Wie lang genoeg op één plek blijft, raakt gewend aan zijn omgeving. Dingen verdwijnen uit het zicht omdat ze vanzelfsprekend worden. Dat geldt voor huizen, relaties, steden en landen. De klad komt erin, de sleur, het bekende veilige wordt de norm en dat maakt ziende blind.

Nederland vormt daarop geen uitzondering. En juist doordat ik een groot deel van mijn tijd buiten Nederland doorbreng, ben ik Nederland anders gaan zien. Soms scherper. Soms milder. Soms met verwondering. Soms met verbazing. En eerlijk is eerlijk, veelal met irritatie en boosheid.

Het is interessant te zien wat die afstand zichtbaar maakt. Waarom sommige dingen in Nederland uitzonderlijk zijn zonder dat we het nog merken. (hallo meest geavanceerde waterbeheerders ter wereld!) Waarom andere dingen die ooit vanzelfsprekend waren langzaam verdwijnen. (hallo vrijgevochten tolerantie!) Waarom we sommige problemen eindeloos bespreken en andere nauwelijks opmerken. (hallo 33.000 dakloze Nederlanders!)

Na drie jaar op Substack en talloze versplinterde onderwerpen ga ik me iets meer richten op Nederland, bezien van buitenaf. Over een land dat me tegelijk vertrouwd, maar ook vreemd is. Over cultuur, gemeenschap, literatuur, reizen, werk en (een veranderende) identiteit.

Over de dingen die opvallen wanneer je onderweg bent. En over wat je pas ziet wanneer je even afstand neemt.

Als lezer van mijn brainfarts krijg je niet een dichtgetimmerd concept in je mailbox, maar een afwisselende reeks van epistels over allerhande onderwerpen, met een persoonlijk randje. Onderverdeeld in drie overzichtelijke secties, waarbij Nederland van Buitenaf de nieuwste sectie wordt.

Planning: op woensdag verschijnt mijn tweewekelijkse podcastje, op vrijdag de briefwisseling met Ebru (of een andere scribent), op zondag mijn brainfart.

Kortom, geen grote veranderingen, maar wel een iets specifieker focus!

Enne, tof dat je erbij bent!

Ome Tjeerd, hoe voorkom jij dat je verbitterd raakt? Of dat je je verzuurd door het leven worstelt?

Och Flore… Wat een mooie vragen. Maar ik weet direct al dat ik het antwoord mezelf schuldig zal moeten blijven, laat staan dat ik het jou kan verklaren. Ben ik verbitterd? Ben ik verzuurd?

Nou, je kan best wel boos zijn. Of schelden, of verontwaardigd zijn. Is dat dan verbittering, of verzuring? Heb je een trauma misschien?

Daar vraag je me zowat, Flore. Weet je, laatst, dat akkefietje met die Amsterdammers, daar ben ik niet helemaal eerlijk over geweest. Of nou ja, eerlijk wel, maar niet volledig. Want weet je, behalve dat ik die ene manke Amsterdammer heb uitgescholden, ben ik die avond ook heel emotioneel geworden. Als een klein kind heb ik zitten janken.

Als een klein kind, echt?

Ja, met van die uithalen. Snot, alles, je kent het wel.

Maar waarom dan, ome Tjeerd?

Nou, Flore, niet alleen werd ik uitgemaakt voor een soort extreemrechtse tokkie, maar ook werd in die discussie gezegd dat wat er op 7 oktober in Israël gebeurde een soort verzetsdaad was. Dat de mensen op straat in Iran er zelf om hebben gevraagd afgeslacht te worden. Dat Joodse kindertjes in Nederland die niet meer naar school kunnen vanwege bedreigingen niet moeten zeuren omdat het is wat Netanyahu doet en dat zij dat maar moeten accepteren, ofzo. En meer van dat soort dooddoeners.

Moest je daarom huilen?

Nee, niet perse daarom. Maar het speelt wel mee. En ik vind dit een beetje moeilijk, Flore. Want in de afgelopen tien, vijftien jaar heeft denk ik niemand iets gemerkt van mijn innerlijke strijd. En als ik nu vertel wat ik wil vertellen, krijgen ook mijn ouders dit te horen, die lieve mensen. En die wil ik niet belasten met mijn sores. Ook mijn ex-vriendinnetje niet, mijn huidige liefde… mijn vrienden… nou ja, Flore… jullie hebben al genoeg te stellen met hoe ik mijn leven leid.

Wat, wat wil je nu zeggen, ome Tjeerd, wat is er nou?

Die avond, is de eerste keer, ooit, Flore, dat ik in een soort hysterische huilbui uitbarstte. Alles kwam eruit. Israël, Hebron, Sderot, Bil’in, Libanon, Syrië, Gaza, de Golan… de momenten daar, de strijd, de oorlogen, de mensen, alles wat ik heb gezien, alles wat ik heb gevoeld, wat ik heb geroken, geproefd, de angst, och godverdomme, de angst… ik ben zo bang geweest… Daarom moest ik huilen. Om de mensen, Flore. Om de onmacht en de angst. De radeloosheid en ook het gemak waarmee er hier, in het veilige Nederland, wordt gesproken over ‘daar’.

Maar, ome Tjeerd, heb je daar nooit met iemand over gepraat dan?

Dat gaat niet, Flore. Zelfs niet met anderen die dat soort dingen hebben gezien. En het is oké. Ik vind het oké. Het is wat het is. En mijn verhaal is een soort light versie van andere verhalen. Wat heb ik nou helemaal meegemaakt, joh? Er werd me wel gevraagd of ik een trauma heb. Ik vind van niet. En of ik het allemaal verwerkt heb. Ik vind van wel.

Wat maakt dan dat je nog steeds zo boos bent, of verbitterd, of verdrietig bent misschien?

Ik weet het niet, Flore. Het is de onmacht denk ik. Dat je ziet dat alles afbrokkelt, welvaart, beschaving, alles. Dat het leven verhardt. Maar ook, dat er geen relativering mogelijk is. En dat ik bijna wanhopig hoop dat alles bij het oude blijft, het veilige, het geborgene. Maar, hoe zie jij de toekomst, Flore, jouw toekomst?

Goh, nou ja… daar denk ik eigenlijk niet zo over na. Alles loopt, alles reilt en zeilt.

Je neemt het leven voor lief?

Is dat een verwijt?

Het is een constatering, Flore. Geen verwijt. Ik gun jou en alle generaties na jou een zo onbezorgd mogelijk leven. Met zachtheid, heel veel zachtheid.

Maar het leven is hard, zeg jij zelf altijd. Eigenlijk ben je ook gewoon een watje. En toch een beetje verbitterd.

Dat klopt wel denk ik. En dat wil ik niet, Flore. Dat verbitterde wil ik niet. Maar ik vind het inmiddels zo verdomde lastig om het mooie in de mens nog te zien. Ik zei het eerder al eens, ik wil pais en vree en liefde en romantiek en poëzie en bachanalen van liefde en orgastisch liefhebben. Ik wil zachtheid, aangename zachtheid.

Zo werkt het niet, ome Tjeerd. Er zal altijd oorlog zijn. Er zullen altijd mensen zijn die homo’s haten, of Joden, of christenen, of andersdenkenden. Ik denk dat we misschien wat minder ver moeten kijken, af en toe. Naar wat en wie we om ons heen hebben. En dan is er meer zachtheid dan je dacht te zien. Ja, de wereld an sich is een harde plek, maar er zijn zoveel fijne, mooie plekken waar de zachtheid regeert. Als je dat weer kan zien… zal het leven misschien ook weer wat draaglijker zijn.

De laatste jaren ben ik mezelf een beetje kwijtgeraakt, denk ik, mijn zachtheid, mijn open blik. De wereld brand. Maar bij jou ben ik safe and sound… Flore. Hee, maar, lieve schat, het regent en het onweert, ik ga ophangen en een plek zoeken om te schuilen…

Da’s goed, ome Tjeerd. Wees voorzichtig! Onweer in de bergen kan verraderlijk zijn.

Ik weet het, lieve Flore, ik weet het. Tot snel, liefje, dikke kus. Dankjewel, voor je wijsheid, voor je zachtheid.

Delen

Een kop koffie is ook altijd welkom!

Een zelfgekozen bedrag als losse donatie doen kan hier, met een directe overboeking naar NL70 BUNQ 2076 5623 89 t.n.v. Tjeerds Brainfarts onder vermelding van je mailadres of door op het BUNQ-logo te klikken. Natuurlijk krijg je bij een losse donatie ook - tijdelijk naar rato - toegang tot betaalde content.

Los doneren via PayPal of Stripe is ook mogelijk. (NB.: PayPal leidt je naar een donatiepagina op naam van mijn uitgeverij, Jalapeño Books)

Ook tof, waar je zelf nóg blijer van wordt, is door een boek van me te kopen!

Yasmina is een jonge Iraanse vrouw die gevangenzit in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Haar celgenoot is Jale, een oudere vrouw die Yasmina de martelingen, de vernederingen en de bijtende onzekerheid even doet vergeten door ’s nachts de oude sprookjes uit Duizend-en-een-nacht te vertellen.

Jale is een begenadigd chroniqueur, die de sprookjes uit Perzië, Babylonië en het oude Egypte volmaakt met haar eigen ideeën en fantasieën. De fabelachtige verhalen vormen de basis van een warme vriendschap en diepe verbondenheid tussen de twee vrouwen.

Jale groeide op in het Iran van voor 1979, Yasmina werd geboren tijdens de Perzische Golfoorlog begin jaren negentig. Twee vrouwen met een verschillende geschiedenis, maar met één gewenste toekomst: een vrije.

‘Yasmina vertelt een diep ontroerend en betekenisvol verhaal. We waarderen wat je doet om dergelijke verhalen met de wereld te delen.’ ~ Narges Foundation

Onlangs waren er Amsterdammers in mijn pittoreske bergdorp. Harley-rijders, stoere mannen met leren jassen en brullende pijpen. Natuurlijk met een vet Amsterdams accent en sterke verhalen.

Als rasechte Rotterdammer kan ik, desondanks, prima met Amsterdammers door één deur. Ja, dat accent doet pijn aan de oren en die hoofdstedelijke arrogantie trek ik ook slecht, maar verder zijn het beste mensen met een goed hart. (het zou alleen gekookt op hun rug moeten hangen zodat de honden erbij kunnen, zou wijlen Jules Deelder zeggen)

Op een zaterdag, hun laatste avond in het dorp, zaten ze in de bar van vrienden van mij en ik kwam na een dag werken in mijn eigen bergbar nog even langs voor een afzakkertje. We kwamen op een gegeven moment te spreken over de huizenprijzen in Amsterdam, in vergelijking met de huizenprijzen hier en we kwamen in ieder geval tot de slotsom dat al deze mannen, net iets jonger dan de boomergeneratie, net tegen het pensioen aan, of net met pensioen, het financieel allemaal fantastisch voor elkaar hadden met afbetaalde huizen en meer van zulks.

Hoe we de afslag hebben genomen weet ik niet meer, maar van die huizen kwamen we te spreken over Israël en Het Conflict. En net als dat ze zonder uitzondering allemaal als koningen in het Amsterdamse vertoefden, waren ze zonder uitzondering allemaal van de leer dat Palestijnen zielig zijn en Joden slecht en Israël zou van de kaart geveegd moeten worden.

7 oktober? Daar deden ze een Derksen plasje over. Die Joden hebben het ook allemaal wel een beetje aan zichzelf te wijten niet waar.

Hier op Substack heb ik het al eens geschreven, maar nu kon ik het recht in iemands gezicht zeggen: als je dan zo’n fan bent van Hamas, dan gun ik je ook oprecht een leven onder zo’n regime. Je kan zulke gruweldaden namelijk niet verdedigen als je niet ook bereidt bent de consequenties te dragen van de kant die je kiest. Op de vraag of hij dochters had, antwoordde een van de mannen met ‘ja, twee’ en ook die wenste ik dat toe waar hij zo vol van was.

Het opvallende is dat dit soort hoofdstedelijke lui, met afbetaalde huizen en dikke Harley’s, altijd vooral prediken, maar niet praktiseren. Want leven onder Hamas willen ze dan toch eigenlijk ook weer niet en ze vinden het maar wat stom als ze deze jij-bak om de oren krijgen. Het idee van hun dochters in de klauwen van Hamas, die een tunnel ingesleurd worden? Ja, nee, dat willen ze dan toch ook weer niet. En dan toch, zelfs met de wetenschap van wat Hamas heeft uitgevroten, komt er een ja-maar, want dit beeld strookt niet met hun anti-Israël narratief.

Feitenvrij bazelen konden ze ook goed. Alle bloedsprookjes over Joden kwamen uiteraard voorbij, natuurlijk dE gEnOCidE, Israël moet geboycot worden enzovoorts enzoverder.

Het liep echter danig uit de hand toen mijn compagnon en ik, we zaten gelukkig getweeën tegenover de Amsterdamse inquisitie, uitgemaakt werden voor extreemrechts. Ja, en toen knapte er toch even wat in mijn binnenste. Een van de mannen liep met een stok en terwijl de woorden ‘extreem rechts’ nog over het terras zweefden, stond hij op en strompelde hij weg, want hier had hij geen zin in.

“Pleur inderdaad maar lekker op, met je manke poot, klootzak,” heb ik hem na geroepen.

Hoewel ik een nette voorkomende jongeman ben, was dit natuurlijk niet erg netjes van me. Anderzijds kan ik er ook wel weer om lachen en bovendien, die goedkope take om uitgemaakt te worden voor extreemrechts, en dat is nogal een boude beschuldiging, legitimeert wat mij betreft ook mijn scheldkanonnade. Je hoeft je namelijk niet alles te laten zeggen.

Extreemrechts betekent in de politieke wetenschap en veiligheidswereld niet simpelweg “heel rechts” (wat ik overigens ook niet ben), maar wordt vaak geassocieerd met antidemocratische ideeën, discriminatie, politieke intimidatie of zelfs geweld. Het is dan ook een beschuldiging die verder gaat dan een gewone politieke plaatsbepaling en het stuit me echt tegen de borst dat te pas en te onpas iedereen met een andere opvatting dan die van de linkse Pallie-asiel-kerk direct als een antidemocratisch gevaar wordt weggezet.

Een beetje zelfreflectie is mij niet vreemd, want ik ben een Rotterdammer met het hart op de tong, dus heb ik mij afgevraagd of ik mijn excuses aan moest bieden voor mijn kleine tirade.

Het antwoord is glashelder.

Neen.

Speciaal voor mijn Amsterdamse vrienden, een liedje tot besluit.

Een kop koffie is ook altijd welkom!

Ook tof, waar je zelf nóg blijer van wordt, is door een boek van me te kopen!

Yasmina is een jonge Iraanse vrouw die gevangenzit in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Haar celgenoot is Jale, een oudere vrouw die Yasmina de martelingen, de vernederingen en de bijtende onzekerheid even doet vergeten door ’s nachts de oude sprookjes uit Duizend-en-een-nacht te vertellen.

Jale is een begenadigd chroniqueur, die de sprookjes uit Perzië, Babylonië en het oude Egypte volmaakt met haar eigen ideeën en fantasieën. De fabelachtige verhalen vormen de basis van een warme vriendschap en diepe verbondenheid tussen de twee vrouwen.

Jale groeide op in het Iran van voor 1979, Yasmina werd geboren tijdens de Perzische Golfoorlog begin jaren negentig. Twee vrouwen met een verschillende geschiedenis, maar met één gewenste toekomst: een vrije.

‘Yasmina vertelt een diep ontroerend en betekenisvol verhaal. We waarderen wat je doet om dergelijke verhalen met de wereld te delen.’ ~ Narges Foundation

Een zelfgekozen bedrag als losse donatie doen kan hier, met een directe overboeking naar NL70 BUNQ 2076 5623 89 t.n.v. Tjeerds Brainfarts onder vermelding van je mailadres of door op het BUNQ-logo te klikken. Natuurlijk krijg je bij een losse donatie ook - tijdelijk naar rato - toegang tot betaalde content.

Los doneren via PayPal of Stripe is ook mogelijk. (NB.: PayPal leidt je naar een donatiepagina op naam van mijn uitgeverij, Jalapeño Books)

Er schreeuwde hier net iemand op de gracht dat Israël moet worden geboycot zodat de genocide in Gaza gestopt kan worden. We schrijven 13 mei 2026 en voor het geval u het niet wist, blijkbaar is de Palestijnse Genocide nog steeds gaande.

In oktober 2025 ging het vredesplan tussen Israël en Hamas van start. We zijn een klein halfjaar verder, dus laten we eens kijken hoe de situatie in Gaza nu is en laten we dat eens vergelijken met een historische, geografische plek waar “ook” een genocide heeft plaatsgevonden, nou, kies maar eens wat, laten we zeggen… * gooit dartpijltje op een landkaart * ah! Auschwitz.

Auschwitz

Naar Auschwitz werden 1,3 miljoen mensen gedeporteerd waarvan ongeveer 1,1 miljoen Joden. Er werden in Auschwitz van die 1,3 miljoen mensen, 1,1 miljoen mensen vermoord, waarvan ongeveer 1,0 miljoen Joden. Omdat ze Joods waren. Kortom, 91% van de Joden werd doelbewust en systematisch uitgeroeid.

Bij de bevrijding in januari 1945 waren er nog ongeveer 7.000 gevangenen in leven, hoewel het merendeel ziek en uitgemergeld was. Hiervan waren er ongeveer 500 kinderen, waarvan er zo’n 60 in het kamp geboren waren.

Een half jaar later, zomer 1945
Auschwitz was geen functionerend kamp meer, maar een bevrijd, ontredderd terrein met ziekenzorg, repatriëring en onderzoek. Sovjet- en Poolse hulpverleners richtten noodhospitalen in; de Poolse Rode Kruis-hospitalen bleven tot 1 oktober 1945 actief. In de eerste zes maanden tot een jaar ná de bevrijding van het kamp, stierven er alsnog zo’n 1.000 mensen aan uitputting en ziekte.

Van de 1.300.000 Auschwitz gevangenen, waren er dus nog zo’n 6.000 in leven, een schamele 0,46%.

Dat noem je: genocide.

Gaza

Op 7 oktober 2023 woonden er naar schatting 2,25 miljoen mensen in de Gazastrook. Dat is het cijfer dat de VN, PCBS (Palestinian Central Bureau of Statistics) en humanitaire organisaties meestal gebruiken.

Ongeveer 100.000 mensen zijn uit Gaza vertrokken. Het geschatte aantal burgerdoden (dus exclusief Hamas terroristen) ligt tussen de 45.000 en 60.000, totaal dus een netto daling van grofweg 150.000 inwoners ten opzichte van vóór de oorlog.

Hoeveel kinderen werden er eigenlijk geboren van 7 oktober 2023 tot 9 oktober 2025 in Gaza? Welnu, volgens de VN en Unicef ligt dat cijfer tussen 110.000 tot 140.000 newborns.

Absoluut gezien is de bevolking van Gaza in die twee jaar óórlog dus vrijwel gelijk gebleven.

Dat noem je: geen genocide.

Was het er goed toeven, de laatste tijd in Gaza? Of ís het er goed toeven? Tuurlijk niet. Laat ik die disclaimer er wederom maar aan toevoegen. Oorlog is vies, oorlog is ellende, oorlog is een verschrikking en elk dood kind en elke onschuldige burger die slachtoffer wordt van oorlogsgeweld is er één teveel. Maar als je iemand met de platte hand in het gezicht slaat, kun je een volle stomp op de neus terug verwachten. Of zoals Hugo de Jonge zou zeggen: keuzes hebben consequenties, de keuze voor Hamas heeft implicaties.

Andere leuke Gaza feitjes die elk facet van een genocide subtiel onderuit halen:

• Op 8 mei jl. werd de 10e editie van de Palestine Marathon gehouden, voor het eerst sinds het begin van de oorlog in Gaza weer fysiek georganiseerd. Naast de hoofdwedstrijd in Bethlehem was er ook een parallel evenement in de Gazastrook.

• September 2025 opende de Nutella Sweet & Café in Rimal (wijkje in Gaza Stad). Dit zou je op zich genocidaal geweld kunnen noemen, want wie zit er in godesnaam op nóg een Nutella winkel te wachten, maar goed, ieder zijn meug.

• Het Vanilla Café werd geopend.

• Bekende luxe hotels en restaurants ruimden de scherven en openden hun deuren weer voor de welgestelde Gazaan. (hoe komen die mensen toch aan al dat geld?)

Ziet u het al voor zich, een Nutella shop in Auschwitz, als een soort gezellige kampwinkel, net naast het Vanille Café met influencers die leuke snapshots delen op hun socials?

Nee, ik ook niet.

Genocide

Ik plaats hier nogmaals de juridische betekenis van het woord genocide - want woorden doen er toe - voor de slecht verstaander.

Op 7 oktober 2023 werd een poging tot genocide gedaan. Een volkerenmoord, door Hamas en trawanten en met hulp van veel, heel veel burgers uit Gaza, om systematisch en doelbewust een nationale, etnische, godsdienstige én rassengroep uit te roeien door Israël binnen te vallen. From the river to the sea, alles en iedereen moe(s)t dood.

Het is ze niet gelukt, ondanks het brute, sadistische geweld en ondanks de vele handlangers uit de regio, in het Westen, de systeemmedia en alle andere useful idiots die zich liever scharen achter islamofascistische terroristen dan achter een volk dat al sinds zijn bestaan vecht om niet uitgeroeid te worden.

Wat gelukkig wel steeds meer doordringt tot de botte hersens van Rode Lijn types, is wát Hamas cs. op 7 oktober hebben gedaan. Voor normale mensen was dat al op de dag zelf duidelijk, anderen hebben er tweeënhalf jaar voor nodig gehad om het te zien, en vooral, te erkennen.

Helaas zien ook steeds meer mensen het als een doel op zich om Israël te vernietigen, om op joden/Joden te jagen, weer full 1933-1945 te gaan en een ware genocide uit te voeren. Voor al die luitjes die dit stuk hebben durven lezen: lees, luister en bekijk onderstaande twee linkjes en vraag jezelf nog eens af, wat of wie steun ik nou eigenlijk als ik met mijn keffiyeh door de Albert Heijn heel snel langs het schap met Israëlische dadels loop, met een Palestijns vlaggetje tijdens een Rode Lijn demonstratie oproep tot de vernietiging van Israël of heel hard bevestigend knik richting de beeldbuis als er weer eens een BN’er zo nodig iets moet zeggen over het zionisme?

Het antwoord is niet fraai kan ik u zeggen.

Leestip, al moet u dit niet voor het slapengaan doen:

Kijktip, met het geluid aan, en ook niet voor het slapengaan doen:

Share

Een kop koffie is ook altijd welkom!

Ook tof, waar je zelf nóg blijer van wordt, is door een boek van me te kopen!

Yasmina is een jonge Iraanse vrouw die gevangenzit in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Haar celgenoot is Jale, een oudere vrouw die Yasmina de martelingen, de vernederingen en de bijtende onzekerheid even doet vergeten door ’s nachts de oude sprookjes uit Duizend-en-een-nacht te vertellen.

Jale is een begenadigd chroniqueur, die de sprookjes uit Perzië, Babylonië en het oude Egypte volmaakt met haar eigen ideeën en fantasieën. De fabelachtige verhalen vormen de basis van een warme vriendschap en diepe verbondenheid tussen de twee vrouwen.

Jale groeide op in het Iran van voor 1979, Yasmina werd geboren tijdens de Perzische Golfoorlog begin jaren negentig. Twee vrouwen met een verschillende geschiedenis, maar met één gewenste toekomst: een vrije.

‘Yasmina vertelt een diep ontroerend en betekenisvol verhaal. We waarderen wat je doet om dergelijke verhalen met de wereld te delen.’ ~ Narges Foundation

Een zelfgekozen bedrag als losse donatie doen kan hier, met een directe overboeking naar NL70 BUNQ 2076 5623 89 t.n.v. Tjeerds Brainfarts onder vermelding van je mailadres of door op het BUNQ-logo te klikken. Natuurlijk krijg je bij een losse donatie ook - tijdelijk naar rato - toegang tot betaalde content.

Los doneren via PayPal of Stripe is ook mogelijk. (NB.: PayPal leidt je naar een donatiepagina op naam van mijn uitgeverij, Jalapeño Books)

De eerste keer dat ik een meisje vingerde, was in een badhokje van zwembad Groenoord, hét zwembad van Schiedam, op een kwartiertje fietsen van Overschie, daar waar mijn wieg stond, gelijk de wieg van Jules ‘al was er maar één toehoorder, dan heeft het toch zijn invloed gehad’ Deelder en Ramsey ‘ik ben een fiere antisemiet’ Nasr. Normaliter werden daar in dat zwembad de meisjes bepoteld, in dit geval was ik de Sjaak. Met amper drie haren op het scrotum werd ik als 14-jarige jongeling door een 20-jarige griet een badhokje ingesleurd alwaar ik een lebberende tong over mijn halve gezicht, nek en borstpartij moest dulden en waar mijn huiverende hand subtiel naar haar schaamspleet werd geleid, waar door de zenuwen die door mijn magere jongenslijf gierden ze een orgastisch genoegen mocht ervaren dankzij de trillingen mijner vingers. Op de achtergrond schalde Dreams door de boxen, van 2 Brothers on the 4th Floor; Come on dream on, come on dream on, boy, o en of deze boy c(w)um en deze gebeurtenis komt nog regelmatig voorbij in mijn dromen. Na onze tête-à-tête trakteerde ze me op ijs en patat om vervolgens afscheid te nemen, huiswaarts te keren en elkaar nooit weer te zien.

Wanneer dit liedje sporadisch weer eens voorbij komt ruik ik subiet weer de chloordampen van dat Schiedammer zwembad, ik proef bijkans de endorfinen en de oxytocine weer, de ziltige smaak van haar jongevrouwenlijf en de frisse Calippo Cola odeur gemixt met zure mayonaise en oud frituutvet, en het brengt mij stante pede terug naar dat benauwende kleedhok waar ik het genoegen mocht smaken voor de eerste maal in mijn prille leven een freut te aanschouwen, te voelen en te proeven. Die van mijn moeder niet meegerekend het moment dat ik ter wereld kwam - was het niet Carl Jung die de complexe band tussen moeder en zoon besprak? Of toch Freud, met zijn ranzige Oedipuscomplex, die het liefst zijn moeder zou bespringen?

Hoe dan ook, haar pronte borstjes, de kleine dot haar op haar venusheuvel, de twintig centimeter dat ze langer was dan ik, en de gulle traktatie van ijs en patat; het was me de ervaring wel hoor. Met alle kennis, ervaring en zelfbewustzijn van mijn huidige ik zou die badhoksessie toch een stuk aangenamer geweest zijn, edoch, als we als puber hadden geweten wat we nu weten, was het leven sowieso anders gelopen.

Ik moest terugdenken aan mijn zwembadavontuur door het lezen van dit stuk van Florentine, over het hebben van een sugardaddy en het zijn van een sugarbaby. Waardoor ik mij bedacht dat ik juist menigmaal het tegengestelde ben geweest, een toyboy, waarbij ik mijn onwetende debuut als stoeiboefje maakte in dat krappe badhok.

Nu ga ik langzaamaan richting een leeftijd dat ik zou kunnen fungeren als sugardaddy, ware het niet dat ik daar te armetierig voor ben. Bovendien koop ik liefde en seks uit principe niet, ik gedij het lekkerst op zuivere intenties en pure, oprechte connecties en bovendien heb ik absoluut niet de behoefte om te ‘vaderen’. In weze ben ik een heel primitieve man, met een libido die tot in de hemel rijkt en een drift die je oer zou kunnen noemen. Ik ben dus meer geschikt als toyboy dan als sugardaddy.

Zo had ik ooit eens een amourette met een frisse deerne van begin twintig. De leeftijdsverschillen waren miniem, de seks was vurig en het contact was oppervlakkig maar verder oké. Ergens in een willekeurig weekend was ik op stap met wat vrienden en wij stonden starnakel in een danscafé in Rotterdam, toen ik de scharrel tegen het heerlijke lijf liep. Met naast haar haar moeder. Enfin, lang verhaal kort, de dochter ging op een gegeven moment met haar vriendinnen ergens anders heen, de moeder, zeker twintig jaar ouder dan ik, vergreep zich nog in het café aan mij door haar hand in mijn broek te laten glijden en mij in het oor te fluisteren dat ik nu mee moest komen. Aldus geschiedde en wij hebben een eenmalige vrijage mogen ervaren die nog altijd een van de beste is geweest in mijn leven. En waar je normaal zou verwachten dat je dan als man de deur uitstapt en zorgt dat je thuiskomt, bracht deze moeder mij met haar auto naar huis, de geur van seks nog om ons heen hangend. Ik voelde mij weer een beetje een schooljongen, terwijl de dominante in mij haar toch behoorlijk had weten uhm… nou ja, aan te pakken.

Oer en primitief dus, vandaar ook dat ik het essay van Florentine met meer dan gebruikelijke interesse heb gelezen. Het zijn van een toyboy ligt mij prima; gebruik mij, gebruik mijn lijf. I love it. Maar het principe van de sugardaddy en sugarbaby (net als de cougar en de toyboy) vind ik toch wat ongrijpbaarder.

Want, ook als toyboy kun je worden gepamperd en kan er een dynamiek van dominantie en onderdanigheid ontstaan. Florentine was in haar sugarbaby relatie met de 57-jarige sugardaddy de dominante factor binnen hun relatie. Hoewel toch ook op een bepaalde manier de afhankelijke, daar hij haar betaalde, verzorgde en verwende, zowel in materiële zin als op mentaal en fysiek vlak.

Is het prostitutie? Is het feministisch? Ik weet het niet. Ja en ja, zou ik willen antwoorden, maar toch ook weer tweemaal nee. Of misschien ja en nee alsook nee en ja. Is het zijn van een sugarbaby een feministische bijbaan? Ja, misschien wel. Tegelijkertijd hangt er boven het zijn van een toyboy juist het stigma, of tenminste het beeld van het zijn van een leuk speeltje, niets meer en niets minder. Het voelt luchtiger aan.

Als onbewuste toyboy heb ik mij dikwijls mogen verblijden met presentjes en andersoortige schenkingen wanneer ik een relatie aanging met vrouwen die een stuk ouder waren dan ik en die langer duurden dan één stomende nacht. Maar voor mij prevaleerde toch altijd de seksuele verhouding en niet als zozeer de (complexe) dynamiek die komt kijken bij een sugardaddy/sugarbaby - cougar/toyboy construct. Ik voelde mij niet de manhoer als ik cadeautjes kreeg, werd gepamperd of bemoederd.

Nu ja, misschien moet het grote geheel sowieso niet zo serieus worden bekeken, maar moet er gewoon vooral genoten worden. Of zoals ik eigenlijk altijd placht te zeggen: ‘ik heb geen zin in gedoetjes en het moet vooral leuk zijn.’

Om met een quote van Florentine te eindigen:

“Wees de babygirl, sugardaddy of sugarbaby (of toyboy! - TL) in de slaapkamer. Dan hoeven we al die fantasieën niet meer buiten de slaapkamer, lees: op de maatschappij, te botvieren. De wereld wordt er alleen maar mooier van, en wij gelukkiger. Al is het maar door meer (vrouwelijke) orgasmes. Of in de woorden van Carl Gustav Jung, grondlegger van de analytische psychologie: ‘Iemand met zijn schaduw confronteren is hem zijn eigen licht laten zien.’”

Wellicht is het een idee om eens een andere mix te proberen, die van toyboy en sugarbaby. Dát idee maakt instant hongerig…

Een kop koffie is ook altijd welkom!

Ook tof, waar je zelf nóg blijer van wordt, is door een boek van me te kopen!

Yasmina is een jonge Iraanse vrouw die gevangenzit in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Haar celgenoot is Jale, een oudere vrouw die Yasmina de martelingen, de vernederingen en de bijtende onzekerheid even doet vergeten door ’s nachts de oude sprookjes uit Duizend-en-een-nacht te vertellen.

Jale is een begenadigd chroniqueur, die de sprookjes uit Perzië, Babylonië en het oude Egypte volmaakt met haar eigen ideeën en fantasieën. De fabelachtige verhalen vormen de basis van een warme vriendschap en diepe verbondenheid tussen de twee vrouwen.

Jale groeide op in het Iran van voor 1979, Yasmina werd geboren tijdens de Perzische Golfoorlog begin jaren negentig. Twee vrouwen met een verschillende geschiedenis, maar met één gewenste toekomst: een vrije.

‘Yasmina vertelt een diep ontroerend en betekenisvol verhaal. We waarderen wat je doet om dergelijke verhalen met de wereld te delen.’ ~ Narges Foundation

Een zelfgekozen bedrag als losse donatie doen kan hier, met een directe overboeking naar NL70 BUNQ 2076 5623 89 t.n.v. Tjeerds Brainfarts onder vermelding van je mailadres of door op het BUNQ-logo te klikken. Natuurlijk krijg je bij een losse donatie ook - tijdelijk naar rato - toegang tot betaalde content.

Los doneren via PayPal of Stripe is ook mogelijk. (NB.: PayPal leidt je naar een donatiepagina op naam van mijn uitgeverij, Jalapeño Books)

Er zitten 525.600 minuten in een jaar, tijdens een schrikkeljaar zijn dat er zelfs 527.040. Tijdens de twee minuten Nationale Herdenking op 4 mei wordt er stilgestaan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, de koloniale oorlog in Indonesië en van oorlogssituaties en vredesoperaties daarna.

Er vallen twee dingen op. Ten eerste wordt de holocaust niet meer apart genoemd. De weggevoerde Nederlandse Joden zijn een voetnootje geworden in de herdenking, een minuscuul onderdeel van het grotere geheel. Terwijl, Nederland had tijdens de Tweede Wereldoorlog het hoogste percentage gedeporteerde en vermoorde Joden in West-Europa. Van de ongeveer 140.000 Joden in Nederland werden er circa 107.000 gedeporteerd, waarvan er uiteindelijk ruim 102.000 werden vermoord in concentratie- en vernietigingskampen, met name Auschwitz en Sobibor.

Ten tweede is het woordje ‘Doden’ verwijderd. Het is geen dodenherdenking meer, maar een herdenking, van slachtoffers.

Dan weer terug naar die minuten. Als je de herdenking even simplistisch terugbrengt naar die twee minuten per jaar, is dat een schamele 0,00038% van het totaal.

Ik haal die minuten natuurlijk aan omdat ook dit jaar weer dat gezeik was van Palliewappies, linksdraaiende paarsharigen, NPO-ambtenaren en ander tuig dat de Nationale Dodenherdenking wederom wilde kapen voor hun Gaza-fetisj en andere anti-Israel propaganda. Het fragment met Frits Barend, een hele zenuwachtige mevrouw en Hedy d’Ancona kwam weer voorbij en bij het nogmaals zien ervan, kromden mijn tenen net zo hard als bij de eerste keer dat ik het zag.

Het liefst zou ik Frits Barend hier even in de armen willen nemen, voor een ferme knuffel, om hem een troostende schouder te bieden. Want je neemt wel degelijk iets van hem af door 4 mei te willen kapen met alternatieve herdenkingen.

Een tijd terug besprak ik het essay Hoe houd je je hart zacht van Natascha van Weezel. In de conclusie maakte ik welbewust de Godwin door haar standpunten te vergelijken met de werkwijze van de Joodse Raad: je blijft keer op keer de dialoog zoeken met degene die je naar het leven staat. Telkens weer verschuift jouw tolerantiegrens een klein beetje naar de intolerante ander. Omdat je tegen wil en dank en tegen beter weten in hoop blijft houden. Opdat het beter wordt. Opdat de intolerantie afneemt. Opdat jouw nuance wordt opgepikt.

We weten hoe dat is afgelopen.

En je kan nu al uittekenen hoe dat dat in de toekomst zal aflopen. (vraag maar na bij de meest recente Joodse slachtoffers uit Golders Green, Londen)

Hedy d’Ancona schaar ik in die zin bij hetzelfde groepje als Natascha. Als een konijn kijken ze in de antisemitische koplampen, waarbij ze onder het mom van een valse moraal en met duidelijke signalen van het Stockholmsyndroom, mee proberen te bewegen met groeperingen die hen zonder pardon op de eerste trein naar het oosten zouden zetten.

Je hebt 525.598 minuten per jaar over voor je alternatieve dodenherdenking. Van de 365 dagen in een jaar, kun je er 364 kiezen, maar niet 4 mei. Blijf daar met je ranzige klauwtjes vanaf, want het is niets meer en niets minder dan een antisemitisch, antizionistisch, anti-Israel statement om juist op 4 mei Gaza te berde te brengen.

Awel, vandaag is het 5 mei, Bevrijdingsdag. Splinter Chabot of all fucking people mag een toespraakje houden, er worden weer wat artiesten rondgevlogen, terwijl overal ter wereld Joden weer worden opgejaagd alsof het 1933 is, er in de stad van de liefde geen homo nog hand in hand over straat kan, de immigratiestromen niet bij te houden zijn, de radicale islam steeds meer de overhand krijgt in dat Vrije Verlichte Westen en vrijheid nog nooit zo onder druk heeft gestaan sinds de Tweede Wereldoorlog.

Het doet me denken aan een moment ooit, toen ik in Panama was voor een reportage. Nog maar net enigszins bijgekomen van de kater na de mojadera, de straatfeesten en de daarbij horende culeco, tijdens het carnaval, nam een Venezolaaanse journalist mij en een andere Nederlandse journalist mee naar een hoofdstedelijk casino waar meer jonge hoeren dan gokkende klandizie aan de tafels zaten. Strak van de coke vertelde hij dat hij uit een rijke, gegoede familie kwam, maar dat ze door het Venezolaanse regime op de huid werden gezeten: “Ik leef van dag tot dag en geef al mijn geld uit aan hoeren en coke. Morgen kan alles voorbij zijn.”

Eenzelfde kop in het zand tactiek die nu in het Vrije Westen heerst.

Maar hee, 5 mei 2026: Maak vrijheid GROOT! Steek die kop in het zand, giet je vol met bier en vier je vrijheid, zolang het nog kan.

Sterkte.

Een kop koffie is ook altijd welkom!

Ook tof, waar je zelf nóg blijer van wordt, is door een boek van me te kopen!

Yasmina is een jonge Iraanse vrouw die gevangenzit in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Haar celgenoot is Jale, een oudere vrouw die Yasmina de martelingen, de vernederingen en de bijtende onzekerheid even doet vergeten door ’s nachts de oude sprookjes uit Duizend-en-een-nacht te vertellen.

Jale is een begenadigd chroniqueur, die de sprookjes uit Perzië, Babylonië en het oude Egypte volmaakt met haar eigen ideeën en fantasieën. De fabelachtige verhalen vormen de basis van een warme vriendschap en diepe verbondenheid tussen de twee vrouwen.

Jale groeide op in het Iran van voor 1979, Yasmina werd geboren tijdens de Perzische Golfoorlog begin jaren negentig. Twee vrouwen met een verschillende geschiedenis, maar met één gewenste toekomst: een vrije.

‘Yasmina vertelt een diep ontroerend en betekenisvol verhaal. We waarderen wat je doet om dergelijke verhalen met de wereld te delen.’ ~ Narges Foundation

Een zelfgekozen bedrag als losse donatie doen kan hier, met een directe overboeking naar NL70 BUNQ 2076 5623 89 t.n.v. Tjeerds Brainfarts onder vermelding van je mailadres of door op het BUNQ-logo te klikken. Natuurlijk krijg je bij een losse donatie ook - tijdelijk naar rato - toegang tot betaalde content.

Los doneren via PayPal of Stripe is ook mogelijk. (NB.: PayPal leidt je naar een donatiepagina op naam van mijn uitgeverij, Jalapeño Books)

We zitten in de tuin en er loopt een mier driftig rond over de vergeelde plastic tuintafel. Van vlek naar plek naar gemorste kruimels en andere etensresten van voorbije dissen. Mijn tafelgenoot, met de onderkin rustend in de handpalm, de morsige haren wapperend in de bloedhete wind die over het land blaast en voelt alsof er een föhn volcontinu op je kadaver wordt geblazen, drukt zonder enig mededogen met zijn duim de mier dood.

Met enige verbijstering kijk ik hem aan en constateer dat deze brute moord voor mijn tafelgenoot niets meer en niets minder was dan het wegpieken van een stukje kaas, een broodkruimel, het wegvegen van een gemorste druppel goedkope wijn, het wegblazen van een stukje peterselie of een slap blaadje sla.

Het stoffelijk overschot van de mier ligt tussen ons in en mijn tafelgenoot kijkt naar de geknakte pootjes, het verwrongen lijfje en de regenboog aan minuscule ingewandjes die over de tafel zijn gespat. Met een diepe zucht piekt hij het rompje weg, de eeuwige vergankelijkheid in.

‘Nog een wijntje?’ verzucht hij. Hij wacht mijn antwoord niet af, staat kreunend op en sleept zijn morbide obese lijf naar de hoek van het terras waar een goedkope vijfliterdoos zoete witte wijn staat te koken in de zon en hij schenkt een plastic bekertje tot de rand toe vol.

‘Hier,’ zegt de vlezige wanneer hij mijn bekertje voorzet. ‘Proost, op het zoete leven. La dolce vita.’

De doos heeft hij opgepakt en pontificaal op tafel gezet, de afstand van stoel tot doos was zeker een meter of drie en dat overbruggen blijkt een zwaarder opgaaf dan een willekeurig levend wezen het leven te gunnen.

‘Wat deed jij daarnet nou?’ vraag ik hem.

‘Wat? O, je wilt je wijn in een glas, mister Fancy?’

‘Nee, dat bedoel ik niet.’

Maar mijn tafelgenoot luistert al niet meer, drukt zich kreunend uit zijn stoel en met zijn witte spillenpootjes onder dat zwetende corpulente lijf, dribbelt hij naar binnen en komt niet veel later met een koffiemok terug.

‘Je doet het er maar mee,’ mompelt hij terwijl hij die lauwe piswijn uit het plastic bekertje overgiet in de koffiemok.

‘Ik bedoelde,’ waag ik weer een poging tot conversatie, ‘waarom drukte je die mier dood?’

‘Welke mier? O, dat beest net. Waarom niet? Ze lopen hier toch met duizenden,’ zegt hij, terwijl hij een slok neemt en zijn lippen afveegt aan de rug van zijn hand. ‘Bovendien,’ voegt hij eraan toe, ‘het was een vrij opdringerige mier.’

Ik kijk naar de plek waar het diertje lag, nu al uitgewist alsof het nooit bestaan heeft.

‘Opdringerig?’

‘Ja,’ zegt hij. ‘Hij liep rond alsof hij hier iets te zoeken had. Dat soort zelfvertrouwen moet je in de kiem smoren.’

Hij grijnst loom, tevreden met zijn eigen redenering, en leunt achterover waarbij zijn stoel vervaarlijk kraakt, alsof ook die overweegt om er abrupt mee te stoppen. Hij neemt nog een slok, verslikt zich, en kucht een paar keer dramatisch alsof hij zojuist een heroïsche daad heeft verricht. Dan kijkt hij me weer aan, met een blik die ergens tussen verveeld en licht beschuldigend hangt. ‘Je doet net alsof ik iemand vermoord heb.’

‘Een opdringerige kat sla je toch ook niet direct dood? Een bedelende hond schop je niet de regenboogbrug over? Een vervelend mens kopschop je niet naar het hiernamaals?’

‘Nou, als je zo doorgaat weet ik niet waartoe ik in staat blijk te zijn,’ grinnikt de zwaarlijvige mierenbeul. ‘En trouwens, jij slaat muggen toch ook gewoon tot moes?’

‘Zeker. Maar die vallen mij aan. En zelfs het doodslaan van een mug staat mij tegen.’

Ik observeer de volumineuze moordenaar en constateer dat deze discussie net zo doelloos zal blijken als het leven van de mier. Een leven lang werk je, stel je jezelf in dienst van de gemeenschap, de maatschappij, probeer je je op te werken, het goede te doen voor hen om je heen en poog je enigszins te genieten van wat het leven je te bieden heeft.

En dan patsboem is het einde daar.

‘Nou dan, hypocriet,’ verzucht de volgevreten killer. ‘Schenk nog eens bij, zeiksnor. Dit gemoraliseer maakt me dorstig.’

Och, trad die gelukzalige dood toch maar zo snel mogelijk in. Ik benijd de mier. Hoewel grof en onverwacht uit het leven gerukt, was zijn dood snel en hoogstwaarschijnlijk pijnloos en zonder angst. Maar het zal mijn ongeluk wel weer zijn dat ik tot in lengte van dagen met dit soort nietsnutten zal doorbrengen tot ik op mijn 93e van ellende in elkaar stort, mijn hart echter blijft kloppen, niemand mij een pilletje van Drion wil geven en die vadsige fatso aan mijn almaar lengende sterfbed zal zitten, zoete witte wijn lurkend, orerend over dode mieren en de totale nutteloosheid der dingen.

Alles werkt zich kapot, kruipt doelgericht van kruimel naar kruimel, bouwt, sleept, ploetert, om uiteindelijk achteloos weggeveegd te worden door iets lomps dat zichzelf nog belangrijk waant ook. De mier, ik, die drabbige beul, niemand uitgezonderd.

La dolce vita, net zo triviaal als het leven én de dood van de mier.

Een kop koffie is ook altijd welkom!

Ook tof, waar je zelf nóg blijer van wordt, is door een boek van me te kopen!

Yasmina is een jonge Iraanse vrouw die gevangenzit in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Haar celgenoot is Jale, een oudere vrouw die Yasmina de martelingen, de vernederingen en de bijtende onzekerheid even doet vergeten door ’s nachts de oude sprookjes uit Duizend-en-een-nacht te vertellen.

Jale is een begenadigd chroniqueur, die de sprookjes uit Perzië, Babylonië en het oude Egypte volmaakt met haar eigen ideeën en fantasieën. De fabelachtige verhalen vormen de basis van een warme vriendschap en diepe verbondenheid tussen de twee vrouwen.

Jale groeide op in het Iran van voor 1979, Yasmina werd geboren tijdens de Perzische Golfoorlog begin jaren negentig. Twee vrouwen met een verschillende geschiedenis, maar met één gewenste toekomst: een vrije.

‘Yasmina vertelt een diep ontroerend en betekenisvol verhaal. We waarderen wat je doet om dergelijke verhalen met de wereld te delen.’ ~ Narges Foundation

Een zelfgekozen bedrag als losse donatie doen kan hier, met een directe overboeking naar NL70 BUNQ 2076 5623 89 t.n.v. Tjeerds Brainfarts onder vermelding van je mailadres of door op het BUNQ-logo te klikken. Natuurlijk krijg je bij een losse donatie ook - tijdelijk naar rato - toegang tot betaalde content.

Los doneren via PayPal of Stripe is ook mogelijk. (NB.: PayPal leidt je naar een donatiepagina op naam van mijn uitgeverij, Jalapeño Books)

Bent u betalend abonnee en u wilt dit boek aanschaffen? Kijk dan even in de chatfunctie van Substack, daar staat exclusief voor u een kortingscode ter waarde van 10%.

Veel leesplezier!

Mystieke Sprookjes uit het Cachot van Evin

Duizend nachten en één nacht

In het hart van Teheran, binnen de muren van de beruchte Evin-gevangenis, zit een jonge vrouw gevangen. Haar naam is Yasmina en haar dagen zijn een aaneenschakeling van martelingen, vernederingen en een bijtend gevoel van onveiligheid en onzekerheid. Het is in de diepte van deze grimmige wereld van duisternis en wanhoop dat haar pad zich kruist met het pad van een opmerkelijke vrouw, Jale, haar celgenoot.

Elke nacht, schuilend in het zachte licht van de maan, vertelt Jale haar als een hedendaagse Sjeherazade de oude sprookjes uit Duizend-en-één-nacht. Deze verhalen, afkomstig uit Perzië, Babylonië en van het oude Egypte strekkend tot aan India, verbeelden een betoverend en magisch schouwspel binnen de grenzen van hun kille gevangeniscel. Yasmina luistert naar de verhalen over dappere prinsessen, wijze sultans en betoverende djinns. Deze oude verhalen, die zij al snel ‘de mystieke sprookjes van Evin’ noemt, bieden Yasmina een warmte en troost die haar geest verlichten, zelfs in de moeilijkste omstandigheden en tijdens de somberste momenten.

Terwijl de nachten voorbijgaan, bloeit er een diepe band op tussen de twee vrouwen. Hun vriendschap, gevoed door de kracht van deze tijdloze verhalen, overstijgt de grenzen van hun celmuren. Yasmina, overdag gebukt gaand onder het juk van haar ketenen, zweeft in de nacht door een wereld van verbeelding en ontsnapt zo even aan de harde realiteit van haar bestaan.

Samen dwalen ze af naar de gouden paleizen van Perzië, waar een naar jasmijn geurende bries geheimen fluistert voor geliefden onder de maanverlichte hemel. Ze dwalen langs de oevers van de machtige Eufraat, waar de mythische Ishtar met haar wijsheid en gratie heerst over het oude Babylon. En ze verwonderen zich over de ontzagwekkende monumenten van het oude Egypte, waar farao’s en godheden het sterfelijke rijk bewandelen.

De verhalen zijn een vluchtig respijt in een wereld van onderdrukking en onderwerping. En door de kracht van deze magische verhalen voelen Jale en Yasmina een bijzonder gevoel van vrijheid, zelfs binnen hun gevangenschap. Zo vloeien de nachten in het cachot van Evin in elkaar over, nachten waarin Jale en Yasmina zich aan elkaar vastklampen voor kracht, hun harten verlicht ondanks het zware gewicht van hun opsluiting.

Wanneer het laatste hoofdstuk van hun tijd samen nadert, voelen Jale en Yasmina een bitterzoete pijn in hun hart en ziel. Hun band, gesmeed door de oude verhalen die tussen hen door dansen, is een reddingslijn gebleken in de donkerste tijden.

Op dat finale moment van onzekerheid, als Jale en Yasmina elkaar in de ogen kijken, begrijpen ze dat hun verhalen voor altijd met elkaar verweven blijven. Hun gedeelde ervaringen, het lachen, de tranen en de gestolen momenten staan diep in hun harten gegrift.

Wanneer de dageraad aanbreekt en een nieuwe dag zich aandient, klampen Jale en Yasmina zich vast aan de hoop dat hun verhalen niet verloren zullen gaan en dat ze anderen zullen inspireren om troost te zoeken in de kracht van hun verbeelding.

De verhalen en de betoverende werelden die ze binnen de grenzen van hun gevangenschap visualiseerden, zullen voor altijd in de wind worden gefluisterd. De overlevering doet de rest.

Opdat de gevangenen van Evin nooit vergeten zullen worden.

De Eerste Nacht

Kennismaking in het cachot

Tranen banen zich moeizaam een weg uit de hoeken van haar dichtgeslagen ogen en rollen over haar opgezwollen wangen, om met souplesse langs de rafelranden van haar gebarsten lippen te glijden en haar het ziltige van haar pijn en verdriet te laten proeven.

Ze huilt zachtjes, ingetogen. Enkel het fluiten van haar gebroken neus is hoorbaar. De pijn is het ergste niet, zelfs de stilte die hier nu heerst is niet waar ze het meest om maalt. De vernedering is wat haar doet huiveren, in het ongewisse zijn over haar geliefde maakt haar bang en voedt haar verdriet. De fysieke pijn zal ze verbijten, móét ze verbijten, maar niet weten hoe het met hem gaat is gekmakend.

Ze fluistert zijn naam. ‘Manelin…’

Het uitspreken van de letters, het verzuchten van zijn naam maakt dat hij bij haar is, dat hij aanwezig blijft, zelfs nu hij op een andere, onbestemde plek is. Zijn naam zweeft door de ruimte, verdwijnt in het luchtledige, maar laat haar gloeien van liefde, van hartstocht en van passie, maar bovenal van een gemis en een verlangen die pijnlijker zijn dan alle pijn die haar beulen haar kunnen aandoen.

‘Blijf bij me, Manelin,’ fluistert ze. ‘Ga nooit bij me weg, laat me niet alleen. Jij bent mijn hoop.’

Ze laat zich met haar rug tegen de kille betonnen muur van de cel vallen. Ze durft niet te gaan zitten, bang voor wat ze zal voelen in haar gewonde, nagloeiende schoot, huiverig voor wat de bevestiging van haar vermoedens met haar geest zal doen.

‘Leven is lijden, meisje.’

Ze schrikt van de stem die onverwachts uit het donker klinkt.

‘Hallo?’ fluistert ze weifelend.

Een flinke gestalte rijst op, kreunend en steunend, houvast zoekend aan de wand. Het kleine beetje maanlicht dat door het enige raam in het plafond naar binnen schijnt, is net voldoende om de contouren van de stem in het donker te zien.

‘De nacht vóór deze nacht was het vollemaan. Nog een dertigtal nachten, dan is het weer vollemaan en hebben we hier prachtig licht. Wat is je naam?’

‘Yasmina, mevrouw.’

‘Yasmina… als de fruitige, bloemige geuren van de jasmijn. Een geschenk van God. Welkom, Yasmina, in het levendige hart van Teheran, waar magische dromen de boventoon voeren, de spijzen bekoorlijk en weldadig zijn en het gezelschap aangenaam is, en waar sprookjesachtige wonderen als een fijngeweven tapijt door de ruimten zweven. Mijn naam is Jale en ik heet je van harte welkom in het cachot van Evin.’

Een zwak streepje licht schijnt op het gezicht van Jale. Ze glimlacht naar Yasmina, haar hoofd wat gebogen.

‘Ik wil hier niet zijn, ik hoor hier niet,’ prevelt Yasmina.

‘Dat geldt voor bijna iedereen hier, meisje. Vrije geesten horen niet gekooid te zijn. Kom, ga zitten.’

Jale steekt haar hand uit naar Yasmina en wacht geduldig tot ze de handreiking aanneemt.

‘Dat… dat gaat niet, ik kan niet… Ze hebben…’

‘De rotzakken,’ mompelt Jale binnensmonds. Ze zet twee stappen in de richting van Yasmina en pakt haar beide handen vast. ‘Kijk me eens aan.’

Aarzelend kijkt Yasmina op naar Jale. Door de spleetjes van haar kapotgeslagen ogen ziet ze de vriendelijkheid, maar ook de trots en de onverzettelijkheid van de vrouw tegenover haar.

‘Het slijt,’ zegt Jale. ‘De pijn went en ebt langzaam weg. Het menselijk lichaam is sterk. Je bent nog jong, je zal herstellen. Maar het gaat om je geest, meisje. Laat ze niet winnen, hoor je me? Laat ze nooit winnen. Blijf sterk, altijd. Hou de schimmen uit je hoofd, zorg dat de djinns je niet te pakken krijgen. Begrijp je wat ik zeg?’

‘Ja, mevrouw.’

‘Noem me alsjeblieft gewoon Jale, zo oud ben ik nou ook weer niet. Kom, laat me je verzorgen, zo goed en zo kwaad als dat kan in dit godvergeten hol.’

Yasmina laat zich door Jale naar de donkerste hoek van de krappe cel leiden en weet zich ondersteund door twee krachtige armen. De pijn in haar buik en kruis is hels en wanneer Jale haar kleding voorzichtig uittrekt, kan ze zich niet langer bedwingen en begint ze te huilen met het geluid en de erbarmelijke uithalen van een hofhond.

Met ingehouden woede maakt Jale Yasmina’s wonden schoon door een minuscuul stukje stof dat ze van haar jurk heeft gescheurd te deppen in het weinige drinkwater dat ze nog heeft.

‘Vertel me over de man wiens naam je net noemde, meisje. Wie is hij? Laat me met hem kennismaken.’

De lieflijke stem van Jale heeft een bijzonder kalmerende werking op Yasmina. Het onstuimige huilen gaat over in een klaaglijk jammeren, tot het moment dat haar tranen op lijken te zijn en haar lichaam zich uitgeput overgeeft aan de handen van Jale. En terwijl ze de primitieve wasbeurt gelaten over zich heen laat komen, probeert ze de juiste woorden te vinden om hem aan haar voor te stellen.

In woorden vangen wie hij is en wat hij voor haar betekent, is een bijkans onmogelijke opgaaf, maar niet alleen wíl ze hem graag voorstellen, ze vindt ook dat het moet, aan deze haar onbekende vrouw, al is het maar om ervoor te zorgen dat als zij er zelf niet meer zal zijn, er iemand is die kennis heeft genomen van hem en zijn waarde, juist op het moment dat zij hem het hardst nodig had, maar hij schitterde door fysieke afwezigheid.

‘Zijn naam is Manelin…’ Yasmina zucht diep en verbijt de pijn die ze voelt bij het uitspreken van zijn naam. ‘Manelin, en hij is de mooiste man die ik ooit heb gezien.’

Jale kijkt Yasmina vertederd aan, onderwijl voorzichtig haar kleding fatsoenerend en haar zonder dat ze het doorheeft naar het dunne matrasje op de grond leidend. Yasmina vlijt zich neer, gaat op haar zij liggen met haar hoofd op haar handen, de knieën opgetrokken, in foetushouding.

‘Vertel verder, meisje. Vertel me hoe jouw fraaie man eruitziet.’

‘Zijn ogen hebben de vorm van amandelen en ze hebben een heel bijzondere kleur. Ik denk… ik weet het nog steeds niet, maar ik denk dat ze smaragdgroen zijn. Soms lijkt het of de kleur verschiet. Omdat het regent, of juist mistig is. Het zijn levendige ogen. Ondeugend, maar ook serieus. Als ogen werkelijk de spiegels van de ziel zijn, dan kun je zijn ziel bijna zien. Zijn ogen spreken, je kunt alles lezen in zijn blik; of hij boos is of verdrietig, opgewonden of somber. Zijn haren zijn pikzwart en dik. En hij heeft een kruintje aan de zijkant van zijn voorhoofd, waardoor hij altijd een gekke, opstaande pluk heeft. Zelf vindt hij dat verschrikkelijk, maar ik vind het heel schattig. Als we samen zijn en op bed liggen, en…’

Yasmina’s stem hapert bij de herinnering aan de momenten waarop ze met Manelin was. Ze schudt haar hoofd, slikt opnieuw haar opkomende tranen weg, onzichtbaar in het donker van de nacht.

‘Ik vind het fijn om met zijn gekke haarpluk te spelen,’ fluistert Yasmina. ‘Om zijn haar om mijn vinger te draaien en ondertussen te luisteren naar zijn verhalen. Er zit zoveel vuur in hem en hij is zo belezen. Hij…’ Yasmina’s stemt stokt.

‘Hoe hebben jullie elkaar leren kennen, meisje?’ vraagt Jale.

‘We kennen elkaar eigenlijk al heel ons leven,’ gaat Yasmina verder. ‘We zijn samen opgegroeid, we schelen ook maar een paar maanden in leeftijd. Toen we zes jaar oud waren, vertrok hij met zijn ouders, hij is enig kind, naar Teheran. Op zoek naar werk. Pas jaren later kwamen we elkaar weer tegen en toen zei hij dat hij al die jaren verliefd op me was geweest, sinds zijn vertrek elke dag aan me had gedacht en wenste dat we elkaar op een dag weer zouden tegenkomen.’

‘Een man die zijn hele leven smoorverliefd is op een meisje…’ zegt Jale zachtjes. ‘Dat doet me denken aan het sprookje van de geliefden van de Oedzra-stam. Ken je dat?’

‘Nee,’ antwoordt Yasmina. ‘Ik ben zo moe, Jale. Zo moe. Maar ik ben zo bang om te gaan slapen.’

‘Luister, meisje, ik zal je het verhaal vertellen van de geliefden. Als je mij belooft daarna te gaan slapen.’

‘Dat beloof ik. Vertel me het verhaal, alsjeblieft.’

Jale zijgt neer naast Yasmina, positioneert zich in kleermakerszit, kijkt op naar het raam in het plafond, ziet een stukje van de maan en begint dan te vertellen.

★

Het was op een nacht dat de vorst der gelovigen, kalief Haroen ar-Rasjied, woelend in zijn bed lag en de slaap niet kon vatten. Hij riep zijn eunuch Masroer en vroeg hem wie van zijn dichters op dit tijdstip aanwezig was om hem een verhaal te vertellen zodat hij zo wellicht in slaap zou vallen.

Masroer had vernomen dat Djamiel ibn Ma’mar van de Oedzra-stam in de stad was aangekomen en liet hem direct aanrukken.

‘Djamiel, ken jij een wonderlijk verhaal dat je mij kunt vertellen, een verhaal dat ik niet eerder hoorde?’ vroeg de kalief.

‘Natuurlijk, geliefde kalief. Geeft u de voorkeur aan een verhaal dat ik zelf heb meegemaakt, of hoort u liever een verhaal dat ik heb gehoord?’

‘Vertel me je eigen verhaal, Djamiel.’

‘Open uw hart en leen me uw oor, dit is mijn verhaal.’

‘U moet weten, dat ik smoorverliefd was op een prachtig en lief meisje. Ze was het enige wat ik liefhad, niets anders dan zij liet mij leven. Maar op zekere dag vertrok haar familie, op zoek naar vruchtbaarder gronden en had ik enkel nog de herinnering en het verlangen. Het verlangen liet me niet los en door pure hartstocht ingegeven besloot ik haar te zoeken.

Het was in een donkere nacht dat ik mijn kameel opzadelde, mijn tulband opzette en mijn lompen aantrok, mijn speer pakte, mijn kameel besteeg en op weg ging om haar te zoeken.

We hadden er flink de pas in, ondanks de ondoordringbare duisternis en de voortdurende angst aangevallen te worden door de brullende leeuwen, de jankende wolven en de andere roofdieren die tierend hun honger kenbaar maakten.

We bestegen hoge bergen, voerden door diepe dalen en maakten lange dagtochten, tot het moment waarop ik door slaap werd overmand en mijn kameel me naar de kant van de weg voerde, waar ik algauw in een diepe slaap viel.

Na een tijdje schrok ik wakker en besefte ik dat de zon al op was. Ik keek om me heen en zag bomen en rivieren, ik hoorde vogels fluiten en rook de frisse ochtendgeuren van een woud dat ontwaakt.

Ik nam mijn kameel aan zijn leidsel en liep het woud in tot we bij een uitgestrekte steppe kwamen. Daar bracht ik mijn zadel in orde, besteeg de kameel en wij gingen weer op pad, naar een mij onbekende bestemming en mij ongewis van mijn lot.

Tegen het vallen van de avond zag ik in de verte de rookpluimen van een vuurtje en ik besloot die richting op te lopen. Toen we dichterbij kwamen zag ik dat er een tent stond, er stak een speer in de grond en rondom de tent graasden kamelen en paarden.

Al vrij snel besefte ik dat deze tent iets waardevols moest herbergen, want in de wijde omtrek was er niets anders te bekennen.

Ik liep naar de tent en riep, “Vrede zij met u, waarde inwoners van de tent!”, waarna ik wachtte op een reactie. Niet veel later kwam een jonge knaap uit de tent, van nog geen twintig. Hij was knap als de vollemaan en zag er onverschrokken uit.

“Gegroet, bedoeïenenbroeder, jij bent vast verdwaald?”

Dat beaamde ik en ik vroeg wat de beste weg was om door te gaan.

“De nacht valt, mijn vriend, in dit gebied leven wilde dieren en zoals je vast hebt gemerkt, zijn de nachten hier koud en donker. Stijg af, rust uit en dan zal ik je later de weg wijzen.”

Het leek me een goed idee, moe als ik was van de lange reis, dus ik zadelde mijn kameel af, trok mijn stoffige bovengewaad uit en nam comfortabel plaats aan de rand van de tent van mijn nieuwe vriend. Die had inmiddels een schaap geslacht, het vuur opgestookt en het vlees gekruid met de heerlijkst geurende kruiden, zoals ik ze nog nooit had geroken. Hij roosterde een groot stuk en gaf het aan mij.

Terwijl hij dat deed, zuchtte hij diep en huilde hij zachtjes. Ik durfde hem echter niet te vragen waarom hij zo verdrietig was, want onze vriendschap was nog maar zo jong. Dus vroeg ik niks en at mijn vlees tot ik vol zat.

Toen ook mijn nieuwe vriend genoeg had, stond hij op en liep hij de tent binnen. Niet veel later kwam hij terug met een schone kom, een schitterende kan, een zijden doek waarvan de randen met gouddraad bestikt waren, en een fles met rozenwater en muskus.

Deze weelde verbaasde mij, want ik wist niet dat er zelfs op de steppe zulke luxe voorhanden was. In stilte wasten wij onze handen en gezichten.

“Kom binnen, vriend,” zei hij nadat hij zijn gezicht had afgedroogd. “Ik heb een doek opgehangen zodat je een eigen slaapruimte hebt en je je welverdiende rust kunt nemen na je lange en vermoeiende reis.”

Dat liet ik mij geen twee keer zeggen, ik bedankte hem, viel vrijwel direct als een blok in slaap en sliep zoals ik nooit tevoren had geslapen.

Tot ik midden in de nacht wakker werd van een zachte stem. Een stem zoals ik niet eerder had gehoord. Zoetgevooisd, lieflijk en fijn. Langs een minuscule opening van het afscheidingsdoek keek ik naar de andere kant en ik zag een meisje zitten, zo mooi als ik nooit tevoren had gezien. Haar pracht was buitenaards, de verfijningen in haar gezicht waren fenomenaal.

Ze zat geknield naast de jongen en samen huilden ze van liefdesverdriet, van pijn en van hartstocht om een liefde die niet kon zijn.

Ik bedacht dat zij een djinn-meisje moest zijn, want toen ik voor het slapengaan de tent was binnengegaan, was zij er niet. Maar toen ik beter keek, zag ik dat zij een bedoeïenenmeisje was en dat zij de geliefde van de jongen moest zijn, die hier in het geheim naartoe was gekomen.’

★

Jale ziet dat Yasmina bijna in een rustige slaap dommelt. ‘Als jij het goed vindt, meisje, zal ik de rest van het verhaal na deze nacht vertellen,’ fluistert ze.

Yasmina knikt loom, schenkt Jale een handkusje en wentelt zich in haar dunne deken. Niet veel later hoort Jale haar rustige ademhalen en vlijt ook zij zich neer voor een nacht van zielenrust.

Zo bewaart Jale de rest van haar verhaal voor de volgende nacht en weet ze Yasmina te behoeden voor een angstige, onrustige nacht vol nachtmerries en wanhoop.

De Tweede Nacht

Land van de Wolven

Het was in de vroege ochtend na de eerste nacht dat Jale Yasmina liet ontwaken door zachtjes over haar gezicht te aaien en haar lieve woordjes toe te fluisteren.

‘Wakker worden, meisje. Er is een nieuwe dag aangebroken. Laat me je de rest van het verhaal vertellen.’

★

Djamiel sliep na het zien van het mooie meisje weer in en bij het aanbreken van een nieuwe dag bedankte hij zijn gastheer en vroeg hij hem de weg te wijzen. Het meisje was nergens te bekennen en Djamiel besloot niet naar haar te vragen, bang om zijn nieuwe vriend misschien te kwetsen.

“Wees niet zo gehaast, vriend. Als gastheer moet ik je drie dagen mijn gastvrijheid schenken, zo luiden de regels.”

U moet weten, waarde kalief, dat ik het eigenlijk wel best vond, want zo zou ik misschien toch te weten kunnen komen wie het geheimzinnige meisje was en wat hun verhaal was. Dus bleef ik. En op de vierde dag, de dag dat ik werkelijk zou vertrekken, vroeg ik hem wie hij was.

Hij bleek mijn neef te zijn! Een lid van de nobelste familie van de Banoe Oedzra, net als ik.

Ik vroeg hem wat hem ertoe had gebracht zich terug te trekken in eenzaamheid in deze tent en waarom hij alle weelde achter zich had gelaten.

En hij antwoordde, met tranen in zijn ogen, “Neef, ik was zo ongelooflijk verliefd op mijn nicht en ik wilde voor altijd met haar zijn, dus ik vroeg mijn oom om haar hand, maar die weigerde. Hij huwelijkte haar uit aan een oude man, die haar meenam naar zijn kamp. Hierdoor was voor mij zelfs de aanblik op haar verdwenen. Gedreven door smart en liefdesverdriet besloot ik alles en iedereen achter mij te laten en hier op de steppe te gaan wonen.”

Maar het kamp van de oude man en de geliefde van mijn neef lag niet ver van zijn tent. Op de top van de berg, zichtbaar vanaf de tent, wist hij zijn geliefde te wonen. Elke nacht, wanneer iedereen in slaap was, sloop ze heimelijk uit het kamp weg en stilden ze hun verlangen, niet lijfelijk, maar door te praten, een enkel uur.

Ik kreeg medelijden met hem, herkende de smart en het verlangen naar de liefde en besloot hem een list voor te stellen, zodat hij en zijn geliefde toch samen zouden kunnen zijn.

“Als het meisje vannacht komt, zet haar dan op mijn kameel, want die is zeer snel en sterk, en pak zelf een paard,” zei ik hem. “Ik zal een van de andere kamelen nemen en met jullie meereizen. Tegen het begin van de dag zullen we de steppe zijn overgestoken en kunnen jullie samen een leven opbouwen.”

Mijn neef besloot dit voorstel bij haar neer te leggen. Maar toen de nacht was gevallen en wij wachtten tot zij zou komen, kwam zij niet opdagen.

“Er moet haar iets zijn overkomen, ze zou altijd naar mij toe komen!” riep mijn neef in paniek uit.

Hij besloot zijn zwaard te pakken en naar het kamp te gaan om te kijken of er iets was gebeurd waardoor zij was verhinderd te komen en met ons te vluchten.

Niet veel later kwam hij terug, schreeuwend, met de restanten van haar in zijn handen. Ze was die nacht verhinderd omdat ze op haar weg door een leeuw was verscheurd. In razernij besteeg hij zijn paard om op zoek te gaan naar de leeuw die zijn geliefde had vermoord.

Toen hij terugkwam, had hij de kop van een leeuw in zijn hand. Hij steeg af, pakte een kom water en begon de kop van de leeuw te wassen. Toen hij daarmee klaar was, kuste hij de leeuw op zijn bek.

“Dit zijn de lippen die als laatste mijn geliefde hebben aangeraakt,” fluisterde hij.

Daarna vroeg hij mij, o grote kalief, hem als het zover was samen met de botten van zijn geliefde te begraven. Ik zegde hem dat toe, waarop hij de tent in liep en met een diepe zucht stierf van verdriet. Ik kwam mijn woorden na en heb hen samen begraven. Het lot joeg hen uiteen, maar in de aarde zijn zij herenigd.’

★

‘Dat was een prachtig verhaal, Jale. Het zou…’

Yasmina’s spreken wordt bruut onderbroken door het met veel lawaai openen van de celdeur en het geschreeuw van twee bewakers die op Yasmina aflopen, haar onder de oksels vastgrijpen en haar zonder scrupules de cel uit slepen.

‘Jale, help! Wat gaan ze met me doen?’ roept Yasmina in blinde paniek.

‘Hou je sterk, meisje, laat ze niet winnen, nooit, denk aan wat ik je gister zei,’ fluistert Jale, die met een van boosheid verwrongen gezicht ziet hoe Yasmina wordt meegenomen door de afschuwelijke ifriets.

Uren later, die voelen als dagen, als jaren wellicht, wordt de celdeur geopend en smijten de afschuwelijke ifriets Yasmina de cel in.

Jale bukt zich om Yasmina op te laten staan, te ondersteunen en naar het matrasje te begeleiden. ‘Kom, meisje, kom maar, rustig maar.’ Zo probeert Jale Yasmina gerust te stellen.

Yasmina, die kreunend huilt, laat zich door Jale verzorgen. Haar gezicht is nog net zo bont en blauw als de dag ervoor, haar ogen zijn nog steeds niet meer dan dunne spleetjes, maar Jale ziet geen nieuwe verwondingen.

‘Mijn nagels, Jale, ze hebben mijn nagels uitgetrokken,’ lispelt Yasmina. Ze toont trillend haar bebloede vingers.

‘Och, liefje, liefje toch…’ Jale scheurt weer een stukje van haar jurk af om het bloeden te stelpen. Bij elke aanraking krimpt Yasmina ineen van de pijn, haar vingers gekromd en haar knieën opgetrokken tot haar kin.

‘Ze wilden namen van me… en ze waren eerst poeslief. Zeiden dat ik naar huis mocht als ik zou zeggen… als… Maar… ik heb niets…’

‘Goed zo, meisje. Je bent niet in de slinksheid van die rotzakken getrapt.’

‘Het was zo erg, Jale, het doet zo’n pijn…’ Yasmina snikt zachtjes.

‘Wie ben jij, Yasmina?’ vraagt Jale dan. ‘Waar kom je vandaan? Vertel het me, praat tegen me. Hoe was je jeugd?’

Yasmina slaakt een gorgelende zucht en begint te praten. ‘Ik ben opgegroeid in het noorden van Iran, in een klein dorpje in de provincie Mazandaran, een stuk van de landstreek dat vroeger Hyrcanië werd genoemd. Het was er fijn, ik heb een heel onbezorgde jeugd gehad.’

‘Heb je broertjes of zusjes?’ vraagt Jale, onderwijl provisorisch de vingers van Yasmina verbindend.

‘Ja, een broertje. Hij heet Navid.’ Yasmina glimlacht bij de herinnering aan haar broertje. ‘We schelen maar anderhalf jaar, dus we zijn samen opgegroeid. Het is een pestkop, maar wel een lieve pestkop. Hij haalde ook kwajongensstreken uit, nog steeds trouwens. We speelden altijd samen, aan de oevers van de rivier, of langs de velden. Onze ouders werkten op de rijstvelden, die heb je daar veel, weet je.’

Jale knikt bevestigend. ‘Ik ken het gebied een beetje,’ zegt ze. ‘De bossen zijn er ook magisch mooi, hè?’

Even gaat Yasmina terug naar haar vroegste jeugdherinneringen, de dagen dat ze met haar familie op pad ging in de bossen. ‘Ja, heel mooi. Sprookjesachtig. De Sjomal, een echt oerwoud nog. Heel anders dan de stadsparken in Teheran. Als mijn ouders niet hoefden te werken, gingen we vaak het bos in. Van mijn vader moesten we dan op zoek naar de perfecte wandelstok. Niet te dik, niet te dun, ook niet te lang. Hij was echt een heel goede houtbewerker, dus als wij met tien stokken aankwamen, kon hij die in de avonden na het werk op de rijstvelden bewerken. En dan verkocht mijn moeder ze na verloop van tijd weer op de bazaar. Zo verdienden ze een beetje extra geld.’

Jale is ondertussen klaar met het verzorgen van Yasmina’s vingers. Ongemerkt is ze tegenover Yasmina gaan zitten, luisterend naar haar verhaal.

‘De wandelstokken van mijn vader hadden altijd een wolvenkop als handvat,’ gaat Yasmina verder. ‘Vroeger heette Hyrcanië Verkâna. Verkā betekent wolf in het Oud-Perzisch, waardoor onze streek ook wel het Land van de Wolven wordt genoemd.’

‘Een land vol slinkse wolven, een broertje met de streken van een vos…’ herhaalt Jale zachtjes. ‘Dat doet me denken aan het sprookje van de wolf en de vos. Ken je dat?’

‘Nee,’ antwoordt Yasmina. ‘Ik ben zo moe, Jale. Zo moe. Maar ik ben zo bang om te gaan slapen.’

‘Luister, meisje, ik zal je het verhaal vertellen van de wolf en de vos. Als je mij belooft daarna te gaan slapen.’

‘Dat beloof ik. Vertel me het verhaal, alsjeblieft.’

Jale zijgt neer naast Yasmina, positioneert zich in kleermakerszit, kijkt op naar het raam in het plafond, ziet een stukje van de maan en begint dan te vertellen.

★

Het was in een oeroud woud waar een vriendelijke vos zijn vossenburcht had gebouwd, een burcht zoals de vos altijd al had willen hebben. Maar zijn woonplezier bleek van korte duur, toen op een dag een wolf zijn burcht binnendrong. Niet om de vos op te eten, maar om bij de vos te komen wonen. De vos legde zich er al snel bij neer dat de wolf niet zomaar zou vertrekken en dat hij voor langere tijd opgescheept zou zijn met hem.

De vos probeerde er het beste van te maken, want hij had altijd geleerd netjes en beleefd te zijn, en hij gedroeg zich ondanks de opdringerige aard van de wolf als een echte gastheer. Zelfs wanneer de wolf de vos sloeg of schopte of hem met woorden belachelijk maakte, bleef de vos netjes en met respect reageren.

Tot hij er op een dag genoeg van had en hij de wolf aansprak op zijn gedrag.

‘Beste wolf, je gedraagt je als een heel vervelende pestkop. Niet alleen vind ik dat zeer vervelend, maar je loopt hierdoor ook de kans dat god je zal straffen. Misschien laat hij je wel doden door de mens. Want de mens is listig en sluw. Hij kan vogels uit de lucht vangen en vissen uit de zee, hij kan bergen trotseren en verzetten. Dus kijk uit, voor jezelf.’

De wolf keek de vos meesmuilend aan. ‘Wie ben jij om zo tegen mij te praten?’ En pardoes sloeg hij de vos bewusteloos.

Toen de vos bijkwam, glimlachte hij vriendelijk naar de wolf en bood hij zijn excuses aan voor zijn gedrag.

‘Spreek niet over wat je niet aangaat, want dan hoor je wat je niet aanstaat,’ zei de wolf met een zweem van dedain.

‘Zoals je wilt, wolf,’ zei de vos. ‘Ik zal je niet meer lastigvallen.’

Maar dat waren maar woorden, want de vos zon op wraak. De wolf moest gedood worden.

Lijdzaam onderging de vos de mishandelingen en de vernederingen, voor zichzelf steeds maar herhalend dat hooghartigheid en overmoed op den duur altijd leiden tot ondergang en onheil. Na hoogmoed komt de val, hield de vos zich voor.

Terwijl de tijd verstreek en de vos nog altijd angstig en onderdanig de wolf duldde in zijn vossenburcht, liep hij op een dag langs de muur van een wijngaard. Bij een groot gat in de muur bleef hij staan, verlekkerd kijkend naar de sappige druiventrossen die zo voor het grijpen leken te zijn.

Maar de vos was op zijn hoede en zei tegen zichzelf: dat gat zit er vast niet voor niets, ik denk dat het een val van de mensen is. Voorzichtigheid is de helft van slimheid en ik moet niet zo hebzuchtig zijn vanwege die druiven dat ik in een lastige val trap en sterf.

De vos liep naar het gat in de muur toe, stak zijn kop erdoor en zag achter de muur een diepe kuil, gemaakt door de wijnboer en afgedekt met een deken, om zo wilde dieren te vangen die zijn druiven kwamen stelen, zoals de vos.

Opgelucht dat hij zo slim was om eerst te kijken en dat hij zich niet had laten verleiden door de sappige druiven bedacht hij een list om de hebberige wolf naar de kuil te lokken.

Snel als de wind rende hij naar de wolf. ‘Wolf! Wolf, luister! Ik heb een opening gevonden in de muur naar de wijngaard, waar de sappigste druiven hangen. Je kan er zo bij, je hoeft alleen maar door het gat in de muur te kruipen!’

‘En de mens dan?’ vroeg de wolf achterdochtig.

‘Die is dood, ik heb het zelf gezien!’

Ingegeven door lust en hebzucht naar het sappige fruit rende de wolf naar de muur aan de rand van de wijngaard, met in zijn kielzog de vos. Hij keek door het gat in de muur, speurde de wijngaard af en zag geen gevaar, enkel de volle druiventrossen die voor het grijpen hingen. Met een loepzuivere sprong door het gat kwam hij op de deken terecht, hij zakte erdoorheen en viel met een bons op de bodem van de kuil.

Uitzinnig van vreugde danste de vos rondom de kuil. Hij zong een overwinningslied en vierde de aanstaande dood van de wolf en dat hij spoedig bevrijd zou zijn van zijn kwelgeest.

Toen hij buiten adem was, keek hij in de kuil en zag hij de wolf huilen, wat hem ook deed huilen.

‘Huil je uit medelijden met mij, vos?’ vroeg de wolf.

‘Zeker niet, wolf. Ik huil van blijdschap, om te zien dat jij hulpeloos en alleen in deze kuil zult sterven. Ik huil van spijt dat dit moment niet eerder is gekomen, nog voor je mij in mijn burcht overviel en mijn rustige leven verstoorde met je aanwezigheid.’

De wolf negeerde de woorden van de vos en zei hem naar zijn moeder te gaan. ‘Hopelijk verzint zij een manier om te ontsnappen.’

‘Nee,’ zei de vos resoluut. ‘Je zoekt het maar uit. Wie zijn billen brandt, moet op de blaren zitten. Het is je eigen schuld dat je in die diepe kuil zit. Je doet altijd lelijk tegen me en nu wil je dat ik je ga helpen? Nee dus.’

‘O, vos, het spijt me. Neem me mijn eerdere gedrag niet kwalijk. Weet je, je bent een goede ziel. Vergevingsgezindheid hoort daar ook bij. Wil je mij echt niet helpen uit deze benarde situatie te komen? Ik wil hier niet sterven…’

De wolf gooide al zijn charmes in de strijd om de vos zover te krijgen dat hij hem zou helpen uit zijn benarde situatie te komen.

‘Nu opeens kun je aardig voor me zijn,’ zei de vos schertsend. ‘Al die tijd heb je me geslagen en geschopt en vernederd. En altijd bleef ik aardig tegen je, ook al was ik altijd bang voor je. Nu ben jij bang en smeek je me direct om hulp.’

‘Maar we hebben het toch ook goed gehad samen, vos? Ik kan gewoon niet geloven dat juist jij zo harteloos bent om me hier te laten sterven. Weet je wat, haal een touw, zodat ik naar boven kan klimmen, en dan beloof ik dat ik je voortaan met respect zal behandelen. Doe het goede, vos!’

‘Zwijg, wolf! Je probeert me in te palmen met die mooipraterij van je. Die slinksheid en je kwade bedoelingen doen me denken aan het verhaal van de valk en de patrijs.’

★

Jale ziet dat Yasmina bijna in een rustige slaap dommelt. ‘Als jij het goed vindt, meisje, zal ik de rest van het verhaal na deze nacht vertellen,’ fluistert ze.

Yasmina knikt loom, schenkt Jale een handkusje en wentelt zich in haar dunne deken. Niet veel later hoort Jale haar rustige ademhalen en vlijt ook zij zich neer voor een nacht van zielenrust.

Zo bewaart Jale de rest van haar verhaal voor de volgende nacht en weet ze Yasmina te behoeden voor een angstige, onrustige nacht vol nachtmerries en wanhoop.

Koop hier jouw exemplaar van Yasmina

Vanmorgen reed ik door ‘s lands polder en Radio 538 stond op, al duurde dat niet langer dan een kwartier, want de muziek die er gedraaid wordt is hemeltergend saai, het ANP-bulletin is mij te NOS-sig en de filemeldingen en weersverwachtingen boeien me niet.

EDOCH!

Er was een fan-tas-tisch anderhalve minuut durende item over Lale Gül. Niet over haar boeken, niet over haar columns en of ze die door AI laat schrijven, ook niet over haar 283 optredens in alle opiniepanels, neen, het was een item over dat ze in den slaapkamer graag experimenteert en zodoende ooit met een minnaar een buttplug is kwijtgeraakt. Die bleek zo diep in haar derrière geglipt te zijn dat ze op de eerste hulp belandde en dat zelfs de dienstdoende arts met zijn hele arm in de bakka van Lale heeft gezeten, om te pogen al grabbelend het kleinood te vinden.

Deze zelfde ochtend lees ik op Mediacourant dat Lale op het moment er lustig op los flirt met onze eigenste palingzanger Jan Smit en dat de vermoedens bestaan dat ze ooit heeft gescharreld met polderdandy Jort Kelder en de scheldpygmee, het stampvoetende graafje Sander Schimmelpenninck.

Een wondere verzameling mannen en ik spreek voor een groot deel van de mannen op deze aardkloot, wanneer ik zeg dat onbereikbare vrouwen als Lale een ietsiepietsie bereikbaarder worden, als je weet op wat voor mannen zij vallen. In haar geval dus blanke mannen die een jaar of 15 ouder zijn en wat in de media doen.

OMG that’s me! Roomboterblank, succesvol schrijver en uitgever, bareigenaar, onmeunig knap alsook voorzien van een fantastisch lichaam en dito libido, en tussen die twee kakkers en de volkszanger, ben ik een baken van nuchterheid, als Rotterdammer met het hart op de tong.

Tuurlijk, ik red het bij lange na niet qua mate van beroemdheid van dit illustere trio, maar dat is klein pils. (koopt allen mijn nieuwste boek, maak me rijk en beroemd zodat mijn kansen op een tet-à-tet met Lale aanzienlijk vergroot worden!)

Op Instagram ben ik haar twee keer gaan volgen en evenzovaak heb ik haar weer ontvolgd. De laatste keer weet ik de reden nog, dat was toen ze totaal de plank missloeg over Israël en echt flagrante onzin de ruimte inslingerde. Dat laat allemaal onverlet dat ik haar rete-aantrekkelijk vindt, iedereen wel eens een foutje maakt, nietwaar en ik bovendien enorm vergevingsgezind ben.

Dus, mijn stappenplan om het hart, lijf en lendenen van Lale te winnen, is simpel doch hopelijk effectief:

1. haar weer te gaan volgen op Instagram;

2. haar eerste boek eindelijk te gaan lezen;

3. maar eerst haar uitgever de tip geven om dit boek beschikbaar te stellen als ebook in Kobo Plus;

4. rijk en beroemd te worden;

5. haar uit te nodigen voor een tet-à-tet naar keuze.

De eerste stap is gezet! #keepyouposted

Share

Een kop koffie is ook altijd welkom!

Ook tof, waar je zelf nóg blijer van wordt, is door een boek van me te kopen!

Yasmina is een jonge Iraanse vrouw die gevangenzit in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Haar celgenoot is Jale, een oudere vrouw die Yasmina de martelingen, de vernederingen en de bijtende onzekerheid even doet vergeten door ’s nachts de oude sprookjes uit Duizend-en-een-nacht te vertellen.

Jale is een begenadigd chroniqueur, die de sprookjes uit Perzië, Babylonië en het oude Egypte volmaakt met haar eigen ideeën en fantasieën. De fabelachtige verhalen vormen de basis van een warme vriendschap en diepe verbondenheid tussen de twee vrouwen.

Jale groeide op in het Iran van voor 1979, Yasmina werd geboren tijdens de Perzische Golfoorlog begin jaren negentig. Twee vrouwen met een verschillende geschiedenis, maar met één gewenste toekomst: een vrije.

‘Yasmina vertelt een diep ontroerend en betekenisvol verhaal. We waarderen wat je doet om dergelijke verhalen met de wereld te delen.’ ~ Narges Foundation

Een zelfgekozen bedrag als losse donatie doen kan hier, met een directe overboeking naar NL70 BUNQ 2076 5623 89 t.n.v. Tjeerds Brainfarts onder vermelding van je mailadres of door op het BUNQ-logo te klikken. Natuurlijk krijg je bij een losse donatie ook - tijdelijk naar rato - toegang tot betaalde content.

Los doneren via PayPal of Stripe is ook mogelijk. (NB.: PayPal leidt je naar een donatiepagina op naam van mijn uitgeverij, Jalapeño Books)

Tjeerd & Ebru

Met onregelmatige regelmaat lees je hier een verse briefwisseling tussen columnist Ebru Umar en schrijver Tjeerd Langstraat.

By Tjeerd Langstraat

Het voelt sleets. Het is vermoeiend en frustrerend. Stemt treurig en het lijkt een eindeloze exercitie te worden. ‘Wat precies?’ vraagt u zich nu natuurlijk af. Welnu, het telkens weer reageren en ageren tegen de alsmaar toenemende joden-/Joden-/Israëlhaat, de omkering van feiten en de dagelijkse bagger van types als Tim Jezus Hofman, die afgelopen week bij een der NPO talkshows als ‘s lands Opper Moralist weer volledig 1933 mocht gaan op dat vermaledijde westen en die dekselse zionisten.

Inmiddels is Israël is veiliger voor Nederlandse Joden dan Nederland zelf, ondanks alle aanvallen vanuit Iran, Libanon, Gaza en nog zo wat plekken. Terwijl op 4 mei gans het land braaf weer twee minuten de muil houdt, na die twee minuten ‘dit nooit weer’ en ‘opdat we nooit vergeten’ murmelt, Soldaat van Oranje nog eens opzet en zich afvraagt hoe dat nou toch zo is gekomen in die roaring 30’s en 40’s van de vorige eeuw, prediken de Rode Lijners dag in dag uit via alle mogelijke kanalen de vernietiging van de staat Israël. Ziende blind zijn deze neo-fascisten, die onder het mom van internationaal (mensen)recht zaken recht proberen te lullen die krommer dan een hoepel zijn.

Hamas-lovers, IRGC-pijpers en Hezbollah-likkers vinden elkaar in hun gedeelde afkeer van Israël en het zionisme. ‘Het zionisme zegt u? Wanstaltig!’ Maar vraag zo een Rode Lijner wat zionisme nu eigenlijk betekent en ze blijven u het antwoord schuldig, of ze lispelen iets over kolonialisme. De onwetendheid van de meelopers is minstens zo stuitend als de bewust kwaadaardigen.

Als Schrijver des Vaderlands alsook der Nederlanden, wil ik mij laven aan schrijverijen over vurrukkulluke boeken, zoals De Bandagist van Marente de Moor en de vleselijke pennenstreken van Marijke van Thielen.

Ik wil hier op deze vrijplaats van het vrije woord mijn eigen roman Yasmina, over twee dappere vrouwen in de Iraanse Evin-gevangenis aanprijzen.

Zwelgen wil ik, als een heus romancier, in het lijden dat het schrijven met zich meebrengt. De schoonheid van taal, van het geschreven woord, van de literatuur wil ik bezingen!

Maar dat gaat niet, niet zolang vrijwel alle media zich scharen achter moorddadige regimes. Niet zolang de Hofmannen en Speknekken van deze wereld onbeschaamd en ongebreideld hun virulente jodenhaat blijven spuien. Niet zolang er in mijn stadje roedels door de straten marcheren die ‘Dood aan de Joden!’ scanderen. Niet zolang Joodse kinderen in Nederland niet zonder beveiliging naar school kunnen. Niet zolang de usefull idiots oproepen tot Israëlische boycots, universiteitsbezetingen, bedreigingen van Joodse studenten en for fuck sake er aanslagen plaatsvinden op Joodse scholen en instellingen.

Nie wieder is nu.

Durven erkennen dat een samenleving die nergens voor staat nergens tegen bestand is. Want wat had Nederland gedaan na 7 oktober? Hadden we niets gedaan? Denk je dat echt? Dan zijn we onze vrijheid niet waard, dan verdienen we het om met huid en haar opgevreten te worden door de meest barbaarse antiwesterse theocraten. Dan zijn we de lafbekken. ~ Remco Yizhak Cooremans

Lafbekken zijn zij die nu zwijgen en wegkijken. Lafbekken zijn zij die de existentiële strijd van het dappere Iraanse volk tegen het islamofascistische regime niet steunen omdat hun afkeer van Trump prevaleert boven alles. Lafbekken zijn zij die een eurootje extra betalen bij de pomp erger vinden dan de honderden verkrachte vrouwen in Iraanse gevangenissen. Lafbekken zijn zij die de pogrom van 7 oktober verzet durven te noemen.

Enfin, blijven ageren tegen de virulente Jodenhaat, tegen de anti-Westerse retoriek van ‘s lands Hofmannen, tegen de labbekakkerij van natuurwijnlinks, het is nu nodiger dan ooit. Als minieme tegenstem in een alsmaar gewelddadiger wordende meningendiscours.

Hup Israël! Hup Amerika!

Dat literaire zwelgen komt dan ooit wel weer.

Een kop koffie is ook altijd welkom!

Ook tof, waar je zelf nóg blijer van wordt, is door een boek van me te kopen!

Yasmina is een jonge Iraanse vrouw die gevangenzit in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Haar celgenoot is Jale, een oudere vrouw die Yasmina de martelingen, de vernederingen en de bijtende onzekerheid even doet vergeten door ’s nachts de oude sprookjes uit Duizend-en-een-nacht te vertellen.

Jale is een begenadigd chroniqueur, die de sprookjes uit Perzië, Babylonië en het oude Egypte volmaakt met haar eigen ideeën en fantasieën. De fabelachtige verhalen vormen de basis van een warme vriendschap en diepe verbondenheid tussen de twee vrouwen.

Jale groeide op in het Iran van voor 1979, Yasmina werd geboren tijdens de Perzische Golfoorlog begin jaren negentig. Twee vrouwen met een verschillende geschiedenis, maar met één gewenste toekomst: een vrije.

‘Yasmina vertelt een diep ontroerend en betekenisvol verhaal. We waarderen wat je doet om dergelijke verhalen met de wereld te delen.’ ~ Narges Foundation

Een zelfgekozen bedrag als losse donatie doen kan hier, met een directe overboeking naar NL70 BUNQ 2076 5623 89 t.n.v. Tjeerds Brainfarts onder vermelding van je mailadres of door op het BUNQ-logo te klikken. Natuurlijk krijg je bij een losse donatie ook - tijdelijk naar rato - toegang tot betaalde content.

Los doneren via PayPal of Stripe is ook mogelijk. (NB.: PayPal leidt je naar een donatiepagina op naam van mijn uitgeverij, Jalapeño Books)

De terugblik: 12 (!) jaar geleden liep ik in mijn stadje mee met een Gaza-demo. Niet als mede-demonstrant, uiteraard, maar simpelweg om te laten zien wat een walgelijk antisemitisme er door Rotterdam liep. (https://www.geenstijl.nl/4060021/video-gezellige-gazademo-in-01) Het leidde zelfs tot vragen in de gemeenteraad en na eenzelfde soort demonstratie in Den Haag tot Kamervragen. De eerste foto bij dit artikel werd daar o.a. voor gebruikt als toevoeging. Want, een IS-vlag.

De vooruitblik: vandaag (de dag) is de islamitische en GroenLinks-PvdA PRO-jodenhaat schaamteloos zichtbaar en dat zal zich vandaag o.a. wederom uiten in Rotterdam tijdens de aangekondigde ‘Sta op voor Al-Aqsa’ demo.

Toeval, dat deze vriendelijke lui de demonstratie op Eerste Paasdag houden? Welnee, natuurlijk niet, pure provocatie en ze komen er zoals altijd gewoon mee weg.

Hieronder mijn fotoselectie van de demo in 2014. Ik durf u nu vast te zeggen dat deze fotoserie voor vandaag één-op-één overgenomen kan worden.

UPDATE: GeenStijl

Enfin, vrolijk Pasen, jelui!

Ebruland

Vrolijk Pasen, veilig Pasen

Er was maar één reden waarom ik in Amsterdam woonde: het mooiste huis van Nederland stond er nu eenmaal. Aan de Admiraal de Ruijterweg, bij de Boomkerk. Aan de tuin grensde een islamitische school en hoewel dat natuurlijk zwaar kut was, kon ik de islamisering nauwlettend in de gaten houden…

Read more

2 months ago · 24 likes · Ebru

Share

Een kop koffie is ook altijd welkom!

Ook tof, waar je zelf nóg blijer van wordt, is door een boek van me te kopen!

Yasmina is een jonge Iraanse vrouw die gevangenzit in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Haar celgenoot is Jale, een oudere vrouw die Yasmina de martelingen, de vernederingen en de bijtende onzekerheid even doet vergeten door ’s nachts de oude sprookjes uit Duizend-en-een-nacht te vertellen.

Jale is een begenadigd chroniqueur, die de sprookjes uit Perzië, Babylonië en het oude Egypte volmaakt met haar eigen ideeën en fantasieën. De fabelachtige verhalen vormen de basis van een warme vriendschap en diepe verbondenheid tussen de twee vrouwen.

Jale groeide op in het Iran van voor 1979, Yasmina werd geboren tijdens de Perzische Golfoorlog begin jaren negentig. Twee vrouwen met een verschillende geschiedenis, maar met één gewenste toekomst: een vrije.

‘Yasmina vertelt een diep ontroerend en betekenisvol verhaal. We waarderen wat je doet om dergelijke verhalen met de wereld te delen.’ ~ Narges Foundation

Een zelfgekozen bedrag als losse donatie doen kan hier, met een directe overboeking naar NL70 BUNQ 2076 5623 89 t.n.v. Tjeerds Brainfarts onder vermelding van je mailadres of door op het BUNQ-logo te klikken. Natuurlijk krijg je bij een losse donatie ook - tijdelijk naar rato - toegang tot betaalde content.

Los doneren via PayPal of Stripe is ook mogelijk. (NB.: PayPal leidt je naar een donatiepagina op naam van mijn uitgeverij, Jalapeño Books)

‘Waar gaat dat hele conflict nou over, ome Tjeerd? Op TikTok zag ik dat Israël baby’s doodmaakt en dat ze vrouwen opensnijden en hun ingewanden verkopen. Bij cestmocro zeggen ze dat de joden de nieuwe nazi’s zijn die moslims levend in brandende ovens stoppen. En op school moesten we laatst tv kijken, dat was wel een beetje raar, maar toen lieten ze ons een programma zien van de publieke omroep, zo heette dat volgens mij, waarin een roodharige vrouw uit Amsterdam zei dat niemand in de stad illegaal is, behalve de joden omdat die fascistisch zijn. O, en de moeder van mijn vriendje vertelde dat de joden alle media en de banken enzo in hun macht hebben en dat ze nu ook alle Palestijnen gaan ophangen op de Olijfberg en dat Trump de touwen levert en dat die zijn gemaakt van het schaamhaar van Palestijnse bejaarde vrouwen die Amerika heeft vermoord in geheime kampen op Cuba. Is dat echt waar allemaal?’

Ik zie de jeugdige onschuld in haar ogen. De vertwijfeling over de veelvoud aan informatie die ze tot zich krijgt via de meest waanzinnige kanalen, zoals de npo en cestmocro. Hoe de informatieoorlog ook haar langzaam maar zeker in zijn wurggreep krijgt. En ik besluit Het Conflict in alle eerlijkheid te duiden en terug te brengen tot de essentie.

‘Weet je waar dat hele conflict nu echt over gaat, lieve Flore? Het is echt iets heel kleins, iets heel banaals. Het gaat over de vraag wie nou eigenlijk hummus heeft uitgevonden.’

‘Hummus?’

‘Ja, hummus. Een heerlijk gerecht, gemaakt van kikkererwten, tahin, dat is sesampasta, een beetje citroensap, veel knoflook en een scheut goede olijfolie. Hummus is een soort dipsaus, zeg maar. Je kunt er van alles in dippen, maar eigenlijk is een knisperend vers witbrood met goede korst het simpelst en het lekkerst.’

‘Ik denk niet dat ik dat ooit heb gegeten.’

‘Dan zal ik jouw vandaag trakteren op een heerlijke schaal met hummus.’

‘En daarom is er nu oorlog, ome Tjeerd? Vanwege die hummus?’

‘Ja. Kijk, Flore, je hebt de Levant, wat zoveel betekent als “daar waar de zon opkomt”. De Levant is een groot gebied en herbergt een aantal landen. Dat zijn Israël, de Palestijnse gebieden en Gaza, Syrië, Libanon en Jordanië. En allemaal claimen ze dat ze hummus hebben uitgevonden. Daarom hebben ze ruzie.’

‘O. Oké. En is Hamas dan een soort andere naam voor hummus?’

‘Ja, heel scherp opgemerkt van je! Hamas is erg fel over wie dus de echte ontdekker is van de kikkererwtensalsa. Daarom noemen ze zich Hamas, dat is een soort dialectische verbastering van hummus en betekent zoiets als “hummus-pioniers.” In Jordanië doen ze niet zo erg moeilijk. Maar in Syrië en Libanon heb je een aantal echte diehard hummus-aanhangers. En het regime in Iran wil al jaren een graantje meepikken van deze verhitte discussie. Zij claimen dat zij als bakermat van de beschaving tenminste hebben bijgedragen aan het idee wat leidde tot het ontstaan van hummus. De ayatollah’s voeren meer een intellectuele strijd eigenlijk. Daarom vermoorden ze ook zoveel intellectuelen.’

‘Maar er is dus niet bekend waar het nou echt ontstaan is, of wie hummus heeft ontdekt of als eerste heeft gemaakt?’

‘Nope. Dat blijft een groot mysterie. Er zijn in Egypte nog weleens kookboeken gevonden uit de 13e eeuw waar gerechten werden besproken die leken op hummus.’

‘Dus misschien waren het wel de Egyptenaren die hummus hebben uitgevonden, ome Tjeerd? Hummus en de pyramiden!’

‘Dat zou zomaar kunnen, Flore.’

‘O. Dus, als je het helemaal plat slaat, heb je duizenden jaren geschiedenis, religie, geopolitiek, trauma, identiteit, macht, propaganda en heel veel oorlog… die uiteindelijk allemaal worden teruggebracht tot één existentiële vraag?’

‘Van wie is de hummus?’

‘Maar… ome Tjeerd, als iedereen dan gewoon z’n eigen hummus maakt en elkaar met rust laat, dan is het probleem toch opgelost?’

‘Flore, als we meer jonge vrouwen zoals jij hadden gehad, was er nooit oorlog geweest. Kom, we gaan hummus eten.’

Share

Een kop koffie is ook altijd welkom!

Ook tof, waar je zelf nóg blijer van wordt, is door een boek van me te kopen!

Yasmina is een jonge Iraanse vrouw die gevangenzit in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Haar celgenoot is Jale, een oudere vrouw die Yasmina de martelingen, de vernederingen en de bijtende onzekerheid even doet vergeten door ’s nachts de oude sprookjes uit Duizend-en-een-nacht te vertellen.

Jale is een begenadigd chroniqueur, die de sprookjes uit Perzië, Babylonië en het oude Egypte volmaakt met haar eigen ideeën en fantasieën. De fabelachtige verhalen vormen de basis van een warme vriendschap en diepe verbondenheid tussen de twee vrouwen.

Jale groeide op in het Iran van voor 1979, Yasmina werd geboren tijdens de Perzische Golfoorlog begin jaren negentig. Twee vrouwen met een verschillende geschiedenis, maar met één gewenste toekomst: een vrije.

‘Yasmina vertelt een diep ontroerend en betekenisvol verhaal. We waarderen wat je doet om dergelijke verhalen met de wereld te delen.’ ~ Narges Foundation

Een zelfgekozen bedrag als losse donatie doen kan hier, met een directe overboeking naar NL70 BUNQ 2076 5623 89 t.n.v. Tjeerds Brainfarts onder vermelding van je mailadres of door op het BUNQ-logo te klikken. Natuurlijk krijg je bij een losse donatie ook - tijdelijk naar rato - toegang tot betaalde content.

Los doneren via PayPal of Stripe is ook mogelijk. (NB.: PayPal leidt je naar een donatiepagina op naam van mijn uitgeverij, Jalapeño Books)

Door: Noortje Alvarez

Met Yasmina levert schrijver Tjeerd Langstraat een indringende roman af over een jonge vrouw in de beruchte Evin-gevangenis in Iran. In dit gesprek spreekt hij over de kracht van verhalen als verzet, maar ook over zijn scherpe kritiek op de manier waarop westerse media en schrijvers omgaan met geopolitiek en morele verontwaardiging.

Langstraat spaart daarbij zijn eigen sector niet. Hij fileert de boekenwereld als een gesloten, affirmerend systeem waarin zichtbaarheid en netwerk vaak zwaarder wegen dan inhoud, en waarin nieuwe stemmen maar moeilijk doordringen. Tegelijk reflecteert hij op zijn eigen positie daarin, inclusief succes, nominaties, boekenprijzen en de mijlpaal van het 100.000e verkochte boek van zijn uitgeverij Jalapeño Books.

We spreken hem over zijn ironisch serieuze titel Schrijver des Vaderlands, zijn weigering om mee te doen aan oppervlakkige mediacultuur, en zijn ideeën over vrijheid, schrijven en leven. Van non-monogamie tot wonen in de bergen en het opzoeken van grenzen. Tot slot kijkt hij vooruit: naar internationale ambities en het verlangen om zijn werk voorbij de Nederlandse grenzen te laten reizen.

Een gesprek over literatuur, macht en de noodzaak om als schrijver ergens voor te staan.

Tjeerd, laten we meteen met de deur in huis vallen: Yasmina speelt zich af in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Waarom juist die plek?

Omdat Evin geen neutrale plek is. Het is een gevangenis waar mensen systematisch worden gebroken, waar controle en angst de boventoon voeren. Dat maakt het interessant om daar een verhaal te plaatsen. Yasmina zit daar vast, zonder grip op wat er met haar gebeurt. Tegelijk zie je dat ze iets probeert vast te houden. Gedachten, herinneringen, verhalen, haar leven buiten de poort. Dat contrast wilde ik laten zien, zonder het mooier te maken dan het is.

In het boek speelt haar celgenoot Jale een grote rol, met verhalen uit Duizend-en-één-nacht en gebaseerd op het leven van Narges Mohammadi. Zij kreeg in 2023 de Nobelprijs voor de Vrede toegekend en zit momenteel al maanden gevangen vanwege haar verzet tegen het regime. Is dit boek bedoeld als vorm van verzet?

Deels. Maar bovenal, het vertellen van verhalen in zo’n omgeving is een daad van verzet. Het personage Jale gebruikt de sprookjes om Yasmina in leven te houden. Terwijl overdag alles draait om controle en onderdrukking, openen die verhalen ’s nachts een andere werkelijkheid. Dat vond ik belangrijk om te laten zien. Zelfs in de meest afgesloten ruimte kan de geest nog vrij zijn. Het is verzet zonder geweld, maar enkel met woorden. Met mooie woorden.

Toch is het boek geen sprookje. Integendeel. Het is rauw, soms zelfs ongemakkelijk.

Het móét ongemakkelijk zijn. Als je schrijft over een plek als Evin en je maakt het verteerbaar, dan lieg je. Dan maak je de werkelijkheid kleiner dan ze is. Ik wilde dat de lezer voelt hoe fragiel vrijheid is en hoe snel die kan verdwijnen.

Je roman raakt aan actuele geopolitiek. Je bent scherp over hoe er in het Westen naar conflicten wordt gekeken, met name rondom Israël. Waarom?

Omdat ik een groeiende gemakzucht zie. Een soort morele luiheid. Complexe conflicten worden gereduceerd tot slogans. En opvallend vaak wordt Israël daarbij neergezet als eendimensionale boosdoener, zonder historische context of nuance. Tegelijk zie je dat regimes die hun eigen bevolking opsluiten, martelen en systematisch breken, zoals het regime in Iran, veel minder morele verontwaardiging oproepen in diezelfde kringen. Dat is selectieve blindheid.

Ook, of misschien wel juist schrijvers en journalisten hebben de verantwoordelijkheid om niet mee te gaan in simplificatie of modieuze verontwaardiging. Als je kritisch bent op Israël, maar klapt voor Hamas en stil blijft over regimes die hun eigen burgers vermoorden, dan klopt er iets fundamenteel niet.

Share

Is er een verband tussen Yasmina en je kritiek op de media?

Absoluut. Yasmina gaat over wat er gebeurt als vrijheid systematisch wordt afgenomen. Over een regime dat zijn eigen burgers ontmenselijkt. Dat zulke verhalen minder aandacht krijgen dan politieke framing elders, zegt iets over waar we naar willen kijken en waar we van wegkijken. Als schrijver moet je niet alleen kritisch zijn op macht, maar ook op je eigen omgeving. Anders wordt het een veilige exercitie.

Je noemt jezelf, half ironisch, half serieus, de “Schrijver des Vaderlands”. Wat bedoel je daarmee?

Dat het een absurde titel is, en daarom precies bruikbaar. We leven in het Absurdistische Tijdperk, het huidige interbellum, een tijd waarin iedereen voorzichtig is, waarin uitspraken worden afgevlakt tot ze nergens meer over gaan. Door zo’n titel te claimen, zet je jezelf in een ongemakkelijke positie. Je zegt eigenlijk: ik neem het recht om te spreken, maar ook de verantwoordelijkheid om dat niet vrijblijvend te doen.

Maar het heeft ook iets provocerends.

Natuurlijk. Het is een lichte vorm van zelfmythologisering, maar ook een spiegel. Want waarom vinden mensen het eigenlijk zo irritant? Omdat het pretentieus klinkt? Of omdat ze liever geen schrijver hebben die zich uitspreekt buiten de veilige grenzen van fictie? En natuurlijk omdat zo’n titel normaliter binnen de eigen clan wordt toegewezen. Dichter des Vaderlands, Denker des Vaderlands, Filosoof des Vaderlands, etcetera. Het heeft wat sneuiigs. En het moet trouwens ‘der Nederlanden’ zijn tegenwoordig, volgens de richtlijnen der wokeness.

Dus het is geen grap?

Het is een grap met een serieuze ondertoon. Het CPNB mag de titel trouwens overkopen van me. Voor twee-en-een-halve ton.

Je hebt je ook kritisch uitgelaten over wat vaak “woke” wordt genoemd. Wat stoort je daarin?

De verstikking. Wat ooit begon als een poging om misstanden zichtbaar te maken, is in veel gevallen verworden tot een systeem van morele controle. Een soort taalpolitie die voortdurend bepaalt wat je wel en niet mag zeggen, denken, schrijven.

Maar taal doet er toch toe?

Natuurlijk. Maar een probleem ontstaat wanneer taal geen middel meer is, maar een doel op zich wordt. Wanneer nuance verdwijnt en plaatsmaakt voor een soort ideologische checklist. Dan krijg je geen gesprek meer, maar correctie. Geen literatuur, maar censuur en zelfcensuur.

Je noemt het soms zelfs “waanzin”.

Omdat het vaak irrationeel is. Er zit een bijna religieuze felheid in. Alles wordt teruggebracht tot identiteit, tot positie, tot slachtofferschap. En wie daar niet in meegaat, wordt verdacht gemaakt.

Je hebt ook gesproken over wat je noemt “intersectionele haat tegen de roomboterblanke man”. Dat is een stevige formulering.

Omdat je ziet dat er in sommige kringen een gemakzuchtige vijandbeeldvorming ontstaat. Alsof één categorie mensen per definitie verdacht is, of moreel minder valide. Dat is precies het soort denken waar diezelfde beweging zich ooit tegen keerde. Alle mannen zijn schuldig aan de gewelddadige dood van Lisa. Alle mannen zijn schuldig. Punt. Of eigenlijk, alle witte mannen zijn schuldig.

Dus je ziet daar een tegenstelling?

Zeker weten. Wat gepresenteerd wordt als emancipatie, slaat soms om in een nieuwe vorm van uitsluiting. Niet gebaseerd op ideeën of gedrag, maar op afkomst en identiteit. Dat is intellectueel lui, moreel inconsistent en discriminatie in zijn puurste vorm.

Share

Wat betekent dat voor de literatuur?

Dat het gevaar loopt braaf te worden. Voorzichtig. Afgestemd op wat acceptabel is binnen een bepaalde morele consensus. Terwijl literatuur juist moet schuren, moet ontregelen, moet confronteren. Als schrijvers bang worden om verkeerd begrepen te worden, dan krijg je geen echte boeken meer, alleen nog veilige teksten.

En wat is jouw positie daarin?

Ik weiger mee te doen aan die angst. Ik schrijf wat nodig is, niet wat veilig is. Als dat betekent dat het ongemakkelijk wordt, prima. Liever dat, dan een literatuur die alleen nog maar bevestigt wat iedereen al denkt.

Laten we het hebben over die omgeving: de boekenwereld. Je noemde die ooit “een gesloten ecosysteem van wederzijdse bewondering”.

Het is een incestueus circuit. Dezelfde mensen die elkaar jureren, interviewen, prijzen toekennen en weer uitnodigen voor festivals en boekenballen. Het is een kringloop van bevestiging. Wie daarbuiten valt, bestaat nauwelijks.

En wat is de rol van de media daarin?

Die versterken dat patroon. Er is veel navelstaren. Aandacht, recensies, prijzen, het cirkelt rond een relatief kleine groep. Hoe vaak breken echt nieuwe schrijvers door zonder dat ze al ergens aangesloten zijn of binnen het deugprofiel passen? Hoe vaak wordt een boek beoordeeld op zichzelf, en niet op de naam op de kaft? Er wordt veel gesproken over openheid, maar de boekenbranche is opvallend homogeen in smaak en netwerk.

Dat klinkt als een aanklacht.

Dat is het ook. Een groot deel van de hedendaagse literaire wereld is minder geïnteresseerd in literatuur dan in het beheren van reputaties. Kijk maar naar die waanzinnige toekenning van de P.C. Hooftprijs voor de antisemiet en neo-fascist Anja Meulenbelt. De verheerlijking van Splinter Chabot. Ultieme grachtengordelmeisje Doortje Smithuijsen. Die ik overigens ontzettend aantrekkelijk vind. Wie waar verschijnt, wie wie noemt, wie op welke longlist staat, wie het meeste deugt, dat is belangrijker dan wat er daadwerkelijk geschreven is. Je kunt nu al uittekenen dat Splinter Chabot met zijn nieuwe egodocument komend jaar met alle prijzen wegloopt.

Hebben boekrecensenten eigenlijk nog een rol van betekenis?

Helaas wel. Al zijn ze zelden zo onafhankelijk als ze denken. Ze bewegen zich in hetzelfde netwerk als de schrijvers die ze bespreken. Ze kennen elkaar, komen elkaar tegen, zitten samen op podia. Objectiviteit wordt dan al snel een soort toneelstuk. Het resultaat is voorspelbare lof voor voorspelbare namen.

Wat betekent dat voor nieuwe of onafhankelijke schrijvers?

Die worden vaak al weggefilterd voordat ze zichtbaar worden. Niet omdat ze slecht zijn, maar omdat ze niet in het systeem passen. De boekenwereld presenteert zich als open en inclusief, maar is in de praktijk conservatief als de neten en doodsbang voor wat daarbuiten ontstaat.

Je klinkt cynisch.

Nee. Cynisme is accepteren dat het zo is en je schouders ophalen. Ik benoem het juist omdat het anders kan. Literatuur verdient beter dan een kringetje mensen dat elkaar in de reet neukt en continu bevestigt hoe belangrijk ze zijn.

Share

En toch publiceer je binnen datzelfde veld.

Natuurlijk. Je kunt er niet volledig buiten staan. Dat is de paradox. Maar je kunt wel weigeren te doen alsof het een zuiver meritocratisch systeem is. Dat is het niet.

Dus dit boek is ook een pamflet?

Geen pamflet, maar wel een tegengewicht. Literatuur moet niet alleen spiegelen, maar soms ook corrigeren. Niet door te schreeuwen, maar door te tonen. Door één leven, dat van Yasmina, zo invoelbaar te maken dat je niet meer kunt wegkijken. En ik heb heel bewust een heel andere vorm gekozen. Men ziet mij vaak als thrillerschrijver. Maar met Tossa, het boek vóór Yasmina, schreef ik al een roman die niets met thrillers van doen heeft. Ik ken meerdere trucjes, om het zo maar te zeggen. Dat ene hokje, thrillerschrijver, is mij te klein. Het tekent ook de bekrompenheid van de branche, dat je een bepaald type schrijver zou moeten zijn.

Toch ben je inmiddels onderdeel van dat veld. Je boek wordt gelezen, besproken, genomineerd.

Dat is de ironie. Je beweegt je erin, maar je moet oppassen dat je er niet in oplost.

Laten we het hebben over het schrijven zelf. Yasmina is een roman die stilistisch heel precies is.

In dit boek moest de taal extreem nauw luisteren. Yasmina is niet alleen een verhaal, maar ook een vorm van overlevering. Die sprookjes, die nachtelijke vertellingen, die dragen honderden jaren aan verhalen in zich. Dat voel je in het ritme, in de cadans, in wat wel en niet wordt gezegd. Ik wilde dat de taal die gelaagdheid draagt, zonder opzichtig te worden. Het moest iets krijgen van iets wat al langer bestaat dan jij als schrijver. Alsof je niet zozeer iets bedenkt, maar iets doorgeeft. Maar ook, ik heb er zelf een nieuw sprookje aan toegevoegd. Dat vind ik trouwens zo wonderlijk aan bijvoorbeeld de bijbel. Dat daar nooit een herziene versie van verschijnt met nieuwe verhalen.

Waarom blijf je schrijven?

Omdat het het mooiste is wat er is. Het is een eenzaam proces, maar ook een vorm van absolute vrijheid. Je begint met niets, een beeld, een zin, een stem, en langzaam ontstaat er een hele nieuwe wereld. Ik kan er alles in kwijt.

Hoe begint zo’n boek voor jou?

Met iets wat zich niet meteen laat benoemen. Een gevoel, een spanning. Bij Yasmina was dat een beklemming, een gevoel van opgesloten zitten zonder duidelijke oorzaak. En natuurlijk de persoonlijke verhalen van Narges Mohammadi. Pas later kreeg dat meer vorm, de gevangenis, de personages, de structuur en de combinatie met de sprookjes.

Zie je schrijven als ambacht of als kunst?

Ambacht is het kunnen. Weten hoe een zin loopt, hoe ritme werkt, hoe je spanning opbouwt, hoe je iets weglaat zodat het juist sterker wordt. Het is het beheersen van de taal, het serieus nemen van vorm. Zonder dat heb je niets.

Maar kunst begint waar het ambacht niet meer genoeg is. Waar er iets gebeurt wat je niet volledig kunt verklaren. Een zin die ineens klopt op een manier die je niet had kunnen bedenken. Een scène die meer zegt dan jij er bewust in hebt gestopt.

En misschien zit daar ook de roeping in. Dat je bereid bent om daar telkens weer naartoe te gaan. Om tijd, aandacht en energie te geven aan iets waarvan je nooit zeker weet of het zich zal laten vangen. En of je met die ambacht en die kunst en die roeping geld kunt verdienen. Maar als het gebeurt, als het lukt, dan weet je weer even waarom je schrijft.

Wanneer weet je dat een boek af is?

Eigenlijk nooit. Op een gegeven moment moet je het loslaten. Een boek is geen voltooid object, maar een momentopname van hoe ver je durfde te gaan. Daar is wat mij betreft bij elk van mijn boeken nog winst te behalen. Ik zou ze het liefst allemaal weer herschrijven. Dingen aanvullen of juist weglaten. Het is nooit goed genoeg.

Share

Dan het succes. Yasmina is genomineerd voor een Literaire Parel, staat op de groslijst voor de BNG Literatuurprijs, de Boekenbon Literatuurprijs en De Boon Literatuurprijs. En er was laatst die mijlpaal: het 100.000e verkochte boek van jouw uitgeverij Jalapeño Books.

Dat moment was heel bijzonder. Jalapeño Books ben ik begonnen als klein, eigenzinnig, buiten de gevestigde lijnen kleurend uitgeverijtje. Dat juist daar die grens van 100.000 boeken wordt bereikt, voelt als een kleine verschuiving. Volledig op eigen kracht, zonder kruiwagens of netwerk. Honderdduizend boeken. Honderdduizend!

Wat deed dat met je persoonlijk?

Verwondering. Je schrijft in stilte, zonder te weten of iemand het zal lezen. En dan blijken er honderdduizend lezers te zijn. Natuurlijk is er overlap, maar toch. Het blijft vreemd en indrukwekkend tegelijk. En ik weet dat heel veel beter kan en moet, ook met andere schrijvers waarvan ik werk uitgeef. Maar holy shit, honderdduizend verkochte boeken, en dat voor een armetierige schrijver die in een berghutje vertoeft.

Ben je blij met de prijzen en nominaties?

Die zijn mooi, maar ook relatief. Ze zeggen net zo veel over de tijdgeest en de jury als over het boek. Ik zie ze als momentopnames, niet als maatstaf. Uiteindelijk gaat het erom of een boek blijft resoneren. Bovendien vind ik boekenprijzen waar je moet stemmen als publiek totale onzin. Ook daar gaat het weer niet om het boek, om het verhaal, maar simpelweg om degene die zich het best als persoon in de kijker weet te spelen of omdat hij de meeste volgers op Instagram heeft die hij weet te mobiliseren. Zo’n stemming degradeert zo’n boekenprijs tot een totaal irrelevant bokaaltje. Dan liever vakjury’s of lezersjury’s. Kun je ook nog veel op aanmerken, maar daar kun je in ieder geval nog vanuit gaan dat ze het boek tenminste lezen en daar een oordeel over vellen.

Ik overweeg al een tijd om een nieuwe boekenprijs in het leven te roepen. Het boek of manuscript moet door de schrijver of uitgever anoniem ingediend worden en het wordt beoordeeld door een jury van onafhankelijke lezers en overtuigd niet-lezers. Die laatsten zijn het meest ontvankelijk voor iets nieuws, herkennen en kennen weinig uit de boekenbranche en zullen het puurst zijn in hun mening geven. Het wordt een soort medische clinic. En dan krijg je nog mensen aan het lezen ook.

Als je je werk leest, lijkt vrijheid een centraal thema. Hoe vertaalt zich dat naar je eigen leven?

Vrijheid is voor mij geen abstract idee, maar iets heel concreets. Het zit in hoe je leeft, hoe je liefhebt, hoe je keuzes maakt. Ik heb weinig met vaststaande vormen, met systemen die je vertellen hoe iets “hoort”. Of dat nu relaties zijn, werk, of zelfs hoe je je dagen indeelt.

Je doelt ook op relaties?

Zeker. Ik geloof niet zo in het idee dat liefde per definitie exclusief moet zijn. Non-monogamie is voor mij geen provocatie, maar een logisch gevolg van hoe ik naar vrijheid kijk. Liefde is geen bezit. Zodra je iemand probeert vast te grijpen, verstikt het. Dat betekent niet dat het vrijblijvend is, integendeel, het vraagt juist meer eerlijkheid, meer verantwoordelijkheid.

Share

Dat klinkt als een levenshouding die verder gaat dan alleen relaties.

Ik heb een sterke drang om te bewegen, om niet vast te roesten. Dat zie je ook in mijn liefde voor de bergen. Daar gebeurt iets wat in het dagelijks leven vaak ontbreekt. Alles wordt teruggebracht tot de essentie. Je lichaam, je adem, de volgende stap. Geen ruis, enkel de natuur.

Wat halen de bergen in jou naar boven?

Nederigheid, in de eerste plaats. De bergen geven niets om jouw plannen of ambities. Maar ook scherpte. Je kunt je daar geen halve aandacht veroorloven. En misschien nog wel belangrijker, ze confronteren je met je grenzen.

En jij zoekt die grenzen bewust op?

Ja. Omdat je pas echt leeft op het moment dat iets schuurt. Dat wil niet zeggen dat je roekeloos moet zijn, maar wel dat je bereid moet zijn om buiten het veilige te stappen. Ik heb weinig interesse in een leven dat volledig gecontroleerd en voorspelbaar is.

Je zei ooit: “Ik vertrouw mensen niet die nooit over hun eigen grenzen heen gaan.”

Als je nooit getest wordt, fysiek, emotioneel, mentaal, hoe weet je dan wie je bent? Grenzen zijn er niet alleen om te respecteren, maar ook om te onderzoeken. Soms ga je eroverheen. Soms ga je te ver. Maar daar leer je meer van dan van binnen de lijntjes blijven.

Dat klinkt als een bijna existentiële drang.

Misschien is het dat ook. Ik ben niet geïnteresseerd in een comfortabel leven als dat betekent dat het vlak wordt. Ik wil intensiteit, scherpte, risico. Niet als doel op zich, maar omdat daar iets echts gebeurt. Daar begint het verhaal. Daarom ben ik al twee keer mijn huis kwijtgeraakt. Ben ik praktisch failliet gegaan. Ga ik echt totaal naar de klote als ik drink, of juist als ik de bergen intrek. Kan ik genieten van de pijn van een nieuwe tattoo. Als ik twee dagen comfortabel op een ligbedje in de zon lig, word ik gek.

Je naam duikt steeds vaker op, ook buiten de literatuur. Word je veel benaderd door media?

Mwah, met enige regelmaat. Maar dan opvallend vaak voor de verkeerde dingen. Datingprogramma’s, panelshows, formats waar het vooral moet gaan over “de man achter de schrijver”. Lees: mijn privéleven, mijn relaties, mijn levensstijl. Laatst dus nog voor ‘Winter vol liefde’.

En daar zeg je nee tegen?

Altijd. Zonder uitzondering. Ik heb daar geen enkele interesse in. Ik ben geen curiositeit, geen format, geen gezellig item in een programma dat draait om snelle meningen en oppervlakkig vermaak.

Toch zou het je zichtbaarheid kunnen vergroten.

Dat is precies het probleem. Zichtbaarheid waarvoor? Om bekend te staan als “die schrijver met dat liefdesleven”? Dat interesseert me niet. Ik wil gelezen worden, niet bekeken. Althans niet op die manier. Het gaat niet om inhoud, maar om hapklare persoonlijkheden. Alles moet snel en licht verteerbaar.

Je zei eens: “Ik ben geen Eus.” Wat bedoel je daarmee?

Dat ik niet de behoefte heb om overal aan tafel te zitten, overal iets van te vinden, overal zichtbaar te zijn. Dat is een keuze, en voor sommigen werkt dat goed. Maar voor mij niet. Ik wil niet gereduceerd worden tot een mediapersoonlijkheid waarvan niemand weet waarom het nu eigenlijk een mediapersoonlijkheid is. Schrijven kan Eus niet. Presenteren ook niet. Matennaaien wel, dat kan hij dan weer heel goed.

Als je jezelf profileert als iemand die tegen de stroom ingaat, maar ondertussen voortdurend meebeweegt met wat mediageniek is, wat veilig is, wat goed valt, dan ben je geen dwarsdenker, maar een uitvoerder. En dat is Eus.

Heb je een persoonlijke vete met hem?

Nee hoor. Ik heb ook geen behoefte aan persoonlijke vetes. Maar ik heb wel een hekel aan schijn. Aan mensen die doen alsof ze ergens voor staan, terwijl ze vooral bezig zijn met hun positie. Of weerzinwekkend hypocriet zijn, zoals Carice van Houten en die scheldpygmee, hoe heet ‘ie ook weer? Sander Schimmelpenninck.

Share

Waar wil je wél voor worden uitgenodigd?

Sowieso zit ik gewoon het liefst op een berg, maar als er dan media aankloppen, wil ik dat dat is om mijn werk. Om mijn boeken, om mijn stukken, om wat ik schrijf en denk. Als iemand me wil spreken over Yasmina of over wat ik op Substack publiceer, graag. Maar niet omdat ik “interessant” ben als persoon in een licht entertainmentformat. Dan stuur je me maar een dm-tje, wisselen we telefoonnummers uit en gaan de we hort op. Heb jij al plannen voor zometeen eigenlijk?

Dat houden we even buiten dit interview. Maar, is die houding ook een vorm van verzet?

Misschien wel. Het is in ieder geval een weigering om mee te gaan in het idee dat alles en iedereen voortdurend beschikbaar moet zijn, inwisselbaar en amusementsgericht. Ik geloof dat je als schrijver ook iets mag beschermen: je werk, je aandacht, je integriteit. Je hoeft heus niet alles, en vooral jezelf niet, continu al te serieus te nemen. Maar om dan in Winter vol liefde te gaan zitten is ook weer zo wat.

In je werk, maar ook in hoe je leeft, lijkt er iets grenzeloos te zitten. Alsof je voortdurend de rand opzoekt.

Dat klopt wel. Ik heb weinig met halve ervaringen. Of iets is echt, intens, allesomvattend, of het interesseert me niet. Dat kan zich op verschillende manieren uiten. Soms in het opzoeken van verdoving, in het verliezen van jezelf in nachten die te lang doorgaan. En soms juist in het tegenovergestelde: extreme helderheid, bijvoorbeeld in de bergen. Ook ik wil een groots en meeslepend leven leiden, en dat lukt me vrij aardig wel.

Dat jezelf verliezen maar ook extreem helder zijn, dat klinkt als twee uitersten.

Dat zijn het ook. Aan de ene kant heb je de overgave, het loslaten van controle, het opgaan in wat je bacchanalen van plezier zou kunnen noemen. Als escapisme, als een manier om het leven in zijn meest rauwe vorm te ervaren. Aan de andere kant heb je de bergen, waar alles juist teruggebracht wordt tot discipline, focus en overleven.

Wat verbindt die twee?

Intensiteit. In beide gevallen ga je voorbij aan het alledaagse. Je verlaat het veilige midden. Of je nu nachtenlang doorhaalt of op grote hoogte je lichaam tot het uiterste drijft, het gaat om hetzelfde verlangen: voelen dat je leeft, zonder filter.

En dat taboeloze waar mensen je soms mee associëren?

Taboes zijn vaak sociaal geconstrueerde grenzen die weinig te maken hebben met wat iemand werkelijk ervaart of nodig heeft. Ik ben niet geïnteresseerd in provoceren om het provoceren, maar wel in het doorbreken van die automatische beperkingen. In onderzoeken wat er gebeurt als je ze loslaat. Ik ken echt geen taboes.

Share

Is dat niet gevaarlijk?

Soms. Maar een leven zonder risico is uiteindelijk ook een vorm van langzaam verdwijnen. Ik kies er liever voor om af en toe te ver te gaan, dan om nooit echt ergens te komen.

Je komt in dit gesprek behoorlijk uitgesproken over. Scherp, confronterend. Maar ben je eigenlijk niet gewoon een enorme dromer?

Ja. Zonder twijfel. Misschien wel in de eerste plaats. Ik kan een grote muil hebben, fel zijn, hard in mijn uitspraken. Maar dat is niet de kern.

Wat is die kern dan wel?

Zachtheid, denk ik. Of gevoeligheid, als je het minder sentimenteel wilt maken. Ik ben iemand die geraakt wordt door kleine dingen. Dieren. Bloemen. Muziek die ineens binnenkomt. Poëzie die iets openbreekt waarvan je niet eens wist dat het er zat.

Dat botst misschien met het beeld dat mensen van je hebben.

Misschien. Maar die twee sluiten elkaar natuurlijk niet uit. Integendeel.

Dus achter die uitgesproken stem zit…

Een hartstikke lieve jongen! Iemand die droomt. Die gelooft in schoonheid. Die zich kan verliezen in een landschap, in een melodie, in een zin die precies goed valt.

Ben je een soort moderne Bukowski?

Dat is gevaarlijk terrein, je met zulke grootheden te vergelijken. Maar ik snap wel waar het vandaan komt. Ik geloof niet in gepolijste levens. Ik geloof in rafelranden.

Wat bedoel je daarmee?

Dat het echte leven zich niet afspeelt in nette zinnen en goedgekeurde emoties. Het zit in de nachten die te lang duren, in gesprekken die ontsporen, in momenten waarop je jezelf niet helemaal onder controle hebt. Daar zit de waarheid. En daar moet je als schrijver of gewoon als mens durven zijn.

Alsof alles beheersbaar is. Alsof het leven zich laat structureren in veilige hoofdstukken. Zo werkt het niet. Soms moet je het laten ontsporen om iets echts te vinden.

En hoe leef je zelf?

Niet voorbeeldig, laat ik het zo zeggen. Ik geloof niet in balans als hoogste goed. Ik geloof in intensiteit. In vol erin gaan, ook als dat betekent dat je af en toe tegen de muur loopt. Je schrijft niet over het leven door ernaar te kijken, je schrijft erover door er middenin te staan.

En de prijs daarvan?

Die betaal je. Altijd. Maar dat is precies wat het waardevol maakt. En dood ga je toch wel, dus wat is het probleem?

Share

We hebben het gehad over succes, prijzen, verkoop. Maar wanneer dacht je: dit wordt niets?

Vaker dan je denkt. Er zijn momenten geweest, ook tijdens het schrijven van Yasmina, dat ik ernaar keek en dacht: dit is leeg. Dit gaat niemand raken. Misschien moet ik gewoon stoppen.

Echt stoppen?

Ja. Niet dramatisch, maar heel praktisch. Of, nou ja, misschien ben ik zo nu en dan ook wel een beetje melodramatisch. Dat je denkt, misschien ben ik hier gewoon niet goed genoeg in. Dat alles wat je maakt eigenlijk onder je eigen ambitie blijft. En dan stoppen, al is het tijdelijk, dat aankondigen via social media en natuurlijk wel gewoon blijven schrijven en weer terugkeren in de openbaarheid.

Dus falen hoort erbij?

Ja. Op je muil gaan. Opstaan en weer doorgaan. Als je niet bereid bent om iets te maken dat kan mislukken, maak je automatisch iets dat veilig is. En veilige literatuur is meestal dode literatuur.

Schrijf je eigenlijk voor je lezers?

Nee. En ja, maar op een andere manier. Ik schrijf niet om het de lezer makkelijk te maken. Ik schrijf om iets echts te maken. Als dat betekent dat een lezer moet werken, moet twijfelen, zich ongemakkelijk voelt, dan heb ik het goed gedaan.

Dus je wil niet per se begrepen worden?

Ik wil dat iemand iets voelt wat hij of zij niet meteen kan plaatsen. Dat het blijft hangen.

Ben je niet bang om lezers te verliezen?

Nee. Natuurlijk verlies je lezers. Maar dat hoort erbij. Als iedereen je blijft volgen, ben je waarschijnlijk niet aan het bewegen. Dan ben je een soort Eus. Het betaalt de hypotheek, maar het is als een hol vat.

Laten we het toch even hebben over iets waar weinig schrijvers graag over praten: geld. Wil je rijk worden van schrijven?

Ik heb geen romantisch beeld van armoede. Dat quasi-romantische beeld van die armetierige schrijver die zit te ploeteren op een zolderkamertje, omdat schrijven lijden is, wat overigens wel klopt, dat beeld erken ik niet als romantisch. Dus ja, ik wil dat mijn werk goed verkoopt. Ik wil dat het me vrijheid geeft, in tijd, ruimte, en financiële onafhankelijkheid.

Is commercieel succes verdacht?

Tuurlijk niet. In sommige kringen wel. Waar geld stinkt, maar het meestal ook tegen de plinten klotst. Alsof succes automatisch betekent dat iets minderwaardig is. Dat vind ik een gemakzuchtige houding. Slechte boeken kunnen goed verkopen, maar goede boeken ook. Het één sluit het ander niet uit.

Voel je schaamte bij succes?

Soms wel, omdat die houding zo diep in onze Hollandsche genen zit. Doe maar normaal, je kent het wel. En natuurlijk heb ook ik last van het Imposter Syndrome. Maar ik probeer dat los te laten. Uiteindelijk is het simpel: als mensen je boek kopen en lezen, betekent het dat het iets doet. Dat is geen reden voor schaamte, daar mag je trots op zijn.

Share

Als je één zin zou moeten geven die jouw schrijverschap samenvat, wat zou dat zijn?

Dat je bereid moet zijn om alles te verliezen wat werkt, om iets te maken dat klopt.

Je werkt gestaag aan je bekendheid in Nederland, maar waar wil je naartoe? Wat zijn je ambities?

Nederland is klein. Zowel geografisch als qua Nederlands taalgebied. Ik schrijf niet met grenzen in mijn hoofd, dus het voelt ook logisch dat mijn werk daar niet zou moeten stoppen. Een van mijn belangrijkste doelen is om de vertaalrechten van mijn boeken te verkopen en een internationaal publiek te bereiken.

Waarom is dat zo belangrijk voor je?

Ik wil gelezen worden. Dat is de essentie. En omdat de thema’s waar ik over schrijf niet exclusief Nederlands zijn. Yasmina speelt zich af in Iran, maar gaat over iets universeels: vrijheid, macht, verbeelding. Dat zijn geen lokale onderwerpen. Ik ben ervan overtuigd dat dit verhaal net zo goed gelezen kan worden in Berlijn, New York of Istanbul. Tossa idem, dat gaat over liefde, vriendschap en de dood. En mijn thrillers kun je makkelijk internationaal zien.

Zie je dat als een volgende stap of als een noodzakelijk onderdeel van je schrijverschap?

Het is een volgende stap, maar ook een vorm van logica. Als je serieus genomen wilt worden als schrijver, moet je bereid zijn om je werk bloot te stellen aan andere talen, andere contexten, andere lezers. Dat is spannend, want je verliest ook controle. Maar juist dat maakt het interessant. Een noodzakelijke volgende stap dus.

Wat zou internationaal succes voor je betekenen?

Dat je boek ergens verschijnt waar je zelf nooit bent geweest, en dat het daar iets losmaakt. Dat iemand aan de andere kant van de wereld zich herkent in een verhaal dat jij hier hebt geschreven. Dat idee vind ik misschien wel het meest fascinerende aan literatuur.

En praktisch?

Goede buitenlandse uitgevers vinden, sterke vertalers, de juiste timing. Het is ook gewoon een kwestie van geduld en doorzetten. Maar ik ben daar vrij helder in. Ik wil dat mijn boeken de grens overgaan. En daar maak ik ook geen geheim van: ik wil financieel onafhankelijk zijn. De kans daarop wordt alleen maar groter als je van de hele wereld je speeltuin maakt.

Is er een specifieke plek waar je als eerste door wilt breken?

Niet per se. Het gaat me minder om één land en meer om beweging. Daarna zie je wel waar het landt.

Tot slot, terug naar Yasmina. Wat hoop je dat lezers voelen als ze het boek dichtslaan?

Ongemak. Misschien schaamte. Maar ook bewondering voor iemand die, ondanks alles, blijft dromen van vrijheid. Dat het ze raakt en het is misschien heel moralistisch, maar dat het ze aan het denken zet. Maar bovenal hoop ik dat ze hebben genoten van het boek. Want dat is ook essentieel, simpelweg lekker lezen.

Tot slot, wie is Yasmina voor jou?

Iemand die opgesloten zit in een systeem dat haar wil reduceren tot niets, en die daar toch iets tegenover zet wat niet te breken is. Geen heroïek, maar een stille, koppige weigering om te verdwijnen. Yasmina zal dan ook altijd blijven bestaan.

Dankjewel, Tjeerd, voor dit openhartige gesprek.

Graag gedaan. Gaan we zo de stad nog in? Kom, ik schenk je glas nog eens vol.

Een kop koffie is ook altijd welkom!

Ook tof, waar je zelf nóg blijer van wordt, is door een boek van me te kopen!

Yasmina is een jonge Iraanse vrouw die gevangenzit in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Haar celgenoot is Jale, een oudere vrouw die Yasmina de martelingen, de vernederingen en de bijtende onzekerheid even doet vergeten door ’s nachts de oude sprookjes uit Duizend-en-een-nacht te vertellen.

Jale is een begenadigd chroniqueur, die de sprookjes uit Perzië, Babylonië en het oude Egypte volmaakt met haar eigen ideeën en fantasieën. De fabelachtige verhalen vormen de basis van een warme vriendschap en diepe verbondenheid tussen de twee vrouwen.

Jale groeide op in het Iran van voor 1979, Yasmina werd geboren tijdens de Perzische Golfoorlog begin jaren negentig. Twee vrouwen met een verschillende geschiedenis, maar met één gewenste toekomst: een vrije.

‘Yasmina vertelt een diep ontroerend en betekenisvol verhaal. We waarderen wat je doet om dergelijke verhalen met de wereld te delen.’ ~ Narges Foundation

Een zelfgekozen bedrag als losse donatie doen kan hier, met een directe overboeking naar NL70 BUNQ 2076 5623 89 t.n.v. Tjeerds Brainfarts onder vermelding van je mailadres of door op het BUNQ-logo te klikken. Natuurlijk krijg je bij een losse donatie ook - tijdelijk naar rato - toegang tot betaalde content.

Los doneren via PayPal of Stripe is ook mogelijk. (NB.: PayPal leidt je naar een donatiepagina op naam van mijn uitgeverij, Jalapeño Books)

Dit interview verscheen eerder in [medium nog toevoegen, TL] en werd daarna breed opgepikt door diverse media waaronder [media nog toevoegen, TL].

Terwijl ik wat zat te doomscrollen op Instagram, kwam ik tot mijn grote verdriet en ergernis in een algoritme van intersectioneel feministen terecht. Beelden van een demonstratie in - hoe kan het ook anders - Amsterdam op Internationale Vrouwendag vulden mijn timeline.

Import Zita’s die denken dat ze een dappere strijd strijden door iets te blèren over baas in eigen buik, Palestina (waar ligt dat nou precies, dat Palestina?) en plakkaten over clitjes en orgasmekloven. Hedendaagse Dolle Mina’s. Wat een verschil zijn dit soort demonstraties in vergelijking met die van de dappere (jonge) vrouwen én mannen in, laten we eens een zijstraat nemen, Iran.

Iran, waar een werkelijke strijd gestreden wordt, op leven en dood. Vóór vrijheid, vóór vrouwen. Misschien herinneren zelfs die Zita’s nog het afknippen van het haar door Iraanse vrouwen als krachtig symbool van protest en verzet tegen de strenge moraalwetten en de verplichte hijab in Iran. De Gisuborān, ontstaan uit woede over de dood van Mahsa Amini wat uitgroeide tot een wereldwijd symbool van solidariteit met de Iraanse vrouwenstrijd. Maar goed, toen was Israël nog niet betrokken bij die strijd, dus was het nog salonfähig.

Vrouw, leven, vrijheid.

Maar in 2026 is het “fuck die vrouwen in Iran, want joden enzo”.

De strijd in Amsterdam, centrum van de wereld?

Niets meer dan luie, verwende hipster Gen-Z’ers met zelfhaat die roeptoeteren dat ze geen rechten hebben en hun dagelijkse strijd afsluiten met een aperolletje op een terras en als ze echt lekker gek willen doen plakken ze ‘s avonds nadat ze zich door een Tinder-date hebben laten volspuiten met schurft en chlamydia een Hamas-vlaggetje op de deur van hun joodse kamergenoot. Een beetje zoals die oom die in ‘40/’45 in het verzet heeft gezeten door zeker drie keer een verdwaalde Duitser de verkeerde weg te wijzen toen hij de weg naar het oosten vroeg.

Dan LINDA.meiden, dat andere egomagazine van Linda de Mol waarin pubermeisjes worden gedrogeerd met lauwe posts over natuurwijnfeminisme, mannenhaat en natuurlijk de totaal geschifte liefde voor alles wat juist indruist tegen hun feministische inborst, namelijk de islam, komt óók regelmatig voorbij in mijn timeline en de zelfhaat klots werkelijk tegen de plinten. Het grappige is natuurlijk dat álles wat zij worden geacht te haten, namelijk de roomboterblanke Westerse man, in alles gewoon hun vader, hun opa, hun broertje, hun vriendje is.

Overigens heb ik van horen zeggen dat het vodje onofficieel het huismagazine van de Amsterdamse GroenLinks jugend is met de fascistische Zita Pels als ghost-hoofdredacteur. Excuus, -trice. Zita, een knettergek linksvrouwtje die in 1944 af zou zien van de zeven gulden vijftig kopgeld omdat het haar oprecht te doen is om de uitroeiing van de joden. Dat moet je haar wel nageven, ideologisch is ze weinig hypocriet, ze staat voor haar idealen.

Die hedendaagse Dolle Mina’s dus. Het is oprecht schattig dat die meisjes uit Schalkwijk en Marknesse tijdens hun studie communicatiewetenschappen in het Amsterdamse vertoeven, radicaliseren tot extreemlinkse antisemieten en zichzelf Dolle Mina durven te noemen.

Maar deze zelfbenoemde Mina’s staan werkelijk voor niks. Het reeds bereikte nog eens willen bereiken? Het verworvene nog eens bevechten? Hoe noem je zoiets? Hoe werkt dat? Je hebt recht op abortus. Soit. De seksuele moraal is nog nooit zo vrij geweest als nu. (love it!) Je kan miljonair worden door je te laten fistfucken op OnlyFans, geen haan die er naar kraait. Tegelijkertijd is de nieuwe generatie zo preuts als de neten. Je zou het schizofreen kunnen noemen.

Wist u trouwens dat de Nederlandse en Belgische Mina’s van weleer streden voor gelijke lonen voor mannen en vrouwen, het recht op abortus, betere kinderopvang, gelijke kansen in werk en onderwijs en seksuele vrijheid voor vrouwen? Mission completed dus voor ons kleine kikkerlandje en de Vlamingen. Valt er wat bij te schaven? Tuurlijk, altijd. Het kan altijd beter. Natuurlijk zijn er nog onterechte verschillen.

Maar deze demonstraties zijn een gotspe. Op een van die demo-filmpjes liep er een klein meisje in haar blote tetjes “baas in eigen buik, ik heb al twee abortussen gehad en ik ben er trots op!” te scanderen.

Begrijp me niet verkeerd, als progressieveling ben ik pro-abortus. Maar roepen dat je trots bent op je twee abortussen and counting hoogstwaarschijnlijk, is gewoon een waanzinnig statement.

Enfin, de hedendaagse zelfbenoemde Dolle Mina’s zijn een soort zielloze AI-versies van Tim Hofman. Nietszeggend, ze schreeuwen vooral heel hard om het verkrijgen van rechten die ze al hebben en het ontbreekt ze werkelijk aan oprechte intenties om iets beter te maken, op het streven naar échte gelijkwaardigheid en het steunen van hen die werkelijk strijden om een beter bestaan. Het is eenzijdig, vooral heel veilig, deugpronkerig en heel erg decadent.

Je hoort ze namelijk nooit over de besnijdenis van jonge meisjes. Over de walgelijke verkrachtingen van jonge Israëlische vrouwen op (en na) 7 oktober. Sterker nog, tijdens die demo in het Amsterdamse waren de Hamasvlaggen, kufiya-sjaaltjes en de vlaggen van het islamofascistische regime in Iran weer niet te tellen. Gillen om gelijke rechten, op Hitleriaanse wijze De Jood van al het kwaad in de wereld betichten, in hun blote tetjes de ayatollah verheerlijken, terwijl onderwijl hun zusters en homosensuele broeders in Iran worden gegangraped, gemarteld en vermoord.

Het heeft niets van doen met het onder druk staan van vrouwenrechten en dat bestrijden.

Het is dystopisch.

Orwelliaans.

En bovendien wanstaltig.

Een kop koffie is ook altijd welkom!

Ook tof, waar je zelf nóg blijer van wordt, is door een boek van me te kopen!

Yasmina is een jonge Iraanse vrouw die gevangenzit in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Haar celgenoot is Jale, een oudere vrouw die Yasmina de martelingen, de vernederingen en de bijtende onzekerheid even doet vergeten door ’s nachts de oude sprookjes uit Duizend-en-een-nacht te vertellen.

Jale is een begenadigd chroniqueur, die de sprookjes uit Perzië, Babylonië en het oude Egypte volmaakt met haar eigen ideeën en fantasieën. De fabelachtige verhalen vormen de basis van een warme vriendschap en diepe verbondenheid tussen de twee vrouwen.

Jale groeide op in het Iran van voor 1979, Yasmina werd geboren tijdens de Perzische Golfoorlog begin jaren negentig. Twee vrouwen met een verschillende geschiedenis, maar met één gewenste toekomst: een vrije.

‘Yasmina vertelt een diep ontroerend en betekenisvol verhaal. We waarderen wat je doet om dergelijke verhalen met de wereld te delen.’ ~ Narges Foundation

Een zelfgekozen bedrag als losse donatie doen kan hier, met een directe overboeking naar NL70 BUNQ 2076 5623 89 t.n.v. Tjeerds Brainfarts onder vermelding van je mailadres of door op het BUNQ-logo te klikken. Natuurlijk krijg je bij een losse donatie ook - tijdelijk naar rato - toegang tot betaalde content.

Los doneren via PayPal of Stripe is ook mogelijk. (NB.: PayPal leidt je naar een donatiepagina op naam van mijn uitgeverij, Jalapeño Books)

Het lijkt een leven lang geleden, maar een jaar of 15 terug was ik met enige regelmaat te vinden in Israël, Gaza, Judea en Samaria (grosso modo beter bekend als de Westbank of de Westelijke Jordaanoever), Syrië, Libanon en zelfs Irak.

“Zelfs Irak” zeg ik, maar dat is eigenlijk niet waar: op het allerlaatste moment, in 2014, zou ik naar Irak doorreizen. Echter, mijn fixer werd vermoord. Mijn trip werd gecanceld, ik strandde in Jordanië. Klein pils vergeleken met de moord en de opmaat naar waar deze moord deel van uitmaakte: de genocide op het vergeten volk, de Jezidi’s.

Aanleiding voor dit stukje, na bijna twee maanden stilte mijnerzijds, is een stuk van Theodor Holman. Een talent wel, deze jongeling. Heeft een scherpe pen. En de conclusie van zijn laatste epistel luidde als volgt:

Jouw generatie wil, net als de generatie na jou, en net als mijn generatie, de wereld veranderen. Maar de wereld wil niet veranderen, want de wereld bestaat uit mensen die oorlog willen.

We delen die angst, over oorlog. Angst, of observatie. Geef het een naam. Nu ken ik een oer-Hollandsche knaap (18) die menigmaal heeft gezegd dat hij naar Oekraïne wil om te vechten. En ik snap het. Ik ben opgegroeid met Tour of Duty. (fantastische serie, fantastische muziek) De heroïek van die dappere Amerikaanse soldaten in de hitte van de Vietnamese jungle, geweldig. Thuis, vroeger in Rotterdam speelden we op straat ‘oorlogje’. Gek toch, oorlogje spelen. Het is jeugdige onverschrokkenheid denk ik. En opgroeien met de Tweede Wereldoorlog als rugzakje, opa’s in kampen, de hongerwinter, het bombardement, de holocaust en de eeuwige romantisering van oorlog, van de goede versus de slechte.

We willen de wereld veranderen. Iedere generatie wil dat, iedere generatie op de eigen manier en volgens de eigen opvattingen en zienswijze.

Maar goed, hoewel jong van lijf, leden en geest, ben ik inmiddels wel op een leeftijd dat ik weet, door schade, schande en wat bijzondere levenskeuzes, dat oorlog niets heroïsch is en het ook zelden echt iets verandert. Ik wil geen oorlog. Ik wil pais en vree en liefde en romantiek en poëzie en bachanalen van liefde en orgastisch liefhebben. Verandering is prima. Maar zonder bloedvergieten, als het u belieft.

“Ja maar, Tjeerd, jij steunt toch de aanvallen van de VS en Israël op Iran?”

“Je bedoelt dat ik wil dat het islamofascistische regime in Iran het veld ruimt? Ja. Ik ben soms net een mens, met al mijn hypocrisie of tegenstellingen. Oorlog? Nee. Maar ja, ik gun die dappere Perzen, dat schitterende volk een mooi leven, zonder repressie en angst en onderdrukking. Dus, ja, tsja…”

Oorlog is lelijk. Morsig. Er is niets romantisch aan oorlog. Het geluid van kogels, de geur van explosies, die rare marsepeinen odeur, het gekrijs van jonge mannen die doorkliefd worden door brandend lood, het is verschrikkelijk, het is de hel, het laat me nog altijd met enige regelmaat wakker schrikken.

… in Sderot sliep ik bij Bob achter een gordijntje in de woonkamer en zaten we al whiskey drinkend de raketbeschietingen vanuit de Gazastrook uit. Hij scheldend op alles wat Palestijns was, ik bevend als een rietje veinzend dat een raketbeschieting voor mij ook dagelijkse kost was.

Er was een moment dat ik terugkwam van een reis naar het land van melk en honing. Ik had er mijn eerste bijna-dood-ervaring, het benoemen verder niet waard, maar het was intens. Op een zaterdagmiddag landde ik op Schiphol, ‘s avonds hadden we een feestje in Rotterdam, bij mijn beste vrienden. Die overgang, die totale nietszeggendheid van dat klotefeest terwijl ik ‘s ochtends nog in een soort overlevingsmodus zat… Welnu, het was goed voor mijn relativeringsvermogen. Ik vertelde summier wat ik de afgelopen dagen had meegemaakt. Er werd meewarig op gereageerd. “Ja, heftig joh. Biertje?” En het leven ging door. Zoals altijd.

“Ben jij een dromer?” vroeg iemand mij vandaag. “Ik vind je zo normaal, terwijl je echt fantastische boeken schrijft.”

Ik denk dat het een compliment was. Hoewel ik natuurlijk niet normaal wil zijn. Maar ben ik een dromer? Dat wel.

De nachtmerries komen en gaan. Maar de dromen, het wensdenken wellicht, die voeren de boventoon. Ik droom van een vrije wereld, zonder geweld, zonder dwang, zonder oorlog.

Waar jonge jongens niet opgehangen worden, maar gewoon puber mogen zijn, met ambities en wensen en, ja, dromen, natuurlijk dromen. O, lieve jeugd, blijf dromen.

Droom de meest fantastische dromen waarbij de wereld aan je voeten ligt.

Een kop koffie is ook altijd welkom!

Een zelfgekozen bedrag als losse donatie doen kan hier, met een directe overboeking naar NL70 BUNQ 2076 5623 89 t.n.v. Tjeerds Brainfarts onder vermelding van je mailadres of door op het BUNQ-logo te klikken. Natuurlijk krijg je bij een losse donatie ook - tijdelijk naar rato - toegang tot betaalde content.

Los doneren via PayPal of Stripe is ook mogelijk. (NB.: PayPal leidt je naar een donatiepagina op naam van mijn uitgeverij, Jalapeño Books)

Ook tof, waar je zelf nóg blijer van wordt, is door een boek van me te kopen!

Yasmina is een jonge Iraanse vrouw die gevangenzit in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Haar celgenoot is Jale, een oudere vrouw die Yasmina de martelingen, de vernederingen en de bijtende onzekerheid even doet vergeten door ’s nachts de oude sprookjes uit Duizend-en-een-nacht te vertellen.

Jale is een begenadigd chroniqueur, die de sprookjes uit Perzië, Babylonië en het oude Egypte volmaakt met haar eigen ideeën en fantasieën. De fabelachtige verhalen vormen de basis van een warme vriendschap en diepe verbondenheid tussen de twee vrouwen.

Jale groeide op in het Iran van voor 1979, Yasmina werd geboren tijdens de Perzische Golfoorlog begin jaren negentig. Twee vrouwen met een verschillende geschiedenis, maar met één gewenste toekomst: een vrije.

‘Yasmina vertelt een diep ontroerend en betekenisvol verhaal. We waarderen wat je doet om dergelijke verhalen met de wereld te delen.’ ~ Narges Foundation

Een jaar of twee geleden deed ik het ook al eens, er een paar maanden tussenuit piepen waar het ‘de schrijverij’ betreft.

Wegens ultieme vermoeidheid, verbitterde teleurstelling en het vechten tegen de bierkaai. Toen kwam er toch weer een nieuw boek. Tossa. En nog één. Yasmina. En nog wat andere schrijfprojecten. En Substack, waarvan dit epistel het 244e stuk is.

Maar toch piep ik er weer even tussenuit. Wegens ultieme vermoeidheid, verbitterde teleurstelling en het vechten tegen de bierkaai.

Het is namelijk schrijven tegen de klippen op. Zowel hier op Substack waar de groei zo gestaag is als een teruglopende klok, alsook in ‘s lands boekenbranche waar ik noestig probeer mijn boeken en nu specifiek mijn nieuwste boek Yasmina onder de aandacht probeer te brengen, maar wat nog altijd een hopeloze verspilling van tijd, energie en heel veel geld blijkt te zijn.

En in plaats van steeds bozere posts de wereld in te slingeren, kan ik dan maar beter gewoon even verdwijnen. Afstand nemen. De kop rust gunnen.

Alle betaalde abonnementen heb ik voor onbepaalde tijd on hold gezet, zodat er geen geld wordt afgeschreven. (ook die van Tjeerd & Ebru)

Voor nu, dank voor jullie vertrouwen, voor het lezen van mijn supstekkies, mijn boeken, het gluren op mijn Instagram en zoals ze in Oostenrijk plachten te zeggen - wir sehen uns wenn wir uns sehen.

Ik zie jullie weer, wanneer ik jullie zie.

Adios!

Tjeerd

TIME Magazine: Naar schatting 30.000 mensen zouden alleen al op 8 en 9 januari op straat in Iran zijn omgekomen, zo vertelden twee hoge functionarissen van het Iraanse ministerie van Volksgezondheid aan TIME. Dit duidt op een dramatische stijging van het dodental. Zoveel mensen werden die donderdag en vrijdag door de Iraanse veiligheidsdiensten afgeslacht dat de capaciteit van de staat om de doden te verwerken ontoereikend werd. De voorraad lijkzakken was uitgeput, aldus de functionarissen, en ambulances werden vervangen door vrachtwagens met opleggers.

Is het kies om het ene leed met het andere leed te vergelijken? Of specifieker, is het kies om aantallen doden in verschillende conflicten - hoewel er enige overlap is - te vergelijken?

Misschien wel, misschien niet. Zal te maken hebben met ieders morele kompas. Mijn morele kompas heeft er na ruim twee jaar Rode Lijn genocideroepers aangehoord te moeten hebben, geen enkele moeite mee om bij herhaling de hypocrieten onder ons te wijzen op hun morele failliet. En dus ook hun hypocrisie.

Na de genocidale pogrom van Hamas en de hunnen op Israëlische burgers, waarbij vrouwen werden verkracht, kinderen werden vermoord en jonge mensen werden ontvoerd, vielen in de aftermath volgens het Gaza Ministry of Health (ergo: Hamas) 71.200 tot 71.550 doden. Daarvan zijn er zo’n 15.000 tot 20.000 geteld als Hamas-strijders. Een smaldeel van de burgerdoden betreft burgers die op 7 oktober juichend op staat stonden om te vieren dat hun geliefde Hamas-strijders die vermaledijde joden over de kling aan het jagen waren aan de andere zijde van het hek. No mercy voor die lui - het maakt je medeplichtig en dus zijn die burgerdodengetallen aan deflatie onderhevig.

Share

Maar goed, laten we de Hamas fanboys en -girls wél meetellen als onschuldige slachtoffers, én houden we de waarschijnlijk schromelijk overdreven cijfers van Hamas zelf aan, dan blijven er grofweg 50.000 burgerslachtoffers over, verspreid over twee jaar strijd in dichtstedelijk gebied: de laagste burger/strijder ratio in de oorlogsgeschiedenis van de mens.

Tot zover dus die niet bestaande genocide op “de Palestijnen”.

Iran dan, waar de islamofascistische staat haar eigen burgers bruut afslacht, maar zich beschermd en verdedigd ziet door Rode Lijn marcheerders, genocideblaffers, intifadalovers en andere onzuivere types die twee jaar lang Hamas de wind uit de zeilen nam, maar die nu hun muilen houden over duizenden en duizenden afgeslachte Iraanse burgers.

Gaza: in twee jaar tijd 50.000 burgerslachtoffers.

Iran: in twee dagen tijd 30.000 burgerslachtoffers.

Gaza: gevolg van een zelf geïnitieerde oorlog.

Iran: onschuldige burgers doelbewust afgeslacht door een moorddadig islamofascistisch regime.

En al die Rode Lijners? Stilzwijgend de Iraanse Genocide goedkeuren, met de keffiyeh sjaaltjes nog om de nek en de kartonnen bordjes met daarop From the river to to sea blablabla en oproepen tot een intifada prijkend op de schoorsteenmantel.

De stilte en de hypocrisie zijn hemeltergend.

Een kop koffie is ook altijd welkom!

Een zelfgekozen bedrag als losse donatie doen kan hier, met een directe overboeking naar NL70 BUNQ 2076 5623 89 t.n.v. Tjeerds Brainfarts onder vermelding van je mailadres of door op het BUNQ-logo te klikken. Natuurlijk krijg je bij een losse donatie ook - tijdelijk naar rato - toegang tot betaalde content.

Los doneren via PayPal of Stripe is ook mogelijk. (NB.: PayPal leidt je naar een donatiepagina op naam van mijn uitgeverij, Jalapeño Books)

Ook tof, waar je zelf nóg blijer van wordt, is door een boek van me te kopen!

Yasmina is een jonge Iraanse vrouw die gevangenzit in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Haar celgenoot is Jale, een oudere vrouw die Yasmina de martelingen, de vernederingen en de bijtende onzekerheid even doet vergeten door ’s nachts de oude sprookjes uit Duizend-en-een-nacht te vertellen.

Jale is een begenadigd chroniqueur, die de sprookjes uit Perzië, Babylonië en het oude Egypte volmaakt met haar eigen ideeën en fantasieën. De fabelachtige verhalen vormen de basis van een warme vriendschap en diepe verbondenheid tussen de twee vrouwen.

Jale groeide op in het Iran van voor 1979, Yasmina werd geboren tijdens de Perzische Golfoorlog begin jaren negentig. Twee vrouwen met een verschillende geschiedenis, maar met één gewenste toekomst: een vrije.

‘Yasmina vertelt een diep ontroerend en betekenisvol verhaal. We waarderen wat je doet om dergelijke verhalen met de wereld te delen.’ ~ Narges Foundation

‘Goedenavond heer, waar gaat de reis naartoe?’

‘Laten we maar beginnen bij Den Haag Centraal, beste man,’ verzucht ik. ‘Maar doe eerst het Malieveld even aan wil je.’

‘Zo u wilt.’

‘Dankjewel.’

Terwijl de taxichauffeur de meter aanzet en langzaam optrekt, word ik overvallen door een intense moeheid. Mijn lichaam zakt weg in de leren bekleding van de oude Mercedes en terwijl de schemer invalt, springen de straatlantaarns aan. Autolichten schieten voorbij als strepen neon in een drukke winkelstraat.

‘U komt zojuist terug van vakantie?’

‘Zoiets,’ mompel ik.

Mijn vingers tintelen van de koude overgang buiten naar de aangename warmte binnen. We laten Zestienhoven, of Rotterdam/The Hague Airport zoals we nu moeten zeggen, achter ons en schieten de A13 op. Een nieuw verkeersplein is verrezen, zie ik. Het is een tijd geleden dat ik in Nederland ben geweest.

‘Heeft u een specifiek adres voor me, of…?’

‘Om precies te zijn, heb ik een aantal adressen. Hoeveel tijd heb je?’

De taxichauffeur kijkt in zijn binnenspiegel en scant me. Zijn ogen focussen weer op de weg en kijken mij dan nogmaals aan via de spiegel.

‘Mijn naam is Peter en ik heb net zolang de tijd als dat u wilt.’

‘Dat is fijn, Peter, dankjewel.’

‘Heeft u zin in muziek?’

‘Als je de radio bedoelt, dan liever niet.’

‘Ik heb een eigen playlist. Mag ik die opzetten?’

‘Ga je gang, Peter. Het is jouw auto.’

Met een bevestigende knik drukt Peter zijn playlist aan. ‘Masters of War’ van Dylan is het eerste lied dat klinkt, net terwijl we de Utrechtsebaan oprijden en de tunnels doorschieten richting het Malieveld.

‘Er zitten gelukkig geen asfaltplakkers op de weg,’ grinnikt Peter.

We slaan linksaf en al wat ik zie is een donkere vlakte. Het Malieveld, het is er uitgestorven.

‘Rij gelijk maar door naar CS, alsjeblieft.’

Niet veel later stoppen we aan de achterzijde van het station. Het is er rustig.

‘Wacht hier even, Peter. Ik ben zo terug.’

Met gezwinde spoed schiet ik de schuifdeuren door en loop naar de perrons. Er klinkt niet veel meer dan het gepiep van remmende treinen en heel in de verte een fluitende conducteur. Ik slaak een zucht en loop terug naar de taxi. Zodra ik de schuifdeuren weer door ben, hoor ik ‘A Change Is Gonna Come’ van Sam Cooke.

‘Prachtig nummer,’ complimenteer ik Peter wanneer ik instap. ‘Volgende stop, of eigenlijk zijn het meerdere stops, maar laten we beginnen met Amsterdam Centraal, dan het Concertgebouw, de UvA en de Vrije Universiteit, o en doe ook het Holocaustmuseum maar even aan. Museumplein en Dam kunnen we misschien ook nog even meepakken.’

Share

Met een simpele hoofdknik gaat Peter akkoord en we rijden al snel Den Haag uit. Een klein halfuurtje later spring ik uit de auto, loop het station van Amsterdam binnen en sta in tien seconden weer buiten. Op de Dam, niets dan duiven, trams en dronken toeristen. Holocaustmuseum idem, met uitzondering van de opzichtige beveiliging om te waarborgen dat er geen tweede Jodenjacht in korte tijd ontstaat.

‘Wat nu, meneer?’ vraagt Peter als we heel Amsterdam hebben gehad. ‘O wacht, moet u horen. ‘We Shall Overcome’ van Pete Seeger nu…’

Samen luisteren we even in stilte, terwijl buiten de taxi de wereld doordraait.

‘Nijmegen, de Radboud. En Wageningen. Weet je wat, we maken direct een universiteitsronde. Door naar Twente en dan zakken we af naar het zuiden, via Tilburg naar Maastricht.’

Ergens op de weg tussen het verre oosten en het diepe zuiden stoppen we bij een tankstation. Peter rookt een shaggie, ik drink een loeihete bak koffie. Uit de speakers galmt ‘Get Up, Stand Up’ van Bob Marley.

‘Kent u dat filmpje van die ouwe matroos?’

‘Die van die negerin met tepels als sigarenpeuken?’

Peter schiet in een onbedaarlijke lachbui. ‘Die ja! Moet ik bij Marley altijd aan denken. Ik heb ook op de grote vaart gezeten, moet u weten. Jamaica ben ik ook geweest en manoman de vrouwen daar. Zo’n donkere huid op een maagdelijk wit matras, hemels.’

Marley gaat over in ‘Mens, durf te leven!’ van Shaffy. Peter piekt zijn peuk weg, ik gooi mijn lege bekertje in een kliko en ieder met onze eigen gedachten stappen we weer in. Bij de kunstfaculteit van de uni van Maastricht stap ik weer uit. Stilte, oorverdovende stilte. Alsof iemand de wereld ineens heeft uitgezet en vergeten is hem weer aan te doen. Zelfs het tikken van mijn eigen hart lijkt te haperen. Mijn oren suizen, wanhopig op zoek naar iets om zich aan vast te grijpen.

‘Breng me terug naar Rotterdam, Peter. Nog één laatste stop. Of nee, twee. Breng me naar De Zwaan en daarna naar het station.’

We hebben de nacht over zien gaan in de morgen, de nevel trok op. Muziek klonk, soms overheerste de stilte. Peter rookte, ik dronk koffie. Op de Erasmusbrug ploegden fietsers door de koude wind, kwamen trams knarsend voorbij en gleden de binnenvaartschepen onderlangs door. Het was een dag als alle anderen.

‘Waarom maakten we deze tocht eigenlijk, meneer?’ vraagt Peter als we aan de achterkant van Rotterdam CS staan, onze laatste stop.

Share

‘Omdat ik met eigen ogen wilde zien hoe onze betrokken medelanders de straten op gingen om op te komen voor de Iraanse bevolking die nu zo dapper opstaat tegen het islamofascistische regime, Peter. Ik wilde de steun voelen, de warmte, de liefde voor het onverschrokken Iraanse volk. Ik wilde ‘s lands feministen VROUW, LEVEN, VRIJHEID! horen scanderen, als ruggensteun voor de heroïeke vrouwen, de Perzische leeuwinnen. Ik wilde de grond voelen trillen van de marsen uit naam van honderdduizenden medelanders die naar de ambassade van Iran togen om de burgers van Iran te laten weten, te laten horen, te laten voelen, dat wij eensgezind achter ze staan. Ik wilde al die bezette universiteitscampussen vol met betrokken studenten zien, de stations vol zien zitten met leeuwenvlaggen. Gebrul wilde ik horen, uit al die grootmuilen die de afgelopen twee jaar de bek vol hadden van mensenrechten en de bezetter buitenspel zetten.’

We hebben heel even oogcontact via de binnenspiegel.

‘Wat zijn ze stil hè, meneer? Die Rode Lijn-marcheerders. Al die NPO-ers, de pro-Palestina demonstranten, de genocide-schreeuwers, de systeemmedia, de fascisme-roepers, die petitie-BN’ers. En die gekke actreutel, hoe heet ze ook weer?’

‘Crazy Carice,’ antwoord ik.

‘Die ja. Het is ongekend toch. Dag in, dag uit liepen ze over Gaza te blèren, maar over Iran hoor je ze niet. Nu ja, we zijn op Rotterdam Centraal, meneer. Het eindpunt van deze reis. En ik kan u nu al vertellen, hier is ook niemand.’

‘Ik weet het, ik weet het, Peter’ verzucht ik. ‘Desondanks, bedankt voor deze tocht. Het ga je goed man.’

‘U bedankt meneer, het was me een genoegen. Als ik u niet ontrief, wil ik u nog een laatste lied laten horen. Het is de meest toepasselijke op dit moment. Voor de dappere Perzen.’

‘Voor de dappere Perzen, Peter. Voor de dappere Perzen.’

Een kop koffie is ook altijd welkom!

Een zelfgekozen bedrag als losse donatie doen kan hier, met een directe overboeking naar NL70 BUNQ 2076 5623 89 t.n.v. Tjeerds Brainfarts onder vermelding van je mailadres of door op het BUNQ-logo te klikken. Natuurlijk krijg je bij een losse donatie ook - tijdelijk naar rato - toegang tot betaalde content.

Los doneren via PayPal of Stripe is ook mogelijk. (NB.: PayPal leidt je naar een donatiepagina op naam van mijn uitgeverij, Jalapeño Books)

Ook tof, waar je zelf nóg blijer van wordt, is door een boek van me te kopen!

Yasmina is een jonge Iraanse vrouw die gevangenzit in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Haar celgenoot is Jale, een oudere vrouw die Yasmina de martelingen, de vernederingen en de bijtende onzekerheid even doet vergeten door ’s nachts de oude sprookjes uit Duizend-en-een-nacht te vertellen.

Jale is een begenadigd chroniqueur, die de sprookjes uit Perzië, Babylonië en het oude Egypte volmaakt met haar eigen ideeën en fantasieën. De fabelachtige verhalen vormen de basis van een warme vriendschap en diepe verbondenheid tussen de twee vrouwen.

Jale groeide op in het Iran van voor 1979, Yasmina werd geboren tijdens de Perzische Golfoorlog begin jaren negentig. Twee vrouwen met een verschillende geschiedenis, maar met één gewenste toekomst: een vrije.

‘Yasmina vertelt een diep ontroerend en betekenisvol verhaal. We waarderen wat je doet om dergelijke verhalen met de wereld te delen.’ ~ Narges Foundation

Het is u als trouwe lezer alhier vast niet ontgaan dat op 28 november jl. mijn nieuwste boek Yasmina is verschenen. Exact een maand later begonnen de huidige Iraanse protesten in de grote bazaar van Teheran. Inmiddels hebben de demonstraties zich als een olievlek over het land verspreid en lijkt een heuse val van het islamofascistische regime geen utopie meer.

Een beetje recensent rept tegenwoordig bij een boekbespreking over “urgent en actueel” en laat Yasmina nu urgenter en actueler zijn dan ooit. De duiding achter de protesten, mijn verwachtingen en toekomstbeelden voor Iran laat ik in dit substackje achterwege, ik wil u met dit schrijven vooral een indruk geven van waarom ik dit boek heb geschreven.

Yasmina heb ik opgedragen aan Narges Mohammadi, die op 6 oktober 2023 de Nobelprijs voor de Vrede kreeg toegekend, ‘voor haar strijd tegen de onderdrukking van vrouwen in Iran en haar inzet voor mensenrechten en vrijheid voor iedereen’.

Narges is een Iraanse mensenrechtenactiviste en journaliste, bekend om haar onvermoeibare strijd tegen de doodstraf en voor vrouwenrechten in Iran. Als vicevoorzitter van het Defenders of Human Rights Center werd ze herhaaldelijk gearresteerd en gevangengezet vanwege haar activisme. Sinds 2023 is ze naamdrager van de Narges Foundation, opgericht om het werk en de visie van Narges voort te zetten. Deze stichting zet zich in voor de bevordering van mensenrechten, met speciale aandacht voor vrouwenrechten, het versterken van het maatschappelijk middenveld, de vrijlating van politieke gevangenen en de wereldwijde strijd tegen genderapartheid. De focus ligt daarbij op Iran.

In 2016 werd Narges veroordeeld tot een celstraf van zestien jaar voor politieke misdaden. Het is niet haar eerste straf, in totaal is ze vijf keer veroordeeld, tot in totaal 31 jaar celstraf en 154 zweepslagen. Haar man en twee kinderen leven in ballingschap in Parijs.

Ze is onder andere auteur van het boek White Torture, Interviews with Iranian Women Prisoners. De opgetekende ervaringen uit dat boek spelen een belangrijke rol in het verhaal van Yasmina. De overeenkomsten tussen de personages Jale en Yasmina en de ervaringen van Narges zijn dan ook geen toeval.

Narges’ stem is er een van velen, voor velen.

‘Wat de Iraanse regering niet begrijpt, is dat hoe meer van ons zij opsluiten, hoe sterker wij worden.’

Narges zit inmiddels al ruim een maand in eenzame opsluiting.

Over het boek

Dit boek moest een combinatie worden van een bescheiden selectie van de fantastische sprookjes uit De vertellingen uit Duizend-en-één-nacht en de rauwe werkelijkheid waarmee duizenden (politiek) gevangenen in Iran dagelijks te maken hebben. Narges Mohammadi heb ik daarbij doelbewust als boegbeeld, inspirator en lichtend voorbeeld willen stellen.

De vertellingen van Duizend-en-één-nacht

De legende vertelt dat Sjahriaar, de sjah, bezoek ontvangt van zijn broer Sjahzamaan, die recentelijk is bedrogen door zijn vrouw. Tijdens Sjahzamaans bezoek wordt ook Sjahriaar bedrogen. Overmand door verdriet besluit Sjahriaar zijn vrouw om het leven te brengen en vanaf dan dagelijks een nieuwe bruid te kiezen, die de volgende morgen, alvorens zij de mogelijkheid heeft om hem te bedriegen, wordt vermoord. Sjeherazade, de Perzische dochter van de grootvizier, kan het doden van zoveel onschuldige jonge vrouwen niet meer aanzien en smeekt haar vader om haar als bruid te geven aan Sjahriaar. De grootvizier doet zijn uiterste best zijn dochter te overtuigen niet te gaan omdat het haar dood zal worden, maar Sjeherazade blijft erbij dat ze de nacht met Sjahriaar wil doorbrengen. Ze heeft namelijk een list bedacht. De sjah gaat akkoord en tijdens de huwelijksnacht begint ze een verhaal te vertellen. Wanneer het moment nadert waarop de vrouwen vóór haar ter dood gebracht werden, is het verhaal nog niet klaar. Sjahriaar is nieuwsgierig naar het vervolg en Sjeherazade krijgt een dag uitstel van executie.

De volgende nacht rondt ze het verhaal af, maar ze begint meteen aan een nóg mooier en spannender verhaal. Natuurlijk stopt het verhaal niet wanneer de nieuwe dag aanvangt.

Zo gaat het uiteindelijk duizend-en-één nacht door, tot de sjah na een symbolische duizend verhalen zijn liefde aan Sjeherazade verklaart en zij mag blijven leven.

De (her)vertellingen

Er is altijd veel te doen om (nieuwe) vertalingen en bewerkte (her)vertellingen. Zo prijst Kader Abdolah in zijn 1001 Nacht – Een hervertelling vertaler Richard van Leeuwen de hemel in:

‘De gewaardeerde arabist. (…) Bij deze mijn dank voor zijn werk, een klassieker in de Nederlandse literatuur.’

Terwijl Hafid Bouazza in een artikel in De Groene Amsterdammer met de fantastische titel ‘Zinloos vertaalgeweld’ Van Leeuwen tot de grond toe afbrandt:

‘Dit is geen vertaling, dit is horror. Maar wie maakt zich daar druk om? Dit alles is natuurlijk modern, dit is leesbaar, dit is vlot, dit is gestamp op weerloze schrijvers, zinloos geweld. Richard van Leeuwen schaart zich bij alle misdadigers die Duizend-en-één-nacht eeuwenlang hebben verminkt en verkracht. En daarmee een heel volk.’

Als fan van zowel de persoon als de schrijver Bouazza heb ik genoten van zijn virtuoze schrijven en kostelijk gelachen om de inhoud van dit artikel. Tevens wetende dat hij, mocht hij nog in leven zijn geweest, mijn bewerkingen óók verschrikkelijk en een misdaad tegen de menselijkheid had gevonden.

Richard van Leeuwen dus, de man die in 1993 de eerste volledige Nederlandse vertaling van De vertellingen van duizend-en-één-nacht uitbracht. Een herziene versie volgde in het jaar 2000. Ik ben in het bezit van deze herziene uitgave, die ruim drieduizend pagina’s omvat.

Meerdere werken heb ik tot mij genomen om de sprookjes en vertellingen te kiezen die ik vond passen bij de verhalen van Yasmina, Jale en Narges. Maar het meest heb ik toch gebruikgemaakt van de boeken van Van Leeuwen. Daarbij heb ik zoveel mogelijk de originele vertalingen benut. Die waren de basis. Jale zorgde ervoor dat de sprookjes soms werden aangepast, net even anders of met een knipoog verteld. Want ook nu nog zijn de vertellingen uit dit magische boek onderhevig aan de overlevering van de vertellers ervan.

Het sprookje van Yasmina? Dat is een moderne toevoeging aan de reeds bestaande vertellingen. En waar in de oorspronkelijke verhalen Sjeherazade na duizend-en-één-nacht en duizend vertellingen de koning onthulde dat ze geen verhalen meer had om te delen, maar hij haar leven spaarde en zo het verhaal eindigde, gaat Jale onvermoeibaar door.

Zo ook Narges. Want zolang het regime in Iran onschuldige burgers blijft opsluiten, martelen en vermoorden, moeten de verhalen uit het cachot van Evin verteld worden.

Terwijl Nobelprijswinnares Narges Mohammadi haar eenentwintigste dag van onrechtmatige detentie en de voortdurende handhaving van haar eenzame opsluiting aantikt, zwellen de protesten tegen de druk van de staatsrepressie in Iran aan.

De onrust is inmiddels een nieuw, grimmig stadium ingegaan. Wat begon als protest tegen economische uitzichtloosheid en religieuze dwang, mondde op de vijfde dag uit in het meest gewelddadige etmaal tot nu toe. Veiligheidstroepen openden op meerdere plaatsen het vuur op demonstranten. Hoeveel doden daarbij vielen, is onduidelijk; schattingen lopen uiteen van twee tot zeven, maar ervaring leert dat het uiteindelijke aantal vrijwel altijd hoger ligt.

Toch lijkt de angst haar greep op de straat te verliezen. In plaats van terug te deinzen, breiden de protesten zich uit, onder meer in grote steden als Mashhad en Isfahan. Politiebureaus werden in brand gestoken, ordetroepen bekogeld. De slogans klinken harder en explicieter dan voorheen: “Weg met Khamenei”, “dit is onze laatste strijd”, en ook: “Reza Shah komt terug.” Daarmee wordt verwezen naar Reza Pahlavi, zoon van de verdreven sjah, die vanuit ballingschap zijn moment lijkt te ruiken. Met plechtige verklaringen schetst hij een toekomst na de Islamitische Republiek - een Iran dat, naar zijn zeggen, na 46 jaar onderdrukking eindelijk stabiliteit en vrijheid zou moeten krijgen.

Op Truth Social heeft Trump ook van zich laten horen en zijn mededeling liegt er niet om:

Kortom, hoewel ‘de media’ nog maar weinig aandacht heeft voor de huidige protesten in Iran - No Jews, No News, nietwaar - lijkt er nu toch eindelijk een opstand te ontstaan die hopelijk, na decennia van islamitische staatsterreur, haar vruchten afwerpt, en het regime omverwerpt.

Tot slot, de Narges Foundation spreekt zich uiteraard ook uit en toont zich solidair met de demonstranten.

In een tijd waarin de straten van Iran opnieuw getuige zijn geweest van schietpartijen, traangas, mishandelingen en massale arrestaties – en waarin het leven is genomen van weerloze protesterende burgers – is zwijgen geen optie. Aan de zijde van het volk staan ​​is geen politieke keuze, maar een menselijke en morele plicht: een plicht om ervoor te zorgen dat een onderdrukt volk zijn rechtmatige eisen kan verwezenlijken en dat geen enkele legitieme eis wordt beantwoord met gevangenisstraf, kogels of intimidatie. Wij geloven dat de weg uit de cyclus van geweld en onderdrukking ligt in een vreedzame overgang van tirannie naar democratie en de garantie van de mensenrechten van burgers – naar een vrije en gelijkwaardige toekomst.

Wij van de Narges Foundation staan ​​aan de zijde van de families die hun dierbaren hebben verloren; van de gedetineerden die in isolement worden vastgehouden in gevangenissen en detentiecentra; van de gewonden aan wie zelfs het recht op veilige medische zorg is ontzegd; en van allen die het recht op een veilig leven, vrijheid, rechtvaardigheid en een betere toekomst eisen.

Narges Foundation, 1 januari 2026

Ordinair boekpluggen? Ja, ordinair boekpluggen, want urgenter dan nu krijg je het niet.

Yasmina is een jonge Iraanse vrouw die gevangenzit in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Haar celgenoot is Jale, een oudere vrouw die Yasmina de martelingen, de vernederingen en de bijtende onzekerheid even doet vergeten door ’s nachts de oude sprookjes uit Duizend-en-een-nacht te vertellen.

Jale is een begenadigd chroniqueur, die de sprookjes uit Perzië, Babylonië en het oude Egypte volmaakt met haar eigen ideeën en fantasieën. De fabelachtige verhalen vormen de basis van een warme vriendschap en diepe verbondenheid tussen de twee vrouwen.

Jale groeide op in het Iran van voor 1979, Yasmina werd geboren tijdens de Perzische Golfoorlog begin jaren negentig. Twee vrouwen met een verschillende geschiedenis, maar met één gewenste toekomst: een vrije.

‘Yasmina vertelt een diep ontroerend en betekenisvol verhaal. We waarderen wat je doet om dergelijke verhalen met de wereld te delen.’ ~ Narges Foundation

Een kop koffie is ook altijd welkom!

Een zelfgekozen bedrag als losse donatie doen kan hier, met een directe overboeking naar NL70 BUNQ 2076 5623 89 t.n.v. Tjeerds Brainfarts onder vermelding van je mailadres of door op het BUNQ-logo te klikken. Natuurlijk krijg je bij een losse donatie ook - tijdelijk naar rato - toegang tot betaalde content.

Los doneren via PayPal of Stripe is ook mogelijk. (NB.: PayPal leidt je naar een donatiepagina op naam van mijn uitgeverij, Jalapeño Books)