simpel. Dat is niet om iedere (wannabe) schrijver in dienst te nemen á 40.000 euro per jaar, zoals Nijsen denkt te lezen. Ik doel specifiek op schrijvers die al onder contract staan bij een uitgever, of op het punt staan een contract te tekenen en om die een vergoeding te betalen voor het werk dat zij leveren.
Meermaals geef ik aan dat het hier kan gaan om tijdelijke of freelance contracten, of nog simpeler: maak de financiële vergoeding onderdeel van het al bestaande of nog te tekenen boekcontract, dat is in feite al een tijdelijk projectcontract. Alleen krijg je bij een normaal project ook een bedrag voor de afgesproken tijd/werkzaamheden. Logisch nietwaar, betaald worden voor het werk dat je doet.

Het gaat hier ook niet om slecht verkopende boeken of slechte schrijvers, het is mij puur te doen om de onevenredige verdeling van inkomsten en het gegeven dat een auteur onder contract bij een uitgever, maanden onbezoldigd moet werken, terwijl, en ik citeer mezelf “iedereen een normaal inkomen aan de productie en verkoop van een boek heeft: uitgeverijen, platforms als Bol.com, boekhandels, redacteuren, vormgevers, pr-medewerkers, logistieke bedrijven, het Centraal Boekhuis. Iedereen, behalve de schrijver, die nota bene het meeste werk moet verzetten.” En daarin sta ik uiteraard niet alleen.

De voorzitter van de Auteursbond zou daarom graag een eerlijker verdeling van de inkomsten zien in de keten van schrijvers, uitgevers en boekverkopers. “Juist nu de boekenmarkt na jaren van crisis weer wat aantrekt, zouden auteurs moeten meeprofiteren. Schrijvers vormen de bron van de boekenmarkt. Als zij opdrogen, zal alles om hen heen ook verdwijnen.”

Discussie
Gelukkig waren er ook constructieve discussies, waar voors en tegens werden afgewogen. Zo vroeg Olga zich het volgende af:

“Maar hoe lang ga je zo'n auteur dan betalen? Half jaar voor boek 1 en dan is het klaar? Wat nu als boek 1 wel een doorslaand succes is? Dat een schrijver in dat voorbeeld duizenden euro's royalty zou krijgen, maar nu ‘alleen’ een halfjaarsalaris?”

Je geeft zo’n schrijver een halfjaarcontract, of een jaar, of een freelance contract, of neemt een extra clausule op in het boekcontract, afhankelijk van hoe snel iemand schrijft en welke afspraak hij maakt met de uitgever. Die deadline afspraken maak je nu ook al, inclusief de datum waarop het boek gepresenteerd zal worden. En net als elke andere (freelance) ondernemer is het risico van een overschrijding van de deadline het probleem van de schrijver. En de betaling, zoals ik in mijn artikel al aangeef kan heel simpel onderverdeeld worden in “loon naar werken” met als extraatje de royalty’s als een mooie provisieregeling mocht het boek een doorslaand succes worden. En dat kan een vergoeding van drie dagen per week tegen minimumloon zijn. Om maar wat te noemen. Zolang er maar een basis is waardoor een beroepsmatig schrijver niet onder bijstandsniveau of zelfs gratis hoeft te werken.

Creatieve vrijheid
Ook werd geopperd dat een schrijver die betaald wordt voor zijn werk, schrijft naar de wens van de baas en dus zijn creatieve vrijheid verkoopt. Het wordt een broodschrijver. In die zin zou je dus ook geen royalty’s meer uit moeten keren, want dat is net zo goed een betaling.
Een normaal inkomen verdienen, staat niet garant voor iets smerigs en je ziel verkopen.

Daarnaast, als jij een boekcontract hebt, dan maak je met de uitgever en redacteur(en) afspraken over je plot, personages en meer van zulks. Je creatieve vrijheid wordt al-tijd beïnvloed door de samenwerking met de mensen binnen de uitgeverij. Het is de redacteur die je je darlings laat killen. Heb je net lekker onbezoldigd, maar creatief je vrijheid neergepend, zegt die redacteur dat je 10.000 woorden moet schrappen.

Argumentatie
Hoe serieus wordt de schrijver genomen als geen uitgever bereid is om hem of haar naar behoren te betalen voor het werk dat wordt geleverd? Het antwoord daarop kun je vinden in de reacties van uitgevers als Nijsen. Of bij de fine fleur der Neerlands scribenten als Eus en Witteman. Hoon is je deel. Manke vergelijkingen ook. En drunk tweets waaruit het dedain in rode wijn van je beeldscherm druipt.

Om over de overige persoonlijke verwensingen maar niet te spreken.

Tot slot
Enfin, de Euzen, Nijsens en Wittemans van deze wereld kunnen het nog zo in het belachelijke trekken, zolang de schrijver niet gewoon betaald wordt voor het werk dat hij levert en zolang de schrijver de enige in de hele branche is die bijbaantjes moet zoeken, blijft mijn stelling staan: het is een ziek systeem en er moet wat veranderen.

SCHRIJVERSLEED

Leven van schrijven: wie kan dat nog?

De boekenmarkt is in tien jaar tijd met een vijfde gekrompen. Wat betekent dat voor de auteurs? Ook de succesvollen onder hen kennen financiële zorgen, blijkt uit een rondgang en uit berekeningen die het Letterenfonds op verzoek van de Volkskrant maakte.

(...) Pieter Waterdrinker rekent voor dat zijn bestseller hem 70 duizend euro oplevert. Daarvan neemt de belastingdienst een flinke hap. Een Russische vriend van wie hij een fors bedrag leende, heeft zijn geld teruggekregen. Die aflossing luchtte hem op, maar wat resteert is te weinig om van te leven. “Ik hoef niet meer dan zeg 2 duizend euro in de maand te verdienen, 24 duizend per jaar. Dus moet een roman bijna 50 duizend euro opleveren, want over het schrijven doe ik gemiddeld twee jaar. Dat betekent dat ik er 25 duizend moet verkopen. Nou, dat is tegenwoordig al een behoorlijke bestseller. Kijk ik terug op wat 22 jaar schrijverschap me heeft opgeleverd dan kom ik niet verder dan 300 à 400 euro per maand. Dus alleen romans schrijven, dat zit er niet in. Ik klaag niet hoor, maar ik benijd auteurs als Tommy Wieringa of Frank Westerman die van hun boeken wel kunnen leven.”

Volkskrant, 3 augustus 2018

De deplorabele financiële staat waarin Nederlandse schrijvers verkeren moet worden aangepakt. Deze week verscheen een artikel in Trouw dat slechts 55 auteurs - literair of anderszins - een modaal inkomen weten te verdienen met hun boeken.

‘De overgrote meerderheid van de duizenden mensen die per jaar een boek uitbrengen, houdt aan die noeste arbeid hooguit een grijpstuiver over, of zelfs geen cent.’

Als schrijver herken ik dit beeld. Mijn eerste boek onder contract bij een uitgever lag voor tien euro in de schappen. Het is in de boekensector gewoon dat een auteur 10 procent royalty's ontvangt over de verkoopprijs van een boek. Van mijn debuut werden 2.000 exemplaren verkocht, dus ik hield daar 2.000 euro aan over. Bruto, voor omgerekend in tijd vier maanden fulltime werk, zonder voorschot. Het is eenvoudigweg niet mogelijk om voor 500 euro bruto per maand rond te komen. Ik moest mijn huis vorig jaar tien maanden onderverhuren omdat ik platzak was en de huur niet meer kon opbrengen.

De systematiek van de boekenwereld is redelijk uniek. Het is een ziek systeem: iedereen heeft een normaal inkomen aan de productie en verkoop van een boek: uitgeverijen, platforms als Bol.com, boekhandels, redacteuren, vormgevers, PR-medewerkers, logistieke bedrijven, het Centraal Boekhuis. Iedereen, behalve de schrijver, die nota bene het meeste werk moet verzetten.

Het lijkt normaal te worden gevonden dat je van schrijven niet rijk wordt. Want alles voor de kunst. Maar het is valse romantiek. Bovendien gaat het er niet om of je al dan niet rijk wordt van schrijven, de vraag zou vooral moeten zijn hoe serieus ‘de schrijver’ wordt genomen als geen uitgever bereid is om hem of haar naar behoren te betalen voor het werkt dat wordt geleverd. Een beginnende schrijver staat sowieso al met 10-0 achter; waar een Buwalda, Koch of Noort miljoenen in het laatje brengen en dus hun gage kunnen uitonderhandelen, daar moet de debutant onbezoldigd aan zijn opus magnum beginnen. Náást zijn reguliere werk. Dat de meeste bestselling auteurs ook ooit zo zijn begonnen, is een drogreden. Er zijn in Nederland zo’n 60.000 schrijvers die hun schrijverij niet als hobby zien, maar als serieus werk. Per jaar komen er om en nabij de 17.000 boeken uit, van ruwweg eenzelfde aantal schrijvers. Dat er slechts 55 schrijvers (0,09%) ook daadwerkelijk een modaal inkomen verdienen zou in elke willekeurige andere branche de alarmbellen af doen laten gaan, tot en met de politiek aan toe.

Er moet een oplossing komen, en die is wat mij betreft vrij simpel. Laat schrijvers die dat willen onder de vleugels van een uitgeverij vallen, en neem ze in dienst als werknemer. Net als de redacteur, de grafisch vormgever, de uitgever zelf, de marketingmedewerker, kortom, iedereen die bij de uitgeverij werkt. Want iedereen die bij of voor een uitgeverij werkt, krijgt naar behoren een salaris of een (freelance) vergoeding. Behalve de maker, de schrijver.

Dus, uitgevers van Nederland, neem je eigen branche en je schrijvers serieus en zorg dat ze net als de andere medewerkers van het bedrijf als werknemer worden gezien. Inclusief bijbehorend salaris, vakantiedagen, opbouw van pensioen en meer van zulks. Dat kan ook een tijdelijk of freelance contract zijn, maar zorg ervoor dat de hele basis van je onderneming stabiel is. Want zonder schrijvers geen boeken en zonder boeken geen uitgeverijen en boekhandels die een omzet van 700 miljoen per jaar realiseren. Wanneer dan die basis goed is, is voor de schrijver die 10 procent aan royalty’s een hele mooie provisieregeling.

Dit artikel verscheen eerder in Trouw.